Η παχυσαρκία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως χρόνια και υποτροπιάζουσα νόσος και όχι ως ένα πρόσκαιρο πρόβλημα βάρους, τονίζει η επικαιροποιημένη οδηγία των αμερικανικών Departments of Veterans Affairs και Defense. Οι συστάσεις δίνουν ιδιαίτερο βάρος στην εξατομικευμένη φροντίδα, στη σεμαγλουτίδη και την τιρζεπατίδη και προειδοποιούν για επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή αποτελεσματικής φαρμακευτικής αγωγής.
Νέα δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί πρέπει να αξιολογούν και να αντιμετωπίζουν την παχυσαρκία φέρνει η επικαιροποιημένη κλινική οδηγία των αμερικανικών Departments of Veterans Affairs και Defense (VA/DoD), η σύνοψη της οποίας δημοσιεύεται στο Annals of Internal Medicine.
Η οδηγία απομακρύνεται από μια προσέγγιση που βασίζεται αποκλειστικά στον δείκτη μάζας σώματος (BMI) και ζητά από τους γιατρούς να εξετάζουν συνολικά τον κίνδυνο για την υγεία, λαμβάνοντας υπόψη την περίμετρο μέσης, τις συνοδές παθήσεις, τη λειτουργικότητα και το κλινικό προφίλ κάθε ασθενούς.
Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζει τη φαρμακοθεραπεία όχι ως «έσχατη λύση» μετά την αποτυχία της δίαιτας, αλλά ως ένα εργαλείο που μπορεί να ενταχθεί εγκαίρως σε ένα εξατομικευμένο, μακροχρόνιο θεραπευτικό πλάνο.
Η παχυσαρκία ως χρόνια και υποτροπιάζουσα νόσος
Η νέα οδηγία περιγράφει την παχυσαρκία ως χρόνια, υποτροπιάζουσα, πολυπαραγοντική και νευροσυμπεριφορική νόσο.
Οι συντάκτες επισημαίνουν ότι η ρύθμιση του σωματικού βάρους επηρεάζεται από πολύπλοκους ορμονικούς και νευροενδοκρινικούς μηχανισμούς. Μετά την απώλεια βάρους, ο οργανισμός μπορεί να αντιδράσει αυξάνοντας την πείνα και μειώνοντας το αίσθημα κορεσμού, γεγονός που ευνοεί την επαναπρόσληψη κιλών.
Γι’ αυτό και η μακροχρόνια διαχείριση της παχυσαρκίας μπορεί να χρειάζεται συνδυασμό παρεμβάσεων στον τρόπο ζωής, φαρμακευτικής αγωγής και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενδοσκοπικών ή βαριατρικών επεμβάσεων.
Το BMI δεν αρκεί για την αξιολόγηση του ασθενούς
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον τρόπο αξιολόγησης του υπερβάλλοντος βάρους.
Ο BMI παραμένει ένα απλό και χρήσιμο εργαλείο screening, ωστόσο η οδηγία ξεκαθαρίζει ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνος του για τη διάγνωση και την εκτίμηση του κινδύνου.
Ο λόγος είναι ότι δεν διακρίνει το σωματικό λίπος από τη μυϊκή μάζα ούτε αποτυπώνει με ακρίβεια πού κατανέμεται το λίπος στο σώμα.
Η περίμετρος μέσης και άλλες ανθρωπομετρικές μετρήσεις μπορούν να προσθέσουν πληροφορίες για το κοιλιακό και σπλαχνικό λίπος και να βοηθήσουν στην αναγνώριση ανθρώπων με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο.
Η αλλαγή τρόπου ζωής παραμένει η βάση της θεραπείας
Παρά την εντυπωσιακή ανάπτυξη των νέων φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, οι ειδικοί δεν υποβαθμίζουν τη σημασία των παρεμβάσεων στον τρόπο ζωής.
Η οδηγία συστήνει μια ολοκληρωμένη παρέμβαση που περιλαμβάνει διατροφικές αλλαγές, σωματική δραστηριότητα και συμπεριφορικές στρατηγικές.
Αυτή η προσέγγιση αποτελεί τη βάση της θεραπείας, αλλά δεν χρειάζεται να λειτουργεί ως υποχρεωτικό «τεστ» που πρέπει να αποτύχει πριν αποκτήσει ο ασθενής πρόσβαση σε φάρμακα.
Η ομάδα εργασίας σημειώνει ότι η απαίτηση ολοκλήρωσης ενός προγράμματος lifestyle πριν από την έναρξη φαρμακευτικής θεραπείας μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να καθυστερήσει την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.
