Ιβουπροφαίνη και ναπροξένη βρίσκονται ανάμεσα στα κοινά φάρμακα που μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο, σύμφωνα με νέα προειδοποίηση της βρετανικής MHRA, η οποία καλεί τους πολίτες να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα προστασίας το καλοκαίρι.
Ακόμη και κοινά φάρμακα που υπάρχουν σε πολλά οικιακά φαρμακεία μπορεί να απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή το καλοκαίρι. Η βρετανική ρυθμιστική αρχή φαρμάκων προειδοποιεί ότι η ιβουπροφαίνη και η ναπροξένη μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία, ενώ αντιβιοτικά, φάρμακα για την ακμή και ορισμένες άλλες θεραπείες μπορούν να προκαλέσουν εντονότερη φωτοευαισθησία. Παράλληλα, διουρητικά, αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά και β-αναστολείς μπορούν με διαφορετικούς μηχανισμούς να δυσκολέψουν την προσαρμογή του οργανισμού στη ζέστη. Οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί: κανένα συνταγογραφούμενο φάρμακο δεν πρέπει να διακόπτεται λόγω καύσωνα χωρίς ιατρική συμβουλή.
Ένα συνηθισμένο παυσίπονο μπορεί να κρύβει έναν λιγότερο γνωστό καλοκαιρινό κίνδυνο.
Η ιβουπροφαίνη, όπως και η ναπροξένη, μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να αυξήσει την ευαισθησία του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία, σύμφωνα με νέα προειδοποίηση της βρετανικής Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA).
Η ρυθμιστική αρχή καλεί όσους χρησιμοποιούν συγκεκριμένα συνταγογραφούμενα ή μη συνταγογραφούμενα φάρμακα να είναι περισσότερο προσεκτικοί τις ζεστές ημέρες, καθώς ορισμένες θεραπείες μπορεί να επηρεάσουν την ενυδάτωση, τη θερμορρύθμιση ή την αντίδραση του δέρματος στον ήλιο.
Ιβουπροφαίνη και ναπροξένη: Τι ακριβώς συμβαίνει
Η ιβουπροφαίνη και η ναπροξένη ανήκουν στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα – NSAIDs.
Χρησιμοποιούνται ευρέως για πόνο, φλεγμονή, μυοσκελετικές ενοχλήσεις και πυρετό.
Η MHRA αναφέρει ότι τα δύο φάρμακα ενδέχεται να αυξήσουν τη φωτοευαισθησία, δηλαδή το δέρμα να αντιδράσει περισσότερο από το αναμενόμενο μετά από έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί σαν έντονο ηλιακό έγκαυμα, με:
- ερυθρότητα,
- πόνο ή κάψιμο,
- ευαισθησία,
- εξάνθημα,
- και σε σοβαρότερες αντιδράσεις φυσαλίδες.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στη διατύπωση: η φωτοευαισθησία δεν αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια της λήψης ιβουπροφαίνης ή ναπροξένης. Η επίσημη βρετανική προειδοποίηση αναφέρει ότι τα φάρμακα αυτά μπορεί να αυξάνουν την ευαισθησία στον ήλιο.
Τι είναι η φωτοευαισθησία
Η φαρμακευτική φωτοευαισθησία εμφανίζεται όταν ένα φάρμακο ή προϊόν μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το δέρμα στην ηλιακή ακτινοβολία.
Έτσι, μία έκθεση στον ήλιο που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν ανεκτή μπορεί να προκαλέσει πολύ εντονότερη δερματική αντίδραση.
Στην πράξη, ο άνθρωπος μπορεί να παρατηρήσει ότι καίγεται γρηγορότερα ή πιο έντονα από ό,τι συνήθως.
Η MHRA επισημαίνει ότι δέρμα το οποίο γίνεται ασυνήθιστα κόκκινο, επώδυνο, εμφανίζει φυσαλίδες ή αντιδρά πολύ περισσότερο μετά την έκθεση στον ήλιο μπορεί να αποτελεί ένδειξη φαρμακευτικής φωτοευαισθησίας.
