Οι στατίνες συγκαταλέγονται στα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα για τη μείωση της χοληστερόλης και την πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων. Νέα δεδομένα, μάλιστα, δείχνουν ότι πολλές από τις ανεπιθύμητες ενέργειες που αποδίδονται σε αυτές πιθανόν να μην προκαλούνται τελικά από τα ίδια τα φάρμακα. Παρ’ όλα αυτά, η απόφαση για έναρξη θεραπείας πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο και το ιατρικό ιστορικό κάθε ασθενούς.
Οι στατίνες είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της χοληστερόλης και κυρίως της LDL, της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης. Παράλληλα, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των τριγλυκεριδίων.
Μειώνοντας τα επίπεδα της LDL στο αίμα, περιορίζουν τη συσσώρευση αθηρωματικής πλάκας στα αγγεία και επομένως μειώνουν τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο διατίθενται πέντε βασικοί τύποι στατινών: ατορβαστατίνη, φλουβαστατίνη, πραβαστατίνη, ροσουβαστατίνη και σιμβαστατίνη. Η ατορβαστατίνη είναι η συχνότερα συνταγογραφούμενη.
Τι έδειξε μεγάλη μελέτη για τις παρενέργειες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει μεγάλη ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο The Lancet και εξέτασε στοιχεία από 123.940 άτομα που συμμετείχαν σε 19 κλινικές δοκιμές.
Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν κατά μέσο όρο για περίπου 4,5 χρόνια μετά την έναρξη θεραπείας και συγκρίθηκαν με άτομα που λάμβαναν placebo.
Οι ερευνητές κατέληξαν ότι για σχεδόν όλες τις παθήσεις και ενοχλήσεις που αναφέρονται στα ενημερωτικά φυλλάδια ως πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, δεν εντοπίστηκε σημαντικά αυξημένος κίνδυνος από τις στατίνες.
Αυτό αφορούσε μεταξύ άλλων:
- κατάθλιψη
- προβλήματα ύπνου
- κόπωση
- πονοκεφάλους
Το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι ένα μεγάλο μέρος των συμπτωμάτων που αποδίδονται στις στατίνες μπορεί να μην προκαλείται άμεσα από τα ίδια τα φάρμακα.
Ποιοι ασθενείς συνήθως λαμβάνουν στατίνες
Οι στατίνες συνταγογραφούνται συχνά σε άτομα με αυξημένη χοληστερόλη. Ωστόσο, το επίπεδο χοληστερόλης δεν είναι το μοναδικό κριτήριο. Ένας γιατρός μπορεί να συστήσει στατίνη ακόμη και σε άτομο με σχετικά φυσιολογική χοληστερόλη, εάν υπάρχουν άλλοι σημαντικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως:
- ισχυρό οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιοπάθειας
- διαβήτης
- υψηλή αρτηριακή πίεση
- κάπνισμα
- αυξημένο σωματικό βάρος
Συνήθως πραγματοποιείται υπολογισμός του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου, ο οποίος λαμβάνει υπόψη στοιχεία όπως ηλικία, βάρος, αρτηριακή πίεση, επίπεδα χοληστερόλης και οικογενειακό και ατομικό ιστορικό.
Στο βρετανικό σύστημα, όταν ο υπολογιζόμενος κίνδυνος εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου μέσα στην επόμενη δεκαετία φτάνει ή ξεπερνά το 10%, μπορεί να προταθεί θεραπεία με στατίνη.
Γιατί χορηγούνται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες
Οι στατίνες είναι συχνότερες στους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες, επειδή η ηλικία αποτελεί από μόνη της σημαντικό παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου. Ωστόσο, μπορούν να συνταγογραφηθούν και σε νεότερους ανθρώπους, ιδιαίτερα όταν η χοληστερόλη είναι πολύ υψηλή ή υπάρχει έντονο οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.