Ισχυρή σύσταση για σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη
Η νέα οδηγία δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις νεότερες φαρμακευτικές θεραπείες.
Συγκεκριμένα, διατυπώνει ισχυρή σύσταση υπέρ της σεμαγλουτίδης ή της τιρζεπατίδης, σε συνδυασμό με ολοκληρωμένη παρέμβαση στον τρόπο ζωής, τόσο για την απώλεια όσο και για τη διατήρηση του βάρους.
Η σύσταση αφορά άτομα με:
- BMI ≥30 kg/m², ή
- BMI ≥27 kg/m² όταν συνυπάρχει πάθηση που σχετίζεται με την παχυσαρκία.
Η τιρζεπατίδη δρα ταυτόχρονα στους υποδοχείς GIP και GLP-1, ενώ η σεμαγλουτίδη αποτελεί αγωνιστή του υποδοχέα GLP-1.
Έως και πάνω από 20% μείωση του σωματικού βάρους
Τα δεδομένα που αξιολόγησε η ομάδα εργασίας δείχνουν τη σημαντική αποτελεσματικότητα των δύο θεραπειών.
Σε δικτυακή μετα-ανάλυση, η σεμαγλουτίδη συνδέθηκε με μέση μεταβολή του σωματικού βάρους κατά περίπου -11,8% έναντι placebo.
Για την τιρζεπατίδη, η μέση μείωση κυμάνθηκε περίπου από 15% έως 21,2%, ανάλογα με τη δόση συντήρησης.
Σε δεδομένα παρακολούθησης 176 εβδομάδων σε άτομα με παχυσαρκία και προδιαβήτη, οι διαφορετικές δόσεις τιρζεπατίδης συνδέθηκαν με μέσες μειώσεις βάρους περίπου 11,1%, 17,5% και 18,4%, αντίστοιχα.
Η οδηγία τάσσεται κατά της διακοπής αποτελεσματικής αγωγής
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία αφορά το ερώτημα τι πρέπει να συμβαίνει όταν ο ασθενής έχει ήδη χάσει βάρος με ένα φάρμακο.
Η ομάδα εργασίας προτείνει να αποφεύγεται η διακοπή των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, εφόσον λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά και οι προτιμήσεις του ασθενούς, επειδή τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν σημαντική επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή.
Η σύσταση χαρακτηρίζεται «weak against», ωστόσο η ποιότητα των στοιχείων που δείχνουν επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή αξιολογήθηκε ως υψηλή.
Τι έδειξαν STEP 4 και SURMOUNT-4
Η οδηγία στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στα αποτελέσματα δύο τυχαιοποιημένων μελετών που εξέτασαν τι συμβαίνει όταν η αποτελεσματική θεραπεία συνεχίζεται ή διακόπτεται.
Στη STEP 4, οι συμμετέχοντες που διέκοψαν τη σεμαγλουτίδη και πέρασαν σε placebo μετά τις πρώτες 20 εβδομάδες εμφάνισαν κατά μέσο όρο αύξηση βάρους 6,9%, ενώ όσοι συνέχισαν τη θεραπεία κατέγραψαν επιπλέον μείωση περίπου 7,9% έως την εβδομάδα 68.
Αντίστοιχα, στη SURMOUNT-4, από την εβδομάδα 36 έως την εβδομάδα 88 όσοι συνέχισαν την τιρζεπατίδη έχασαν επιπλέον περίπου 5,5% του βάρους τους, ενώ η ομάδα που πέρασε σε placebo παρουσίασε αύξηση περίπου 14%.
Τα αποτελέσματα ενισχύουν την αντίληψη ότι, για αρκετούς ασθενείς, η φαρμακευτική θεραπεία της παχυσαρκίας μπορεί να χρειάζεται μακροχρόνια συνέχιση, όπως συμβαίνει με άλλα χρόνια νοσήματα.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν αρκεί μικρότερη δόση
Διαφορετική είναι η εικόνα στο ερώτημα εάν ένας ασθενής που έχει πετύχει τον στόχο του μπορεί να μειώσει τη δόση ή τη συχνότητα χορήγησης του φαρμάκου.
Η ομάδα εργασίας διαπίστωσε ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να συστήσει υπέρ ή κατά μιας τέτοιας στρατηγικής.
Οι διαθέσιμες μελέτες συνέκριναν κυρίως τη συνέχιση της θεραπείας με την πλήρη διακοπή και όχι διαφορετικές δόσεις συντήρησης.