Τα αντιβιοτικά που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή
Από τις πιο χαρακτηριστικές κατηγορίες φαρμάκων που μπορούν να προκαλέσουν φωτοευαισθησία είναι ορισμένα αντιβιοτικά.
Η MHRA και το NHS Specialist Pharmacy Service αναφέρουν μεταξύ άλλων:
δοξυκυκλίνη,
τετρακυκλίνη,
ενώ στις σχετικές οδηγίες περιλαμβάνονται επίσης αντιβιοτικά όπως η σιπροφλοξασίνη και η μετρονιδαζόλη.
Σε ανθρώπους που λαμβάνουν φωτοευαισθητοποιητικά αντιβιοτικά συνιστάται περιορισμός της άμεσης έκθεσης στον ήλιο, προστατευτικά ρούχα και καπέλο και χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος SPF 30 ή υψηλότερου.
Προσοχή και στις θεραπείες για την ακμή
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προειδοποίηση για ανθρώπους που ακολουθούν θεραπεία για ακμή.
Η MHRA αναφέρει ότι η:
ισοτρετινοΐνη
και τα τοπικά ρετινοειδή
μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία.
Η προστασία από τον ήλιο αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία κατά τη διάρκεια τέτοιων θεραπειών, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Και αντιμυκητιασικά μπορεί να προκαλέσουν φωτοευαισθησία
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης ορισμένα αντιμυκητιασικά.
Η MHRA αναφέρει χαρακτηριστικά τη βορικοναζόλη (voriconazole), ενώ η επαγγελματική οδηγία του NHS περιλαμβάνει επίσης την ιτρακοναζόλη και τη γκριζεοφουλβίνη μεταξύ φαρμάκων που μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία στην ηλιακή ακτινοβολία.
Μεθοτρεξάτη και αζαθειοπρίνη
Η προειδοποίηση αφορά ακόμη ορισμένα ανοσοτροποποιητικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται σε ρευματολογικές και αυτοάνοσες παθήσεις.
Η MHRA αναφέρει τη μεθοτρεξάτη και την αζαθειοπρίνη, οι οποίες χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, ψωριασική αρθρίτιδα και λύκο.
Για τη μεθοτρεξάτη ειδικότερα, το NHS Specialist Pharmacy Service προειδοποιεί ότι μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή φωτοευαισθησία με επώδυνο εξάνθημα, φυσαλίδες ή οίδημα και συνιστά αυξημένη προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία.
Ακόμη και φάρμακα για καούρες
Μία λιγότερο αναμενόμενη κατηγορία είναι οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων – PPIs, φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως για γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και καούρες.
Σύμφωνα με τη MHRA, τα φάρμακα αυτά έχουν συνδεθεί με πολύ χαμηλό κίνδυνο μιας δερματικής αντίδρασης που μοιάζει με λύκο και μπορεί να πυροδοτείται από την έκθεση στον ήλιο.
Το γεγονός ότι ο κίνδυνος χαρακτηρίζεται πολύ χαμηλός είναι σημαντικό και δεν δικαιολογεί διακοπή της θεραπείας χωρίς ιατρική εκτίμηση.
Δεν είναι μόνο ο ήλιος – Η ζέστη αλλάζει και τον τρόπο που λειτουργούν ορισμένα φάρμακα
Το δεύτερο σκέλος της προειδοποίησης αφορά την ίδια τη θερμότητα.
Το ανθρώπινο σώμα διατηρεί τη θερμοκρασία του κυρίως μέσω:
της εφίδρωσης,
της αύξησης της αιματικής ροής προς το δέρμα,
της διατήρησης της σωστής ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών.
Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν έναν ή περισσότερους από αυτούς τους μηχανισμούς, αυξάνοντας τον κίνδυνο αφυδάτωσης, υπότασης, θερμικής εξάντλησης ή άλλων προβλημάτων.
Διουρητικά: Αυξημένος κίνδυνος αφυδάτωσης
Τα διουρητικά χορηγούνται συχνά για υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια και κατακράτηση υγρών.
Επειδή αυξάνουν την αποβολή νερού και ηλεκτρολυτών μέσω των ούρων, μπορούν σε συνθήκες μεγάλης ζέστης να συμβάλουν σε:
αφυδάτωση,
μείωση του ενδαγγειακού όγκου
και διαταραχές ηλεκτρολυτών.
Σε έναν ηλικιωμένο ή έναν άνθρωπο με νεφρική ή καρδιακή νόσο, ο συνδυασμός υψηλής θερμοκρασίας, μειωμένης πρόσληψης υγρών και διουρητικής θεραπείας χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Αντικαταθλιπτικά και θερμορρύθμιση
Ορισμένα αντικαταθλιπτικά μπορεί επίσης να επηρεάσουν την προσαρμογή στη ζέστη.
SSRIs και SNRIs μπορούν να προκαλέσουν αυξημένη εφίδρωση, γεγονός που σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να συμβάλει σε απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών.
Ορισμένα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά και αναστολείς ΜΑΟ διαθέτουν επιπλέον αντιχολινεργικές ιδιότητες που μπορεί να δυσκολεύουν τη θερμορρύθμιση.
Αντιψυχωσικά: Δυσκολότερη προσαρμογή στη θερμότητα
Τα αντιψυχωσικά αποτελούν ακόμη μία κατηγορία για την οποία απαιτείται επαγρύπνηση.
Μπορούν να επηρεάσουν τους μηχανισμούς θερμορρύθμισης και να μειώσουν την ικανότητα του οργανισμού να ανταποκρίνεται σε ακραίες θερμοκρασίες.
Ακριβώς γι’ αυτό οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν μόνοι τους την αγωγή τους κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα.
Β-αναστολείς
Οι β-αναστολείς, που χρησιμοποιούνται για σειρά καρδιαγγειακών παθήσεων, μπορεί επίσης να δυσκολεύουν την αντίδραση του οργανισμού στο θερμικό στρες.
Το NHS Specialist Pharmacy Service αναφέρει ότι μπορούν να μειώσουν την εφίδρωση και την αγγειοδιαστολή, να μειώσουν την αρτηριακή πίεση και να αυξήσουν σε ορισμένες περιπτώσεις τον κίνδυνο ζάλης, λιποθυμίας και πτώσεων.
Ιβουπροφαίνη στον καύσωνα: Υπάρχει και νεφρικός κίνδυνος
Στην περίπτωση της ιβουπροφαίνης και της ναπροξένης υπάρχει ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα πέρα από τη φωτοευαισθησία.
Τα NSAIDs μπορούν να επηρεάσουν τη ροή αίματος στους νεφρούς.
Σε έναν άνθρωπο που είναι καλά ενυδατωμένος αυτό συνήθως δεν δημιουργεί πρόβλημα στις συνηθισμένες δόσεις όταν το φάρμακο χρησιμοποιείται κατάλληλα.
Σε συνθήκες όμως έντονης αφυδάτωσης, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή άτομα με νεφρική, καρδιακή νόσο ή άλλη ευπάθεια, η χρήση NSAIDs μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο οξείας νεφρικής βλάβης (AKI).
Γι’ αυτό η επαρκής ενυδάτωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από τη ζέστη και τα φάρμακα
Το NHS Specialist Pharmacy Service αναφέρει ως ομάδες αυξημένου κινδύνου μεταξύ άλλων:
- ηλικιωμένους,
- ανθρώπους με καρδιαγγειακή νόσο,
- ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο,
- άτομα με διαβήτη,
- ανθρώπους με σοβαρές ψυχικές διαταραχές ή άνοια,
- όσους λαμβάνουν πολλά διαφορετικά φάρμακα,
- εγκύους και θηλάζουσες,
- και ανθρώπους που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε δροσερό χώρο ή επαρκή ενυδάτωση.
