Οι ογκολόγοι καλούν τις γυναίκες άνω των 50, ιδίως όσες καπνίζουν ή κάπνισαν στο παρελθόν, να συζητήσουν με τον γιατρό τους για την αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης. Η εξέταση διαρκεί λίγα λεπτά, δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία και μπορεί να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό του καρκίνου του πνεύμονα.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Οι ροζ κορδέλες για την ευαισθητοποίηση γύρω από τον καρκίνο του μαστού βρίσκονται πλέον παντού. Εμφανίζονται ιδιαίτερα τον Μάιο, κοντά στη Γιορτή της Μητέρας, αλλά και τον Οκτώβριο, τον μήνα ενημέρωσης για τον καρκίνο του μαστού. Αυτή η συστηματική εκστρατεία υπενθυμίζει σε πολλές γυναίκες άνω των 50 ότι πρέπει να προγραμματίσουν την ετήσια μαστογραφία τους.
Οι γιατροί δεν αμφισβητούν τη σημασία αυτής της ενημέρωσης. Η μαστογραφία σώζει ζωές και αποτελεί βασικό εργαλείο προληπτικού ελέγχου, με σύσταση έναρξης από την ηλικία των 40 ετών για άτομα μέσου κινδύνου και νωρίτερα για όσες έχουν επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως γενετικό ιστορικό.
Ωστόσο, οι ογκολόγοι επισημαίνουν ότι η μεγάλη ορατότητα της μαστογραφίας έχει δημιουργήσει ένα κενό στη δημόσια συζήτηση. Οι γυναίκες άνω των 50 δεν κινδυνεύουν μόνο από καρκίνο του μαστού. Αντιμετωπίζουν ουσιαστικό κίνδυνο και από άλλους τύπους καρκίνου, για τους οποίους υπάρχουν αποτελεσματικά, προσβάσιμα αλλά λιγότερο αξιοποιημένα εργαλεία ελέγχου.
Ο Dr. Rahul Gosain, MD, MBA, συν-παρουσιαστής του The Oncology Brothers, σημειώνει ότι οι προληπτικοί έλεγχοι για τον καρκίνο του μαστού έχουν ενταχθεί εδώ και δεκαετίες στην κουλτούρα της γυναικείας υγείας. Αυτή η ορατότητα, όπως αναφέρει, έχει σώσει πολλές ζωές. Την ίδια ώρα, όμως, έχει αφήσει στο περιθώριο άλλες εξετάσεις που μπορούν επίσης να κάνουν τη διαφορά.
Οι άλλοι καρκίνοι που απειλούν τις γυναίκες
Ο Dr. Daniel J. Boffa, MD, καθηγητής Θωρακοχειρουργικής στην Ιατρική Σχολή του Yale, τονίζει ότι οι γυναίκες κινδυνεύουν και από άλλες μορφές καρκίνου, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, του παγκρέατος και του πνεύμονα.
Όπως επισημαίνει, αν εξετάσει κανείς όλες τις γυναίκες που χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους από καρκίνο, περίπου τα δύο τρίτα καταλήγουν από καρκίνους διαφορετικούς από τον καρκίνο του μαστού. Επομένως, η πρόληψη δεν μπορεί να περιορίζεται σε μία μόνο νόσο, όσο σημαντική κι αν είναι.
Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης βρίσκεται μία απλή εξέταση, η οποία συνήθως ολοκληρώνεται σε λιγότερο από 30 λεπτά. Πρόκειται για την αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης, γνωστή διεθνώς ως low-dose CT ή LDCT, η οποία μπορεί να εντοπίσει αλλοιώσεις στους πνεύμονες σε πρώιμο στάδιο.
Η εξέταση που ζητούν οι ογκολόγοι να μην αγνοούν οι γυναίκες άνω των 50
Οι ογκολόγοι καλούν τις γυναίκες άνω των 50 να συζητήσουν με τον γιατρό τους αν πληρούν τα κριτήρια για αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης. Η εξέταση αφορά κυρίως άτομα με ιστορικό καπνίσματος.
Οι οδηγίες που αναφέρονται προβλέπουν έλεγχο για ενήλικες ηλικίας 50 έως 80 ετών με ιστορικό καπνίσματος 20 πακέτων-ετών. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε ένα πακέτο την ημέρα για 20 χρόνια. Στα κριτήρια περιλαμβάνονται όσοι εξακολουθούν να καπνίζουν ή όσοι έχουν διακόψει το κάπνισμα μέσα στα τελευταία 15 χρόνια.
Ο Dr. Boffa επισημαίνει ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες μπορεί να αλλάζουν. Γι’ αυτό συνιστά σε κάθε άτομο άνω των 50 που κάπνισε στο παρελθόν ή εξακολουθεί να καπνίζει να ρωτήσει τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας για τον έλεγχο.
