Η φυσικοθεραπεία δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση μετά από έναν τραυματισμό ή ένα χειρουργείο. Μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο πρόληψης και διαχείρισης των μη μεταδοτικών νοσημάτων, από τα καρδιαγγειακά και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο έως τον διαβήτη και τις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Φυσικοθεραπείας, το μήνυμα είναι σαφές: περισσότερη ασφαλής κίνηση μπορεί να μεταφραστεί σε περισσότερα χρόνια υγιούς ζωής.
Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες για την πρόληψη και τη διαχείριση χρόνιων νοσημάτων, την ώρα που μεγάλο μέρος του ενήλικου πληθυσμού εξακολουθεί να μην κινείται όσο συνιστάται.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Φυσικοθεραπείας – World PT Day, αναδεικνύεται ο ρόλος του φυσικοθεραπευτή όχι μόνο στην αποκατάσταση, αλλά και στην πρόληψη, την αλλαγή καθημερινών συνηθειών και την ασφαλή επανένταξη της άσκησης στη ζωή ανθρώπων κάθε ηλικίας.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι η πρόληψη δεν αποτελεί μια μεμονωμένη ιατρική πράξη. Είναι μια καθημερινή διαδικασία, στην οποία η κίνηση μπορεί να παίξει κεντρικό ρόλο.
Η φυσικοθεραπεία πέρα από την αποκατάσταση
Η φυσικοθεραπεία συχνά ταυτίζεται στη συνείδηση του κοινού με την αποκατάσταση μετά από τραυματισμούς, χειρουργικές επεμβάσεις ή μυοσκελετικά προβλήματα.
Ο ρόλος της, ωστόσο, είναι ευρύτερος.
Ως επιστήμη της κίνησης, μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη, στη θεραπευτική διαχείριση και στην αποκατάσταση ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο ή ήδη ζουν με χρόνια νοσήματα.
Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει ένα άτομο να αυξήσει με ασφάλεια τη σωματική του δραστηριότητα, να εντάξει περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητά του, να διαχειριστεί μακροχρόνιες παθήσεις και να υιοθετήσει πιο ενεργό τρόπο ζωής.
Η αξία αυτής της παρέμβασης είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ανθρώπους που φοβούνται να ασκηθούν λόγω ηλικίας, καρδιολογικού προβλήματος, παχυσαρκίας, προηγούμενου εγκεφαλικού ή άλλων χρόνιων παθήσεων.
Εγκεφαλικό επεισόδιο: Η πρόληψη περνά και μέσα από την κίνηση
Σύμφωνα με το ενημερωτικό υλικό για την Παγκόσμια Ημέρα Φυσικοθεραπείας, ένας στους τέσσερις ανθρώπους αναμένεται να υποστεί αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Ταυτόχρονα, μεγάλο μέρος του κινδύνου μπορεί να περιοριστεί με την αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου και την υιοθέτηση ενός περισσότερο δραστήριου και υγιεινού τρόπου ζωής.
Η τακτική σωματική δραστηριότητα αποτελεί βασικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής.
Στο υλικό επισημαίνεται ότι 30 λεπτά άσκησης, πέντε φορές την εβδομάδα, μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου κατά περίπου 25%.
Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, δεν είναι απλώς να δοθεί η οδηγία «ασκηθείτε».
Για έναν άνθρωπο μεγαλύτερης ηλικίας ή για κάποιον με υπέρταση, καρδιοπάθεια, προβλήματα ισορροπίας ή χρόνια νοσήματα, η άσκηση χρειάζεται να προσαρμόζεται στις πραγματικές δυνατότητες και στους περιορισμούς του.
Εδώ βρίσκεται μία από τις βασικές συνεισφορές του φυσικοθεραπευτή: στην επιλογή του κατάλληλου είδους, της έντασης και της διάρκειας της άσκησης.