Ο ατομικός κίνδυνος εξαρτάται από το φάρμακο, τη δόση, την ηλικία, τα συνοδά νοσήματα, το περιβάλλον και τον συνδυασμό των θεραπειών.
Τα σημάδια ότι ο οργανισμός δυσκολεύεται
Η MHRA συστήνει να δίνεται προσοχή σε συμπτώματα όπως:
ζάλη,
πονοκέφαλος,
ασυνήθιστη κόπωση,
σύγχυση,
μειωμένη παραγωγή ούρων.
Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να δείχνουν ότι ο οργανισμός δεν αντιμετωπίζει καλά τη ζέστη ή την αφυδάτωση και χρειάζεται αξιολόγηση ανάλογα με τη βαρύτητά τους.
Αντίστοιχα, μετά την έκθεση στον ήλιο, ασυνήθιστα έντονη ερυθρότητα, πόνος, φυσαλίδες ή πολύ πιο έντονη αντίδραση από τη συνηθισμένη μπορεί να υποδηλώνουν φωτοευαισθησία.
Τι πρέπει να κάνει κάποιος που παίρνει τέτοιο φάρμακο
Η βασική σύσταση των βρετανικών αρχών είναι όχι πανικός και όχι αυθαίρετες αλλαγές της αγωγής.
Οι πολίτες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο με απλά μέτρα:
- να ελέγχουν το φύλλο οδηγιών του φαρμάκου για αναφορές σε ήλιο, θερμότητα και ενυδάτωση,
- να παραμένουν επαρκώς ενυδατωμένοι, εκτός αν για ιατρικούς λόγους έχουν οδηγία περιορισμού υγρών,
- να αποφεύγουν όσο μπορούν την έντονη έκθεση στον μεσημεριανό ήλιο,
- να χρησιμοποιούν προστατευτικά ρούχα και καπέλο,
- να εφαρμόζουν αντηλιακό ευρέος φάσματος SPF 30 ή υψηλότερο όταν λαμβάνουν φωτοευαισθητοποιητική θεραπεία,
- να διατηρούν τα φάρμακα σε δροσερό, ξηρό μέρος και μακριά από άμεσο ηλιακό φως,
- και να ζητούν συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού όταν δεν είναι βέβαιοι για το πώς επηρεάζει η ζέστη τη θεραπεία τους.
Το πιο σημαντικό: Μην κόψετε μόνοι σας το φάρμακο
Η MHRA είναι απολύτως σαφής:
οι συνταγογραφούμενες θεραπείες δεν πρέπει να διακόπτονται λόγω ζέστης ή ηλιοφάνειας χωρίς προηγούμενη συμβουλή επαγγελματία Υγείας.
Το NHS Specialist Pharmacy Service επίσης τονίζει ότι δεν πρέπει να συστήνεται ως γενικός κανόνας η διακοπή φαρμάκων κατά τη διάρκεια καύσωνα. Οι περισσότεροι ασθενείς χρειάζονται κυρίως σωστή ενημέρωση, προστασία από τη ζέστη και τον ήλιο και ενδεχομένως στενότερη παρακολούθηση — όχι αυθαίρετες αλλαγές στη θεραπεία.
Το βασικό μήνυμα είναι επομένως απλό: το καλοκαίρι δεν αλλάζουμε μόνοι μας τα φάρμακα – αλλά μπορεί να χρειαστεί να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο προστατευόμαστε από τον ήλιο και τη ζέστη.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ιβουπροφαίνη: Ασφαλής στην αντιμετώπιση του οξέος πόνου
Ιβουπροφαίνη: Ελληνικές μελέτες ανατρέπουν όσα ξέραμε
