Ένας στους έξι νέους ηλικίας 17–24 ετών έχει αυτοτραυματιστεί, ενώ οι περισσότεροι γονείς το αγνοούν. Τα στοιχεία αποκάλυψε πανελλαδική έρευνα, την ώρα που η Ελλάδα θέτει σε εφαρμογή το πρώτο εθνικό πρόγραμμα πρόληψης και θεραπείας του αυτοτραυματισμού, σε συνεργασία με τη UNICEF.
Ένας στους έξι νέους ηλικίας 17–24 ετών έχει αυτοτραυματιστεί, ενώ μόνο ένας στους πέντε γονείς γνωρίζει το γεγονός. Τα αποκαλυπτικά στοιχεία προκύπτουν από πανελλαδική έρευνα που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Υπουργείο Υγείας της Ελλάδας και της UNICEF, την ίδια στιγμή που τέθηκε σε εφαρμογή το πρώτο εθνικό πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης του αυτοτραυματισμού στους νέους.
Ένα φαινόμενο που γνωρίζουν οι νέοι, αλλά αγνοούν οι ενήλικες
Ο όρος «αυτοτραυματισμός» είναι γνωστός στο 90% των νέων, όμως παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατος στους ενήλικες. Οι ίδιοι οι νέοι, όταν αυτοτραυματίζονται, επιλέγουν συνήθως να το αποκαλύπτουν στους φίλους τους και όχι στις οικογένειές τους — γεγονός που εξηγεί γιατί μόνο το 12,8% των γονέων δηλώνει ότι γνωρίζει με βεβαιότητα τι συμβαίνει και γιατί, ενώ το 68% παραδέχεται άγνοια και το 16,2% αγνοεί ακόμη και την ύπαρξη του προβλήματος.
Ο αυτοτραυματισμός εμφανίζεται συχνότερα στα κορίτσια, ωστόσο και στα δύο φύλα ο πυρήνας του φαινομένου σχετίζεται με τη συναισθηματική αυτορρύθμιση: μια προσπάθεια εκτόνωσης έντονων συναισθημάτων που, τελικά, επιβαρύνει περισσότερο την καθημερινή λειτουργικότητα και αυξάνει την ευαλωτότητα.
Τι έδειξε η έρευνα της MARC
Η έρευνα, που παρουσίασε ο Θωμάς Γεράκης, Διευθύνων Σύμβουλος της MARC, πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά σε 502 άτομα πανελλαδικά (18–24 Νοεμβρίου) και σκιαγραφεί μια ανησυχητική πραγματικότητα:
-
Το 43,3% των παιδιών βιώνει πολύ συχνά ή συχνά έντονη λύπη/δυσφορία (54,6% κορίτσια, 31% αγόρια).
-
Το 55,7% βιώνει έντονο άγχος και πίεση (66% κορίτσια, 45,8% αγόρια).
-
Το 39,8% εμφανίζει σωματική αδιαθεσία λόγω άγχους (51% κορίτσια, 28,8% αγόρια).
-
Για το 45,9% είναι δύσκολο ή πολύ δύσκολο να μιλήσει όταν νιώθει άσχημα· μόλις 17,8% το βρίσκει εύκολο.
-
Το 85% γνωρίζει τον όρο «αυτοτραυματισμός».
-
Πηγές ενημέρωσης: κοινωνικά δίκτυα 55,4%, φίλοι/συμμαθητές 15,1%, οικογένεια 5,9%.
-
Το 47,9% γνωρίζει άτομο που αυτοτραυματίστηκε και άλλο 15,9% το πιθανολογεί (σύνολο 63,8%).
-
Το 29,7% δοκίμασε τουλάχιστον μία φορά — το 12,1% δεν το αναγνώριζε ως αυτοτραυματισμό.
-
Πρώτη φορά: 40,4% στα 13–15 έτη, 15,1% πριν τα 13.
-
Αιτίες: αναστάτωση, θυμός, ανάγκη κατανόησης, επιρροή φίλων, αλκοόλ/ουσίες, πρόκληση σοκ.
-
Συχνότητα: 30% πάνω από 5 φορές, 29% μία φορά, 27,9% 2–5 φορές.
-
Κίνητρα: θυμός/τιμωρία/απογοήτευση (80,7%), κακή εικόνα εαυτού (68,6%), «να φύγει ο συναισθηματικός πόνος» (67,2%), ανία/κενό (57,7%).