Μετά το εγκεφαλικό, ο κίνδυνος πτώσεων είναι υψηλός
Η συμβολή της φυσικοθεραπείας γίνεται ακόμη πιο άμεση μετά από ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η αποκατάσταση αποτελεί κρίσιμο μέρος της ανάρρωσης, ιδιαίτερα επειδή οι διαταραχές βάδισης, ισορροπίας και κινητικού ελέγχου μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο πτώσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, το 73% των επιζώντων από εγκεφαλικό παρουσιάζει τουλάχιστον μία πτώση κατά τον πρώτο χρόνο μετά το επεισόδιο.
Η φυσικοθεραπευτική παρέμβαση μπορεί να στοχεύσει στη βελτίωση της ισορροπίας, της βάδισης, της κινητικότητας, της μυϊκής λειτουργίας και της συνολικής σωματικής ικανότητας.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να «περπατήσει ξανά» ο ασθενής, αλλά να αποκτήσει τη μεγαλύτερη δυνατή αυτονομία και να μειωθεί ο κίνδυνος νέων τραυματισμών ή περιορισμού της δραστηριότητάς του.
Η φυσικοθεραπεία στην προστασία της καρδιάς
Η καρδιαγγειακή υγεία αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό πεδίο εφαρμογής.
Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να συμβάλει τόσο στον εντοπισμό ατόμων με αυξημένο κίνδυνο όσο και στον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων άσκησης.
Σύμφωνα με το ενημερωτικό υλικό, η φυσικοθεραπεία μπορεί να λειτουργήσει σε τρία επίπεδα: πρόληψη, διαχείριση και αποκατάσταση.
Η αερόβια άσκηση συμβάλλει στη βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας, ενώ η άσκηση με αντιστάσεις βοηθά στη διατήρηση και ενίσχυση της μυϊκής δύναμης.
Παράλληλα, οι ασκήσεις ισορροπίας και ευλυγισίας μπορούν να επιτρέψουν σε ένα άτομο να κινείται με μεγαλύτερη ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.
Δεν υπάρχει ένα πρόγραμμα άσκησης για όλους
Ένα από τα βασικά μηνύματα είναι ότι η άσκηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενιαία «συνταγή».
Ένα πρόγραμμα που είναι κατάλληλο για έναν υγιή 30χρονο δεν μπορεί να μεταφέρεται αυτούσιο σε έναν 75χρονο με καρδιοπάθεια, σακχαρώδη διαβήτη και προβλήματα ισορροπίας.
Ο σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ηλικία, τη φυσική κατάσταση, το ιατρικό ιστορικό, τις συννοσηρότητες και τις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Η εξατομίκευση είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να προσφέρει ουσιαστική προστιθέμενη αξία.
Πόση άσκηση χρειαζόμαστε
Για τους ενήλικες, οι γενικές συστάσεις αναφέρονται σε 150 έως 300 λεπτά αερόβιας σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, σε συνδυασμό με μυϊκή ενδυνάμωση τουλάχιστον δύο ημέρες την εβδομάδα.
Για τα παιδιά και τους εφήβους, ο στόχος είναι τουλάχιστον 60 λεπτά σωματικής δραστηριότητας ημερησίως.
Παρά τις συστάσεις αυτές, σύμφωνα με το ενημερωτικό υλικό, περίπου 31% των ενηλίκων δεν επιτυγχάνει τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν ένας στους τρεις ενήλικες παραμένει λιγότερο δραστήριος από όσο θα ήταν επιθυμητό για την υγεία του.
Οι μικρές αλλαγές έχουν σημασία
Η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας δεν προϋποθέτει απαραίτητα έντονη άσκηση ή γυμναστήριο.
Περισσότερο περπάτημα, συχνότερα διαλείμματα από την καθιστική εργασία, σκάλες αντί ασανσέρ, καθημερινές μικρές διαδρομές με τα πόδια και σταδιακή ένταξη οργανωμένης άσκησης μπορούν να δημιουργήσουν σημαντική διαφορά μακροπρόθεσμα.
