Η διατήρηση της αρτηριακής πίεσης σε φυσιολογικά επίπεδα, η πρόληψη ή σωστή ρύθμιση του διαβήτη και η αποφυγή του καπνίσματος από τα 45 έως τα 65 έτη μπορεί να επηρεάζουν καθοριστικά τη μελλοντική υγεία του εγκεφάλου. Νέα πολυετής μελέτη δείχνει ότι όσοι δεν είχαν κανέναν από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου έζησαν σχεδόν 13 χρόνια περισσότερο χωρίς άνοια σε σύγκριση με όσους είχαν και τους τρεις.
Τρία κρίσιμα προβλήματα υγείας κατά τη μέση ηλικία φαίνεται ότι μπορούν να στερήσουν πολλά χρόνια ζωής χωρίς άνοια, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και το κάπνισμα, όταν εμφανίζονται μεταξύ των 45 και 65 ετών, συνδέονται με σημαντικά λιγότερα χρόνια ζωής χωρίς άνοια.
Αντίθετα, οι άνθρωποι που δεν είχαν κανέναν από τους τρεις παράγοντες κινδύνου έζησαν κατά μέσο όρο σχεδόν 13 χρόνια περισσότερο χωρίς να αναπτύξουν τη νόσο, σε σύγκριση με εκείνους που είχαν και τους τρεις.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του NYU Langone Health και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology.
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι η άνοια μπορεί να προληφθεί με βεβαιότητα. Αναδεικνύουν, ωστόσο, πόσο καθοριστική μπορεί να είναι η προστασία της καρδιαγγειακής υγείας ήδη από τη μέση ηλικία για τη μακροχρόνια λειτουργία του εγκεφάλου.
Περισσότεροι από 12.000 άνθρωποι υπό παρακολούθηση
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 12.409 άτομα, τα οποία δεν είχαν άνοια όταν ήταν 55 ετών.
Οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν ως προς τρεις βασικούς αγγειακούς παράγοντες κινδύνου:
- την υψηλή αρτηριακή πίεση,
- τον διαβήτη,
- το κάπνισμα.
Στη συνέχεια, παρακολουθήθηκαν για διάστημα 26 ετών κατά μέσο όρο.
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, 3.008 άνθρωποι εμφάνισαν άνοια, ενώ 5.238 πέθαναν χωρίς να έχουν προηγουμένως διαγνωστεί με τη νόσο.
Η μακρά διάρκεια της έρευνας επέτρεψε στους επιστήμονες να εκτιμήσουν όχι μόνο την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας, αλλά και πόσα χρόνια ζωής μπορούσε να αναμένει κάθε ομάδα χωρίς τη συγκεκριμένη διάγνωση.
Σχεδόν 13 χρόνια διαφορά
Η διαφορά ανάμεσα στους ανθρώπους χωρίς κανέναν παράγοντα κινδύνου και σε εκείνους που είχαν και τους τρεις ήταν ιδιαίτερα μεγάλη.
Από την ηλικία των 55 ετών, όσοι δεν είχαν διαβήτη ή υψηλή αρτηριακή πίεση και δεν κάπνιζαν αναμενόταν να ζήσουν κατά μέσο όρο άλλα 30,1 χρόνια χωρίς άνοια.
Όσοι είχαν έναν από τους τρεις παράγοντες κινδύνου είχαν κατά μέσο όρο 26,3 χρόνια ζωής χωρίς άνοια.
Στους ανθρώπους με δύο παράγοντες κινδύνου, το αντίστοιχο διάστημα μειωνόταν στα 21 χρόνια.
Όσοι είχαν και τους τρεις παράγοντες αναμενόταν να ζήσουν λίγο περισσότερο από 17 χρόνια χωρίς άνοια.
Η συνολική διαφορά ανάμεσα στις δύο ακραίες ομάδες πλησίαζε τα 13 χρόνια.
Τα αποτελέσματα δείχνουν μια σταδιακή επιβάρυνση: όσο περισσότεροι αγγειακοί παράγοντες κινδύνου υπήρχαν στη μέση ηλικία, τόσο λιγότερα ήταν κατά μέσο όρο τα χρόνια ζωής χωρίς άνοια.
«Η πρόληψη πρέπει να αρχίζει στη μέση ηλικία»
Ο επικεφαλής ερευνητής δρ Josef Coresh, διευθυντής του Optimal Aging Institute στο NYU Langone, υπογράμμισε ότι οι άνθρωποι πρέπει να αντιμετωπίζουν ενεργά αυτούς τους παράγοντες ήδη από τη μέση ηλικία.
Όπως ανέφερε, τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη πρόληψης και σωστής διαχείρισης της υπέρτασης, του διαβήτη και του καπνίσματος ως στρατηγικής για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου για περισσότερο από μία δεκαετία.
Οι συγκεκριμένοι παράγοντες είναι ήδη γνωστό ότι επιβαρύνουν τα αιμοφόρα αγγεία και αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι επιπτώσεις τους πιθανότατα επεκτείνονται και στη μακροχρόνια γνωστική υγεία.
Η σύνδεση της καρδιάς με τον εγκέφαλο
Η υπέρταση, ο διαβήτης και το κάπνισμα μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και να επηρεάσουν την παροχή αίματος και οξυγόνου στον εγκέφαλο.
Η χρόνια αγγειακή βλάβη μπορεί να συμβάλει σε μικρά ή μεγαλύτερα εγκεφαλικά επεισόδια, σε βλάβες της λευκής ουσίας και σε σταδιακή επιδείνωση της μνήμης και άλλων γνωστικών λειτουργιών.