-
Το 40,2% υπό επήρεια αλκοόλ/ουσιών, 24,6% χωρίς ουσίες.
-
Το 70% αναγνωρίζει ότι αποτελεί πρόβλημα στη ζωή του.
-
Μάρτυρας του αυτοτραυματισμού: φίλος 37,6%, γονέας 27,6%, ψυχοθεραπευτής 18,7%.
Η εθνική απάντηση: Πρότυπο κοινοτικό κέντρο στο Αιγινήτειο
Το πρόγραμμα εντάσσεται στις Εθνικές Δράσεις Προαγωγής Υγείας στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και υλοποιείται στο νέο Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο, σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Παρέχονται δωρεάν υπηρεσίες κλινικής αξιολόγησης, ατομικής και ομαδικής ψυχοθεραπείας, εξειδικευμένες παρεμβάσεις και τηλεψυχιατρική σε νέους 17–24 ετών και στις οικογένειές τους.
Για ραντεβού: 210 7462290, 210 7462281 (Δευτέρα–Παρασκευή, 09:00–21:00) · Email: kaan@eginitio.uoa.gr.
Παράλληλα, περιλαμβάνονται δράσεις συμβουλευτικής για παιδιά 1–12 ετών, εφήβους 12–16 ετών και παιδιά με αυξημένες δυσκολίες έως 12 ετών, με έμφαση στην αυτοπεποίθηση και την ψυχική ανθεκτικότητα.
Η πολιτική τοποθέτηση
Η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, τόνισε ότι «τα παιδιά δεν έρχονται με manual» και υπογράμμισε πως ήδη 63 επαγγελματίες υγείας έχουν εκπαιδευτεί και περί τις 500 οικογένειες έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα.
Επισήμανε ακόμη ότι ο αυτοτραυματισμός παραμένει άγνωστος στους ενήλικες άνω των 35, ενώ είναι «οικείος» στους νέους, και αναφέρθηκε στον ρόλο των κοινωνικών δικτύων και των αλγορίθμων που επιδρούν στη ντοπαμίνη, αλλάζοντας τον εγκέφαλο μέσω μηχανισμών εθισμού. «Δεν υπάρχει τέλεια οικογένεια· υπάρχουν ανθρώπινες οικογένειες με φως και σκιά», σημείωσε, καλώντας σε ανοιχτή συζήτηση και ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
Η επιστημονική ερμηνεία
Ο ψυχίατρος και επιστημονικά υπεύθυνος του Κέντρου, Γιάννης Μαλογιάννης, προειδοποίησε ότι το φαινόμενο έχει πολλαπλασιαστεί — «4 έως 5 φορές περισσότερο από πριν από 20 χρόνια» — και ότι μειώνεται η ηλικία έναρξης. «Ο αυτοτραυματισμός είναι σύμπτωμα», εξήγησε. «Κάτω από τη βλάβη στο σώμα υπάρχουν έντονα συναισθήματα: θυμός, λύπη, άγχος, κενό. Όταν δεν βρίσκονται λόγια, το σώμα γίνεται πεδίο εκφόρτισης».
Απέδωσε το φαινόμενο σε μια σύνθετη γενεακή εμπειρία: ψηφιακή ταχύτητα, πρότυπα μη ανθρώπινα, διαμεσολαβημένες σχέσεις, αλλά και οικονομική–υγειονομική κρίση και κρίση θεσμών.
Διεθνής διάσταση
Χαιρετισμό απηύθυνε ο επικεφαλής του γραφείου της UNICEF στην Ελλάδα, Γασάν (Χασάν) Χαλίλ, τονίζοντας ότι η πρωτοβουλία μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο ευρωπαϊκής και παγκόσμιας καλής πρακτικής.
Χρηματοδότηση και βιωσιμότητα
Η Εθνική Δράση χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας – Ελλάδα 2.0, με συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Next Generation EU), ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των παρεμβάσεων.
Το πρόγραμμα δεν είναι απλώς μια νέα δημόσια πολιτική. Είναι μια δέσμευση της χώρας να απαντήσει στη σιωπή με φροντίδα, στη μοναξιά με υποστήριξη και στην αβεβαιότητα με επιστημονική τεκμηρίωση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΙΣΑ προς Αγαπηδάκη: Αποζημίωση τώρα για τις κατ’ οίκον επισκέψεις
Αγαπηδάκη: Η Ελλάδα παράγει καινοτομία στην ψηφιακή υγεία