Η κίνηση, όμως, αποτελεί μόνο έναν από τους πυλώνες.
Η ισορροπημένη διατροφή, η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός του αλκοόλ και οι τακτικοί έλεγχοι υγείας συμπληρώνουν τη στρατηγική πρόληψης.
Καρδιαγγειακά: Η μεγαλύτερη αιτία θανάτου παγκοσμίως
Η ανάγκη για αποτελεσματικότερη πρόληψη γίνεται ακόμη πιο σαφής από το μέγεθος του καρδιαγγειακού φορτίου.
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο υλικό, περισσότερες από 20,5 εκατομμύρια ζωές χάνονται κάθε χρόνο εξαιτίας καρδιαγγειακών νοσημάτων, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 30% των συνολικών θανάτων διεθνώς.
Περίπου 85% των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα συνδέεται με καρδιακή προσβολή και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ περισσότερα από τα τρία τέταρτα των θανάτων καταγράφονται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Η πρόληψη επομένως δεν αποτελεί μόνο προσωπική επιλογή. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας.
Το μεγάλο φορτίο των μη μεταδοτικών νοσημάτων
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα εντάσσονται στην ευρύτερη κατηγορία των Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων (ΜΜΝ).
Πρόκειται για χρόνιες παθήσεις που δεν είναι λοιμώδεις και συχνά εξελίσσονται για πολλά χρόνια.
Στις σημαντικότερες κατηγορίες περιλαμβάνονται τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο καρκίνος, οι χρόνιες παθήσεις των πνευμόνων και ο σακχαρώδης διαβήτης.
Το 2021, σύμφωνα με τα στοιχεία του ενημερωτικού υλικού, 18 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από μη μεταδοτικό νόσημα πριν συμπληρώσουν τα 70 έτη.
Το στοιχείο υπογραμμίζει όχι μόνο τη θνησιμότητα αλλά και το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό φορτίο των χρόνιων νοσημάτων.
Η κίνηση ως μέρος της θεραπείας
Δεν είναι όλα τα μη μεταδοτικά νοσήματα δυνατόν να προληφθούν πλήρως.
Σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, η εμφάνισή τους μπορεί να καθυστερήσει ή η εξέλιξή τους να επιβραδυνθεί μέσα από την αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου και την κατάλληλη αλλαγή τρόπου ζωής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σωματική δραστηριότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως γενική συμβουλή ευεξίας.
Για πολλούς ασθενείς αποτελεί μέρος της θεραπευτικής στρατηγικής.
Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να μετατρέψει μια γενική σύσταση του τύπου «χρειάζεται να κινείσαι περισσότερο» σε ένα ασφαλές, ρεαλιστικό και μετρήσιμο πρόγραμμα προσαρμοσμένο στο συγκεκριμένο άτομο.
Από την αποκατάσταση στην πρόληψη
Η σύγχρονη φυσικοθεραπεία διεκδικεί επομένως έναν ευρύτερο ρόλο στο σύστημα Υγείας.
Δεν ξεκινά μόνο μετά το πρόβλημα. Μπορεί να παρέμβει πριν από αυτό, ενισχύοντας την κινητικότητα, τη φυσική κατάσταση και την ικανότητα ενός ανθρώπου να παραμένει δραστήριος.
Και όταν ένα καρδιαγγειακό ή νευρολογικό επεισόδιο έχει ήδη συμβεί, μπορεί να συμβάλει στην ασφαλέστερη επιστροφή στην καθημερινότητα.
Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Φυσικοθεραπείας είναι τελικά ιδιαίτερα απλό: η πρόληψη χτίζεται κάθε ημέρα.
Και ακόμη και μικρές αλλαγές στην κίνηση και στις καθημερινές συνήθειες μπορούν να αποτελέσουν την αρχή για μια μεγαλύτερη, πιο υγιή και πιο ενεργή ζωή.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Clawback στη φυσικοθεραπεία: 8 προτάσεις στον νέο διοικητή ΕΟΠΥΥ
