Οι δύο μεγάλες μελέτες της Novo Nordisk με σεμαγλουτίδη απέτυχαν να επιβραδύνουν την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ — αλλά οι επιστήμονες δεν βάζουν «τελεία». Η έρευνα συνεχίζεται.
-
Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός
Η προσπάθεια της Novo Nordisk να αξιοποιήσει τα φάρμακα GLP-1 για τη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ δεν απέδωσε το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Οι δύο μεγάλες κλινικές μελέτες της με τη σεμαγλουτίδη σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ δεν κατάφεραν να αποδείξουν στατιστικά σημαντική επιβράδυνση της γνωστικής έκπτωσης, γεγονός που υποχρέωσε την εταιρεία να ανακοινώσει ότι οι δοκιμές δεν πέτυχαν τον βασικό τους στόχο.
Παρά την αποτυχία, η εταιρεία υπερασπίστηκε τη στρατηγική της, υποστηρίζοντας ότι υπήρχε επαρκής επιστημονική βάση για να δοκιμαστεί η σεμαγλουτίδη στη νόσο. Όπως ανέφερε ο διεθνής ιατρικός αντιπρόεδρος της Novo, Peter Johannsen, «ήταν ένα επιστημονικό ερώτημα που έπρεπε να απαντηθεί», ακόμη και αν το αποτέλεσμα δεν ήταν θετικό.
Πώς σχεδιάστηκαν οι μελέτες
Οι δύο μελέτες διήρκεσαν δύο έτη και περιέλαβαν σχεδόν 4.000 ασθενείς με Αλτσχάιμερ. Σύμφωνα με το Reuters, το φάρμακο που δοκιμάστηκε ήταν το χάπι σεμαγλουτίδης Rybelsus, το οποίο χρησιμοποιείται ήδη για τον διαβήτη τύπου 2. Στόχος ήταν να αποδειχθεί ότι μπορεί να καθυστερήσει τη γνωστική επιδείνωση σε ήπιο έως μέτριο στάδιο της νόσου.
Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δεν έδειξαν διαφορά έναντι του placebo. Τα πλήρη δεδομένα θα παρουσιαστούν σε επόμενη επιστημονική συνάντηση μέσα στο 2025, ωστόσο η εταιρεία προχώρησε ήδη σε επίσημη ανακοίνωση ότι οι δοκιμές δεν πληρούσαν τα βασικά καταληκτικά τους σημεία.
Γιατί δοκιμάστηκαν τα GLP-1 στο Αλτσχάιμερ
Η απόφαση της Novo δεν προέκυψε αυθαίρετα. Τα τελευταία χρόνια, αναδρομικές μελέτες σε διαβητικούς ασθενείς έδειχναν ότι όσοι λαμβάνουν αγωνιστές GLP-1 εμφανίζουν μικρότερη πιθανότητα διάγνωσης άνοιας ή πιο αργή εξέλιξη γνωστικής έκπτωσης. Παράλληλα, πειραματικά δεδομένα έδειχναν ότι η ορμόνη GLP-1 εμπλέκεται σε μηχανισμούς του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον μεταβολισμό, τη φλεγμονή και τη νευρωνική λειτουργία.
Ωστόσο, όπως αναγνώρισε η ίδια η εταιρεία, μεγάλο μέρος αυτών των στοιχείων βασιζόταν σε «πραγματικά δεδομένα ζωής» και όχι σε τυχαιοποιημένες μελέτες. Επιπλέον, αρκετές από τις αναλύσεις αφορούσαν γενικά την άνοια και όχι αποκλειστικά την επιβεβαιωμένη νόσο Αλτσχάιμερ.
Τι έδειξε η αποτυχία των δοκιμών
Η αρνητική έκβαση των μελετών υπογραμμίζει τρία κρίσιμα συμπεράσματα:
Πρώτον, η σεμαγλουτίδη, τουλάχιστον στη μορφή, τη δόση και το στάδιο νόσου που δοκιμάστηκε, δεν επιβραδύνει ουσιαστικά την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ.
Δεύτερον, τα δεδομένα από πληθυσμούς διαβήτη δεν επαρκούν για να προβλέψουν θεραπευτικό όφελος στη νευροεκφυλιστική νόσο.
Τρίτον, το Αλτσχάιμερ παραμένει εξαιρετικά σύνθετη νόσος, με πολλαπλούς βιολογικούς μηχανισμούς, που δύσκολα αντιμετωπίζεται με ένα μόνο φάρμακο.
Υπάρχει ακόμη ρόλος για τα GLP-1;
Παρά την αποτυχία, η ερευνητική κοινότητα δεν θεωρεί ότι η υπόθεση των GLP-1 έχει κλείσει οριστικά. Ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι τα φάρμακα αυτά μπορεί να έχουν ρόλο:
- σε πολύ πρώιμα στάδια της νόσου,
- σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου (όπως διαβητικοί ή παχύσαρκοι),
- ή ως προληπτική παρέμβαση πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Άλλοι επισημαίνουν ότι διαφορετικά μόρια της ίδιας κατηγορίας ενδέχεται να έχουν καλύτερη διείσδυση στον εγκέφαλο και διαφορετικό θεραπευτικό αποτύπωμα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Πόλεμος τιμών στα GLP-1: Lilly και Novo κατεβάζουν τον πήχη
Τι δείχνουν τα GLP-1 για το Αλτσχάιμερ: Μελέτες της Novo Nordisk αλλάζουν την άνοια