Οι αγγειακοί παράγοντες κινδύνου συχνά εμφανίζονται ήδη από τη μέση ηλικία και μπορεί να επιδρούν στον εγκέφαλο για δεκαετίες πριν εκδηλωθούν εμφανή συμπτώματα.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης και αντιμετώπισής τους και όχι μόνο της παρέμβασης σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Δεν αφορά μόνο τον κίνδυνο άνοιας
Η μελέτη δεν εξέτασε απλώς ποιοι συμμετέχοντες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν άνοια.
Υπολόγισε πόσα χρόνια μπορούσαν να αναμένουν ότι θα ζήσουν χωρίς τη νόσο, λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι η υπέρταση, ο διαβήτης και το κάπνισμα αυξάνουν παράλληλα τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου από άλλες αιτίες.
Η δρ Jacqui Hanley, επικεφαλής χρηματοδότησης έρευνας στο Alzheimer’s Research UK, σημείωσε ότι αυτή η προσέγγιση δίνει μια πιο άμεση και ουσιαστική εικόνα για τους πολίτες.
Αντί να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην πιθανότητα εμφάνισης άνοιας, η έρευνα απαντά σε ένα πρακτικό ερώτημα: για πόσα χρόνια μπορεί κάποιος να αναμένει ότι θα ζήσει χωρίς τη νόσο.
Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι οι ίδιοι παράγοντες κινδύνου συνδέονται τόσο με την άνοια όσο και με αυξημένη πιθανότητα θανάτου από καρδιαγγειακές και άλλες παθήσεις.
Διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι γυναίκες έζησαν περισσότερα χρόνια χωρίς άνοια από τους άνδρες, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παραγόντων κινδύνου που είχαν.
Διαφορές καταγράφηκαν επίσης μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων, καθώς οι λευκοί συμμετέχοντες είχαν κατά μέσο όρο περισσότερα χρόνια ζωής χωρίς άνοια σε σύγκριση με τους μαύρους συμμετέχοντες.
Οι αποκλίσεις αυτές μπορεί να σχετίζονται με σύνθετους κοινωνικούς, οικονομικούς και υγειονομικούς παράγοντες, όπως η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, η έγκαιρη διάγνωση, η ποιότητα της θεραπείας και οι συνθήκες διαβίωσης.
Τι έδειξαν προηγούμενες μελέτες
Η νέα έρευνα προστίθεται σε ένα αυξανόμενο σώμα επιστημονικών δεδομένων που συνδέει τις επιλογές και την κατάσταση της υγείας στη μέση ηλικία με τον μελλοντικό κίνδυνο άνοιας.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η συστηματική σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και η διατήρηση κοινωνικών επαφών μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης.
Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζουν επίσης η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, η ρύθμιση της χοληστερόλης, η καλή ακοή, η πνευματική δραστηριότητα και η πρόληψη των τραυματισμών στο κεφάλι.
Κανένας παράγοντας από μόνος του δεν εγγυάται ότι ένας άνθρωπος δεν θα εμφανίσει άνοια. Η συνολική μείωση του κινδύνου, όμως, μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση της νόσου ή να αυξήσει τα χρόνια ζωής με καλή γνωστική λειτουργία.
Τι μπορούμε να κάνουμε στη μέση ηλικία
Οι ειδικοί συνιστούν τακτικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, καθώς η υπέρταση μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση του διαβήτη προϋποθέτουν έλεγχο του σακχάρου, ισορροπημένη διατροφή, σωματική άσκηση και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους.
Η διακοπή του καπνίσματος παραμένει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για την προστασία τόσο της καρδιάς όσο και του εγκεφάλου.
Ακόμη και άνθρωποι που έχουν ήδη έναν ή περισσότερους παράγοντες κινδύνου μπορούν να ωφεληθούν από την κατάλληλη θεραπεία και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Η σωστή ρύθμιση της πίεσης και του σακχάρου, καθώς και η διακοπή του καπνίσματος, περιορίζουν την περαιτέρω αγγειακή βλάβη και βελτιώνουν συνολικά τις προοπτικές υγιούς γήρανσης.
Δεν υπάρχει εγγυημένος τρόπος πρόληψης
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η άνοια δεν προκαλείται από έναν μόνο παράγοντα.
Η ηλικία, η γενετική προδιάθεση, οι αγγειακές παθήσεις, το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής αλληλεπιδρούν με σύνθετο τρόπο.
Επιπλέον, η νέα μελέτη είναι παρατηρητική. Εντοπίζει ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στους τρεις παράγοντες κινδύνου και στα χρόνια ζωής χωρίς άνοια, αλλά δεν αποδεικνύει ότι η εξάλειψή τους θα προσφέρει σε κάθε άνθρωπο ακριβώς 13 επιπλέον χρόνια χωρίς τη νόσο.
Το βασικό μήνυμα, ωστόσο, είναι σαφές: όσα προστατεύουν την καρδιά και τα αγγεία στη μέση ηλικία φαίνεται ότι προστατεύουν μακροπρόθεσμα και τον εγκέφαλο.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Άνοια: Οι τρεις παράγοντες για 13 περισσότερα χρόνια χωρίς τη νόσο
Άνοια και νοσηλεία: Υψηλότερο κόστος χωρίς σαφή επίδραση στη θνησιμότητα