Επομένως, η απόφαση πρέπει προς το παρόν να εξατομικεύεται με βάση τους στόχους, την ανοχή, τις ανεπιθύμητες ενέργειες, το κόστος και τις προτιμήσεις του ασθενούς.
Η θεραπεία μπορεί να χρειάζεται να συνεχιστεί για χρόνια
Η κατευθυντήρια οδηγία σημειώνει ότι τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας ενδέχεται να χρειάζεται να λαμβάνονται μακροχρόνια ή ακόμη και εφ’ όρου ζωής σε ορισμένους ασθενείς, καθώς τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ότι η διακοπή συνοδεύεται συχνά από επαναπρόσληψη βάρους.
Αυτό μεταβάλλει ουσιαστικά τη φιλοσοφία της θεραπείας: το φάρμακο δεν αντιμετωπίζεται ως μια σύντομη παρέμβαση για να χαθούν μερικά κιλά, αλλά ως πιθανό μέρος της μακροχρόνιας διαχείρισης μιας χρόνιας νόσου.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες και το κόστος παραμένουν σημαντικά
Η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη δεν είναι κατάλληλες για όλους.
Στις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνονται ναυτία, έμετος, διάρροια, δυσκοιλιότητα και κοιλιακό άλγος.
Η οδηγία υπογραμμίζει επίσης συγκεκριμένες προειδοποιήσεις και αντενδείξεις, ενώ ζητά από τους γιατρούς να αξιολογούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς και να παρακολουθούν στενά την ανοχή στη θεραπεία.
Παράλληλα, το κόστος αποτελεί ουσιαστικό εμπόδιο, καθώς η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη παραμένουν επώνυμα φάρμακα χωρίς γενόσημες εκδόσεις στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την οδηγία.
Και άλλες φαρμακευτικές επιλογές
Για ασθενείς που χρειάζονται φαρμακοθεραπεία, η οδηγία προτείνει ως εναλλακτικές επιλογές τη λιραγλουτίδη ή τον συνδυασμό φαιντερμίνης/τοπιραμάτης παρατεταμένης αποδέσμευσης, τόσο για απώλεια όσο και για διατήρηση βάρους, πάντοτε μαζί με ολοκληρωμένη παρέμβαση στον τρόπο ζωής.
Η συγκεκριμένη σύσταση είναι ασθενέστερη από εκείνη για σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη.
Ενδοσκοπικές και χειρουργικές θεραπείες παραμένουν μέρος της στρατηγικής
Η νέα προσέγγιση δεν περιορίζεται σε δίαιτα και φάρμακα.
Οι ειδικοί ζητούν από τους γιατρούς να ενσωματώνουν με ευελιξία και ενδοσκοπικές ή μεταβολικές/βαριατρικές επεμβάσεις, όταν το κλινικό προφίλ του ασθενούς το δικαιολογεί.
Αντί για μια αυστηρή θεραπευτική «σκάλα», όπου ο ασθενής πρέπει να αποτυγχάνει διαδοχικά σε κάθε στάδιο πριν περάσει στο επόμενο, η φιλοσοφία της οδηγίας προωθεί πιο έγκαιρη και εξατομικευμένη πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία.
Η εξατομίκευση στο επίκεντρο
Για την αναθεώρηση της οδηγίας, η διεπιστημονική ομάδα του VA/DoD εξέτασε επιστημονικά δεδομένα που δημοσιεύθηκαν από την 1η Απριλίου 2019 έως τις 6 Ιανουαρίου 2025, αξιολογώντας όχι μόνο την αποτελεσματικότητα και τους κινδύνους των θεραπειών, αλλά και τις προτιμήσεις των ασθενών και πρακτικά ζητήματα εφαρμογής.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι δεν υπάρχει μία θεραπεία για όλους.
Οι γιατροί καλούνται να προσαρμόζουν τις παρεμβάσεις ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, τις συνοδές παθήσεις, την ανταπόκριση, την ανοχή, τις προτιμήσεις και τους στόχους κάθε ανθρώπου.
Σε αυτή τη λογική, η παχυσαρκία αντιμετωπίζεται ως μια χρόνια νόσος που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και δυνατότητα προσαρμογής της θεραπείας με την πάροδο του χρόνου. Η επίσημη οδηγία περιλαμβάνει συνολικά 23 τεκμηριωμένες συστάσεις για τη διαχείριση υπέρβαρων και παχύσαρκων ενηλίκων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Νέο χάπι GLP-1 για παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2 – Τι είναι το Foundayo
Παχυσαρκία: «Πράσινο φως» σε νέο χάπι που λαμβάνεται μία φορά την ημέρα