Παρότι οι στατίνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια από μεγάλο αριθμό ασθενών, δεν είναι κατάλληλες για όλους. Για παράδειγμα, η ατορβαστατίνη μπορεί να χρειάζεται ιδιαίτερη αξιολόγηση σε ανθρώπους με:
- ηπατικά ή νεφρικά προβλήματα
- εγκυμοσύνη ή πιθανότητα εγκυμοσύνης
- θηλασμό
- ιστορικό αλλεργίας στο φάρμακο
- συγκεκριμένα πνευμονικά προβλήματα
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και όταν υπάρχουν διαταραχές των ηπατικών ενζύμων, επειδή οι στατίνες δρουν στο ήπαρ.
Ο γιατρός πρέπει επίσης να ενημερώνεται εάν υπάρχει ιστορικό αιμορραγικού εγκεφαλικού επεισοδίου, μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, υποθυρεοειδισμός ή προηγούμενα μυϊκά προβλήματα από στατίνες. Το ίδιο ισχύει για άτομα με ορισμένες νευρομυϊκές παθήσεις.
Πώς λαμβάνονται οι στατίνες
Οι στατίνες λαμβάνονται συνήθως μία φορά την ημέρα. Ορισμένες συστήνεται να λαμβάνονται το βράδυ, αν και το ακριβές ωράριο εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο.
Πριν από την έναρξη θεραπείας γίνεται συνήθως αιματολογικός έλεγχος για χοληστερόλη και ηπατική λειτουργία.
Στη συνέχεια πραγματοποιούνται επανέλεγχοι, ώστε να αξιολογούνται η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και η ασφάλειά της.
Οι ασθενείς πρέπει να ενημερώνουν τον γιατρό τους για όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που λαμβάνουν.
Ορισμένες στατίνες μπορεί να αλληλεπιδράσουν με άλλα φάρμακα και να αυξήσουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και με το γκρέιπφρουτ, καθώς μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό συγκεκριμένων στατινών και να μεταβάλει τα επίπεδά τους στο αίμα.
Οι στατίνες δεν αντικαθιστούν τον υγιεινό τρόπο ζωής
Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να μειώσει αποτελεσματικά τη χοληστερόλη, αλλά η δράση της είναι πιο ουσιαστική όταν συνοδεύεται από αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Η διακοπή του καπνίσματος, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και ο έλεγχος του σωματικού βάρους παραμένουν βασικά στοιχεία της καρδιαγγειακής πρόληψης.
Μπορεί κάποιος να σταματήσει τις στατίνες όταν πέσει η χοληστερόλη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι στατίνες χορηγούνται ως μακροχρόνια ή και δια βίου θεραπεία.
Η πτώση της χοληστερόλης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το φάρμακο δεν χρειάζεται πλέον. Συχνά σημαίνει ακριβώς ότι η θεραπεία λειτουργεί.
Εάν διακοπεί η στατίνη, τα επίπεδα χοληστερόλης μπορεί να αυξηθούν ξανά.
Παράλληλα, η θεραπεία δεν στοχεύει μόνο στη μείωση μιας εργαστηριακής τιμής, αλλά κυρίως στη μείωση του συνολικού κινδύνου εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε αλλαγή στη δοσολογία ή διακοπή πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.
Τι πρέπει να κρατήσει ο ασθενής
Οι στατίνες παραμένουν βασικό εργαλείο για την πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ανθρώπους με αυξημένο κίνδυνο.
Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι πολλές από τις παρενέργειες που συχνά αποδίδονται σε αυτές ενδέχεται να μην προκαλούνται από την ίδια τη θεραπεία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι στατίνες είναι κατάλληλες για όλους ή ότι δεν μπορούν να προκαλέσουν πραγματικές ανεπιθύμητες ενέργειες σε ορισμένους ασθενείς.
Η απόφαση πρέπει να βασίζεται στον εξατομικευμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, στο ιατρικό ιστορικό και στην ισορροπία μεταξύ οφέλους και πιθανών κινδύνων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Στατίνες: Μια αξονική δείχνει ποιος τις χρειάζεται πραγματικά;
Νέες οδηγίες για τη χοληστερόλη: Ποιοι θα χρειαστούν στατίνες