Τι βλέπει η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης
Η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης αποτελεί ακτινολογική εξέταση που απεικονίζει το εσωτερικό του θώρακα. Όπως εξηγεί ο Dr. Boffa, η εξέταση καταγράφει την περιοχή από την κορυφή των ώμων έως λίγο πάνω από τον ομφαλό.
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εντοπίσει ανωμαλίες στους πνεύμονες, όπως καρκινικές ή προκαρκινικές βλάβες. Παράλληλα, μπορεί να αναδείξει και άλλες μεταβολές, όπως σκλήρυνση των αρτηριών, δηλαδή αθηροσκλήρωση, ή διεύρυνση αγγείων, όπως ανευρύσματα.
Η εξέταση συχνά αποτυπώνει και το ανώτερο τμήμα της κοιλιάς. Έτσι, μπορεί να δείξει ύποπτες ή μη αναμενόμενες περιοχές στο άνω τμήμα του ήπατος ή στα επινεφρίδια. Ο χαρακτηρισμός «χαμηλής δόσης» σημαίνει ότι χρησιμοποιεί λιγότερη ακτινοβολία σε σχέση με μια συμβατική αξονική τομογραφία.
Σύμφωνα με τον Dr. Boffa, η ακτινοβολία της εξέτασης προσεγγίζει την έκθεση που θα είχε κάποιος σε μια πτήση από τη Νέα Υόρκη στην Καλιφόρνια και πίσω, λόγω της μεγαλύτερης εγγύτητας στον ήλιο κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Γιατί ο καρκίνος του πνεύμονα χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή
Ο Dr. Gosain υπογραμμίζει ότι η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης προσφέρει σημαντικές πληροφορίες με περιορισμένη ακτινοβολία. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στις Ηνωμένες Πολιτείες τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες.
Μάλιστα, όπως αναφέρει, ο καρκίνος του πνεύμονα προκαλεί κάθε χρόνο περισσότερους θανάτους στις γυναίκες από ό,τι ο καρκίνος του μαστού, των ωοθηκών και της μήτρας μαζί.
Ο Dr. Richard Reitherman, MD, PhD, ακτινολόγος και ιατρικός διευθυντής Απεικόνισης Μαστού στο MemorialCare Breast Center του Orange Coast Medical Center, σημειώνει ότι τα δεδομένα στέλνουν σαφές μήνυμα. Ο έγκαιρος εντοπισμός του καρκίνου του πνεύμονα μέσω αξονικής τομογραφίας μπορεί να σώσει ζωές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, ο προσυμπτωματικός έλεγχος με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης μειώνει τη θνητότητα από καρκίνο του πνεύμονα κατά 20%. Επιπλέον, οι καρκίνοι που εντοπίζονται στο στάδιο Ι έχουν ποσοστά επιβίωσης πάνω από 70%, ενώ στο στάδιο IV τα ποσοστά πέφτουν κάτω από 10%.
Γιατί δεν πρέπει να περιμένει κανείς τα συμπτώματα
Οι ογκολόγοι τονίζουν ότι οι γυναίκες άνω των 50 που πληρούν τα κριτήρια δεν πρέπει να περιμένουν μέχρι να εμφανίσουν συμπτώματα, όπως χρόνιο βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή. Ο καρκίνος του πνεύμονα μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά, και όταν δώσει έντονα συμπτώματα, συχνά έχει ήδη προχωρήσει.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο προληπτικός έλεγχος αποκτά καθοριστική σημασία. Όπως και στη μαστογραφία, το όφελος δεν βρίσκεται μόνο στην ανίχνευση της νόσου, αλλά κυρίως στον εντοπισμό της σε στάδιο όπου οι θεραπευτικές επιλογές και οι πιθανότητες επιβίωσης είναι σαφώς καλύτερες.
Υπάρχουν κίνδυνοι από την αξονική χαμηλής δόσης;
Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η εξέταση έχει ορισμένους κινδύνους, αλλά τους χαρακτηρίζουν διαχειρίσιμους. Ο Dr. Gosain εξηγεί ότι οι ασθενείς πρέπει να τους γνωρίζουν, ώστε να μη λειτουργούν ως λόγος αποφυγής του ελέγχου.
Ένας πιθανός κίνδυνος είναι τα ψευδώς θετικά ευρήματα. Για παράδειγμα, ένας όζος μπορεί να οφείλεται σε παλιά ουλή ή σε λοίμωξη που έχει επουλωθεί και όχι σε καρκίνο. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν πρόσθετες απεικονιστικές εξετάσεις.
Υπάρχει επίσης περιορισμένη έκθεση σε ακτινοβολία. Ωστόσο, ο Dr. Gosain σημειώνει ότι ο κίνδυνος η ίδια η εξέταση να προκαλέσει καρκίνο είναι ελάχιστος. Για όσους πληρούν τα κριτήρια ελέγχου, το όφελος της έγκαιρης διάγνωσης υπερτερεί σημαντικά.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι το άγχος που μπορεί να προκαλέσει η εξέταση ή ένα εύρημα που χρειάζεται παρακολούθηση. Γι’ αυτό, οι ειδικοί δίνουν ιδιαίτερη σημασία στη σωστή ενημέρωση πριν από τον έλεγχο.
