Η παρακεταμόλη αποτελεί εδώ και δεκαετίες το πιο διαδεδομένο παυσίπονο παγκοσμίως, όμως εξακολουθεί να είναι ένα από τα πιο παρεξηγημένα φάρμακα. Πώς λειτουργεί πραγματικά στον οργανισμό, υπάρχει διαφορά μεταξύ επώνυμων και γενόσημων σκευασμάτων και ποια λάθη στη χρήση της αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής τοξικότητας;
Από τη στιγμή που κυκλοφόρησε στα φαρμακεία τη δεκαετία του 1950, η παρακεταμόλη έχει καθιερωθεί ως το βασικό φάρμακο για την αντιμετώπιση πόνου και πυρετού. Σήμερα χρησιμοποιείται για πονοκεφάλους, οδονταλγία, μυϊκούς πόνους, συμπτώματα γρίπης ή ακόμη και μετεγχειρητικό πόνο.
Η ευρεία χρήση της οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι θεωρείται ασφαλής όταν λαμβάνεται στη σωστή δοσολογία και είναι φθηνή και εύκολα διαθέσιμη χωρίς συνταγή.
Ωστόσο, παρά την ευρεία χρήση της, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν ακριβώς πώς λειτουργεί στον οργανισμό.
Πώς δρα στον οργανισμό
Σε αντίθεση με άλλα παυσίπονα, όπως η ιβουπροφαίνη, η παρακεταμόλη δεν δρα κυρίως στο σημείο της φλεγμονής. Αντίθετα, φαίνεται να επηρεάζει κυρίως τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι μειώνει την παραγωγή ουσιών που μεταδίδουν τα σήματα πόνου και ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματος. Οι ουσίες αυτές, γνωστές ως προσταγλανδίνες, παίζουν βασικό ρόλο στην αντίληψη του πόνου.
Έτσι, η παρακεταμόλη μειώνει τον πόνο και τον πυρετό χωρίς να έχει έντονη αντιφλεγμονώδη δράση, γεγονός που τη διαφοροποιεί από άλλα αναλγητικά.
Επώνυμη ή γενόσημη; Υπάρχει διαφορά;
Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα αφορά το αν οι ακριβές, επώνυμες μάρκες είναι πιο αποτελεσματικές από τα γενόσημα ή τα σκευάσματα των σούπερ μάρκετ.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα περισσότερα δισκία περιέχουν την ίδια δραστική ουσία: 500 mg παρακεταμόλης. Συνεπώς, η αποτελεσματικότητα είναι πρακτικά ίδια.
Οι διαφορές αφορούν κυρίως:
-
τα έκδοχα
-
τα χρώματα και τα υλικά του δισκίου
-
τη συσκευασία και το marketing
Με άλλα λόγια, το ακριβότερο προϊόν δεν σημαίνει απαραίτητα και καλύτερη ανακούφιση από τον πόνο.
Τα σκευάσματα «γρήγορης δράσης»
Ορισμένα προϊόντα διαφημίζονται ως «rapid» ή «fast acting». Αυτές οι μορφές έχουν σχεδιαστεί ώστε να διαλύονται πιο γρήγορα στο στομάχι.
Συχνά περιέχουν ουσίες όπως το διττανθρακικό νάτριο ή χρησιμοποιούν μικρότερα σωματίδια της δραστικής ουσίας, ώστε να απορροφάται πιο γρήγορα από το έντερο.
Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να αρχίσουν να δρουν μέσα σε περίπου 30 λεπτά, ενώ τα κλασικά δισκία μπορεί να χρειαστούν έως και μία ώρα.
Ωστόσο, η συνολική διαφορά στην αποτελεσματικότητα είναι συνήθως μικρή.
Γιατί ορισμένα σκευάσματα περιέχουν καφεΐνη
Σε ορισμένα φάρμακα για πονοκέφαλο ή ημικρανία, η παρακεταμόλη συνδυάζεται με καφεΐνη.
Η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει την αναλγητική δράση επειδή:
-
επιταχύνει την απορρόφηση του φαρμάκου
-
επηρεάζει τους υποδοχείς πόνου στον εγκέφαλο
-
προκαλεί αγγειοσύσπαση, που βοηθά σε ορισμένους τύπους κεφαλαλγίας
Για αυτό συχνά περιλαμβάνεται σε σκευάσματα για ημικρανία ή πόνο περιόδου.
Παρακεταμόλη και κωδεΐνη
Η παρακεταμόλη μπορεί να συνδυαστεί και με κωδεΐνη σε σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για πιο έντονο πόνο.
Η κωδεΐνη είναι οπιοειδές αναλγητικό και δρα στους υποδοχείς πόνου του εγκεφάλου, ενώ η παρακεταμόλη δρα μέσω διαφορετικού μηχανισμού. Ο συνδυασμός τους μπορεί να προσφέρει ισχυρότερη ανακούφιση.
Ωστόσο, τα ισχυρότερα σκευάσματα απαιτούν ιατρική συνταγή λόγω του κινδύνου εξάρτησης.
Η ασφαλής δοσολογία
Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες, η μέγιστη συνιστώμενη δόση για ενήλικες είναι:
-
έως 4 γραμμάρια την ημέρα
-
δηλαδή 8 δισκία των 500 mg σε 24 ώρες
Η υπέρβαση αυτής της δόσης μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο ήπαρ.
Ο κίνδυνος αυξάνεται ιδιαίτερα σε άτομα με:
-
ηπατική νόσο
-
αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ
-
κακή θρέψη
Γιατί η υπερδοσολογία είναι τόσο επικίνδυνη
Η παρακεταμόλη είναι μία από τις συχνότερες αιτίες οξείας ηπατικής ανεπάρκειας διεθνώς.
Σε περίπτωση υπερδοσολογίας, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν με καθυστέρηση, συχνά μετά από 24 έως 72 ώρες.
Στα αρχικά στάδια μπορεί να υπάρχουν:
-
ναυτία
-
εμετός
-
πόνος στην κοιλιά
Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:
-
ίκτερος
-
σύγχυση
-
σοβαρή ηπατική βλάβη
Η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση είναι κρίσιμη για την αποφυγή μόνιμης βλάβης.
Μπορεί να προκαλέσει αυτισμό;
Τα τελευταία χρόνια έχουν κυκλοφορήσει συζητήσεις σχετικά με πιθανή σύνδεση της παρακεταμόλης κατά την εγκυμοσύνη με τον αυτισμό.
Ωστόσο, μεγάλες επιστημονικές μελέτες και διεθνείς οργανισμοί υγείας δεν έχουν επιβεβαιώσει τέτοια σχέση όταν το φάρμακο χρησιμοποιείται σωστά.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, το NHS και η Αμερικανική Ένωση Μαιευτήρων και Γυναικολόγων εξακολουθούν να θεωρούν την παρακεταμόλη το ασφαλέστερο παυσίπονο κατά την εγκυμοσύνη, εφόσον λαμβάνεται στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση και για το μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Εκρηκτικό τρίμηνο για τη Granules India με αιχμή την παρακεταμόλη
Παρακεταμόλη και εγκυμοσύνη: Μελέτη διαψεύδει σύνδεση με αυτισμό
