Ένα υπάρχον αντιφλεγμονώδες φάρμακο, που χρησιμοποιείται κυρίως σε ανοσολογικά νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, μπορεί να προσφέρει μια νέα θεραπευτική κατεύθυνση για ασθενείς με δύσκολα θεραπεύσιμη κατάθλιψη.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Μικρή τυχαιοποιημένη μελέτη του University of Bristol δείχνει ότι η τοσιλιζουμάμπη μπορεί να μειώσει συμπτώματα κατάθλιψης, κόπωσης και άγχους σε άτομα που δεν ανταποκρίθηκαν επαρκώς στα συνήθη αντικαταθλιπτικά.
Η φλεγμονή στο επίκεντρο της έρευνας
Οι περισσότερες φαρμακευτικές θεραπείες για την κατάθλιψη στοχεύουν σε χημικούς νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, όπως η σεροτονίνη, η νορεπινεφρίνη και η ντοπαμίνη. Ωστόσο, περίπου ένας στους τρεις ασθενείς με κατάθλιψη δεν βελτιώνεται επαρκώς με αυτές τις θεραπείες, γεγονός που έχει στρέψει το ενδιαφέρον των ερευνητών σε διαφορετικούς βιολογικούς μηχανισμούς.
Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, περίπου το ένα τρίτο των ανθρώπων με κατάθλιψη εμφανίζει σημάδια φλεγμονής στο αίμα. Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι, σε μια υποομάδα ασθενών, τα συμπτώματα μπορεί να συνδέονται με υπερδραστήρια ανοσολογική απόκριση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η ιντερλευκίνη-6, γνωστή ως IL-6, μια προφλεγμονώδης κυτταροκίνη που συμμετέχει σε σημαντικές διαδικασίες της φλεγμονώδους απάντησης.
Τι είναι η τοσιλιζουμάμπη
Η τοσιλιζουμάμπη είναι μονοκλωνικό αντίσωμα που δεσμεύεται στους υποδοχείς της IL-6 και αναστέλλει τη σηματοδότηση αυτού του φλεγμονώδους μονοπατιού. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, το φάρμακο ανήκει στους αναστολείς ιντερλευκίνης και έχει αξιολογηθεί σε φλεγμονώδεις παθήσεις, με καταγεγραμμένη επίδραση σε δείκτες όπως η CRP και η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Η νέα μελέτη δεν εξετάζει την τοσιλιζουμάμπη ως γενικό αντικαταθλιπτικό για όλους τους ασθενείς. Αντίθετα, εστιάζει σε ανθρώπους με μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, ανεπαρκή ανταπόκριση στις συμβατικές θεραπείες και ενδείξεις χαμηλού βαθμού φλεγμονής σε δύο αιματολογικούς ελέγχους.
Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη
Η δοκιμή ήταν μικρή, διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη και ελεγχόμενη με placebo. Συμμετείχαν 30 άτομα με μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, τα οποία δεν είχαν ανταποκριθεί ικανοποιητικά σε συνήθη αντικαταθλιπτικά. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: 14 έλαβαν τοσιλιζουμάμπη και 16 έλαβαν εικονικό φάρμακο, ενώ η παρακολούθηση διήρκεσε τέσσερις εβδομάδες.
Στη δημοσίευση στο JAMA Psychiatry αναφέρεται ότι η παρέμβαση αφορούσε εφάπαξ ενδοφλέβια χορήγηση τοσιλιζουμάμπης, σε δόση 8 mg/kg, με ανώτατο όριο τα 800 mg ανά ασθενή. Ο κύριος στόχος ήταν η αξιολόγηση σωματικών συμπτωμάτων της κατάθλιψης στις 14 ημέρες, ενώ οι δευτερεύοντες και διερευνητικοί δείκτες περιλάμβαναν τη συνολική βαρύτητα της κατάθλιψης, την κόπωση, το άγχος, την ανηδονία, την ποιότητα ζωής και τη γνωστική λειτουργία.
Τα πρώτα αποτελέσματα
Όπως ήταν αναμενόμενο για μια μικρή πιλοτική μελέτη, τα αποτελέσματα δεν έφτασαν σε στατιστική σημαντικότητα. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές κατέγραψαν μια σταδιακά μεγαλύτερη βελτίωση με την τοσιλιζουμάμπη σε αρκετούς δείκτες, όπως τα σωματικά συμπτώματα, η συνολική βαρύτητα της κατάθλιψης, η κόπωση, το άγχος και η ποιότητα ζωής, με τις μεγαλύτερες διαφορές να εμφανίζονται στην τελική αξιολόγηση των 28 ημερών.
Στην τελική παρακολούθηση, ύφεση της κατάθλιψης καταγράφηκε στο 53,9% των συμμετεχόντων που έλαβαν τοσιλιζουμάμπη, έναντι 31,3% στην ομάδα του placebo. Η ανταπόκριση στη θεραπεία ήταν επίσης υψηλότερη στην ομάδα της τοσιλιζουμάμπης, με 46,2% έναντι 18,8% στην ομάδα ελέγχου. Το φάρμακο έγινε καλά ανεκτό στη συγκεκριμένη δοκιμή, χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ή αποχωρήσεις από τη μελέτη.
Προς πιο εξατομικευμένη ψυχιατρική φροντίδα
Ο καθηγητής Golam Khandakar, από το University of Bristol, χαρακτήρισε τη μελέτη σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη νέων θεραπειών στην κατάθλιψη, ιδίως στη δύσκολα θεραπεύσιμη μορφή της. Όπως σημείωσε, πρόκειται για μία από τις πρώτες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που εξετάζουν ανοσοθεραπεία στην κατάθλιψη, με στοχευμένη επιλογή ασθενών που είναι πιθανότερο να ωφεληθούν.
Η δρ Éimear Foley, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, υπογράμμισε ότι η κατάθλιψη επηρεάζει περίπου το 10% έως 20% των ανθρώπων κάποια στιγμή στη ζωή τους. Η ίδια τόνισε ότι τα ευρήματα φέρνουν την κλινική πράξη πιο κοντά σε μια πιο εξατομικευμένη αντιμετώπιση, όπου η επιλογή θεραπείας θα βασίζεται περισσότερο στη βιολογία του κάθε ασθενούς.
Γιατί χρειάζεται μεγαλύτερη μελέτη
Παρά τον ενθουσιασμό, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα παραμένουν προκαταρκτικά. Το μικρό μέγεθος του δείγματος, η σύντομη διάρκεια παρακολούθησης και η απουσία στατιστικά ισχυρού αποτελέσματος δεν επιτρέπουν ακόμη αλλαγή στην κλινική πρακτική.
Το επόμενο βήμα είναι μια μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη Φάσης 3, η οποία θα μπορέσει να δώσει πιο οριστικές απαντήσεις για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της ανοσοθεραπείας στην κατάθλιψη. Μέχρι τότε, η τοσιλιζουμάμπη δεν πρέπει να θεωρείται εγκεκριμένη θεραπεία για την κατάθλιψη, αλλά ένα υποσχόμενο ερευνητικό μονοπάτι για συγκεκριμένη υποομάδα ασθενών.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
GLP-1 και αρθρίτιδα: Η ορμόνη που ανοίγει νέο δρόμο στη φλεγμονή
Πάνω από 120.000 παιδιά στην Ευρώπη με νεανική αρθρίτιδα