Η σημασία της σωστής μονάδας και της κοινής απόφασης με τον γιατρό
Ο Dr. Gosain τονίζει ότι η εξέταση πρέπει να πραγματοποιείται σε διαπιστευμένη μονάδα και να προηγείται συζήτηση με τον γιατρό. Η κοινή λήψη απόφασης βοηθά τον ασθενή να γνωρίζει τι σημαίνει ένα θετικό εύρημα και τι δεν σημαίνει.
Με άλλα λόγια, ένα εύρημα στην αξονική δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με καρκίνο. Η σωστή ερμηνεία, η εμπειρία της ομάδας και η οργανωμένη παρακολούθηση μειώνουν την πιθανότητα περιττής ανησυχίας και βοηθούν στη λήψη των κατάλληλων αποφάσεων.
Τι να περιμένει η ασθενής κατά την εξέταση
Η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης είναι απλή εξέταση και δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία. Ο Dr. Reitherman εξηγεί ότι δεν χρειάζεται σκιαγραφικό, επομένως δεν απαιτείται ενδοφλέβια γραμμή ή λήψη δισκίου.
Δεν χρειάζεται νηστεία, καταστολή ή αναισθησία. Η διαδικασία διαρκεί περίπου 10 λεπτά, μαζί με τον χρόνο που απαιτείται για να ξαπλώσει και να σηκωθεί η ασθενής από το τραπέζι του αξονικού τομογράφου.
Πριν από την εξέταση, η ασθενής θα χρειαστεί να αφαιρέσει μεταλλικά αντικείμενα, όπως ρολόι ή κοσμήματα, επειδή μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα της εικόνας. Συνιστώνται άνετα, φαρδιά ρούχα, αν και σε αρκετές περιπτώσεις δεν χρειάζεται αλλαγή σε νοσοκομειακή ρόμπα. Η ασθενής μπορεί να φάει, να πιει και να λάβει κανονικά τα φάρμακά της πριν από την εξέταση.
Τι δείχνουν τα αποτελέσματα και ποιο είναι το επόμενο βήμα
Τα αποτελέσματα της αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης αποστέλλονται συνήθως ηλεκτρονικά, ταχυδρομικά ή μέσω της πλατφόρμας του παρόχου υγείας. Μαζί με το αποτέλεσμα δίνονται και οδηγίες για την επόμενη κίνηση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σύσταση είναι επανάληψη της εξέτασης σε έναν χρόνο. Σε άλλες, μπορεί να ζητηθεί επανέλεγχος σε έξι μήνες. Αν το εύρημα χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, η ασθενής καλείται να συμβουλευτεί τον γιατρό της για πρόσθετες εξετάσεις.
Ο Dr. Boffa δίνει ιδιαίτερη σημασία στο ποιος αξιολογεί το αποτέλεσμα. Συνιστά η συζήτηση να γίνεται με θωρακοχειρουργό, πνευμονολόγο ή άλλο μέλος οργανωμένης ομάδας προληπτικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα.
Όπως εξηγεί, οι άνθρωποι εισπνέουν πολλά σωματίδια και ουσίες που μπορούν να αφήσουν ίχνη στους πνεύμονες. Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη το να εμφανιστούν αλλοιώσεις στην αξονική. Οι περισσότερες, όμως, δεν είναι καρκίνος. Γι’ αυτό η αξιολόγηση από ειδικούς που συμμετέχουν σε πρόγραμμα ελέγχου έχει κρίσιμη σημασία.
Το μήνυμα για τις γυναίκες άνω των 50
Η πρόληψη του καρκίνου στις γυναίκες δεν τελειώνει στη μαστογραφία. Για όσες έχουν ιστορικό καπνίσματος, η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης μπορεί να αποτελέσει εξίσου σημαντικό εργαλείο έγκαιρης διάγνωσης.
Οι γυναίκες άνω των 50 που κάπνισαν στο παρελθόν ή εξακολουθούν να καπνίζουν δεν χρειάζεται να αποφασίσουν μόνες τους αν πρέπει να κάνουν την εξέταση. Το πρώτο βήμα είναι μια απλή συζήτηση με τον γιατρό, ώστε να αξιολογηθεί το ατομικό ιστορικό, ο βαθμός κινδύνου και η καταλληλότητα για προσυμπτωματικό έλεγχο.
Σε μια νόσο όπου η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αλλάξει δραστικά την πρόγνωση, η ενημέρωση και η σωστή παραπομπή αποκτούν ζωτική σημασία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Το μεγάλο στοίχημα της GSK για νέες θεραπείες στην ογκολογία
Το μεγάλο στοίχημα της GSK για νέες θεραπείες στην ογκολογία
