Έλεγχο για χρόνια νεφρική νόσο σε όλους τους ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο ήδη από τη διάγνωση συστήνουν οι πρώτες κοινές ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για καρδιά και νεφρούς. Οι ειδικοί ζητούν εξετάσεις αίματος και ούρων, έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου και ταχύτερη έναρξη θεραπειών που προστατεύουν και τα δύο όργανα.
Όλοι οι ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο θα πρέπει να ελέγχονται για χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ), σύμφωνα με τις πρώτες κατευθυντήριες οδηγίες της European Society of Cardiology (ESC) που αφορούν από κοινού τη διαχείριση των καρδιαγγειακών και των νεφρικών παθήσεων.
Οι νέες οδηγίες αναπτύχθηκαν σε συνεργασία με την European Renal Association (ERA), δημοσιεύθηκαν στο European Heart Journal και παρουσιάστηκαν στο ESC Congress 2026 στις 29 Αυγούστου.
Η βασική αλλαγή που εισάγουν είναι σαφής: η νεφρική λειτουργία δεν πρέπει πλέον να εξετάζεται αποσπασματικά σε έναν καρδιολογικό ασθενή. Αντίθετα, ο έλεγχος των νεφρών πρέπει να αποτελεί μέρος της αρχικής και της μετέπειτα καρδιολογικής αξιολόγησης.
Περίπου 100 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζουν με χρόνια νεφρική νόσο
Η χρόνια νεφρική νόσος ορίζεται ως η παρουσία διαταραχών στη δομή ή τη λειτουργία των νεφρών για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τριών μηνών, με συνέπειες για την υγεία.
Υπολογίζεται ότι περίπου 100 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη πάσχουν από ΧΝΝ.
Όλοι αυτοί οι ασθενείς αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο για ένα ευρύ φάσμα καρδιαγγειακών παθήσεων εξαιτίας της νεφρικής δυσλειτουργίας.
Η σχέση, ωστόσο, λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις: η νεφρική νόσος μπορεί να επιταχύνει την καρδιαγγειακή βλάβη, ενώ η καρδιαγγειακή νόσος μπορεί με τη σειρά της να επιδεινώσει τη λειτουργία των νεφρών.
«Η αναπηρία και τα χρόνια ζωής που χάνονται εξαιτίας καθεμιάς από αυτές τις νόσους είναι σημαντικά. Η ΧΝΝ μπορεί να επιταχύνει την καρδιαγγειακή νόσο και το αντίστροφο, οδηγώντας σε καρδιαγγειακά επεισόδια και ανάγκη για αιμοκάθαρση πολύ νωρίτερα στη ζωή», εξηγεί ο πρόεδρος της Task Force, αναπληρωτής καθηγητής Kevin Damman από το University Medical Center Groningen στην Ολλανδία.
Νέες θεραπείες μειώνουν ταυτόχρονα καρδιαγγειακό και νεφρικό κίνδυνο
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η θεραπευτική εικόνα έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Πλέον υπάρχουν αρκετές σχετικά απλές παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τόσο τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών όσο και την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου.
Ο καθηγητής William Herrington από το University of Oxford, επίσης πρόεδρος της Task Force, σημειώνει ότι μεγάλο ποσοστό των ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο παρακολουθείται στην πράξη από καρδιολόγους.
Γι’ αυτό οι νέες οδηγίες επιδιώκουν να αυξήσουν τη χρήση εξετάσεων νεφρικής λειτουργίας και λευκωματίνης ούρων στους ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα.
Όπως εξηγεί, ο συστηματικότερος έλεγχος μπορεί να εντοπίσει νωρίτερα περισσότερους ασθενείς υψηλού κινδύνου και να επιτρέψει την επιλογή θεραπειών που προστατεύουν τόσο την καρδιά όσο και τους νεφρούς.
Οι δύο εξετάσεις που πρέπει να γίνονται στους καρδιοπαθείς
Οι νέες οδηγίες προτείνουν όλοι οι ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο να ελέγχονται για ΧΝΝ από τη στιγμή της διάγνωσής τους.
Ο αρχικός έλεγχος βασίζεται σε δύο βασικές εξετάσεις:
- εκτίμηση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (eGFR) μέσω της κρεατινίνης αίματος,
- μέτρηση του λόγου λευκωματίνης προς κρεατινίνη στα ούρα (UACR).
Ο συνδυασμός των δύο εξετάσεων επιτρέπει πολύ πληρέστερη εικόνα της νεφρικής λειτουργίας από τη μέτρηση της κρεατινίνης αίματος μόνο.
Η παρουσία λευκωματίνης στα ούρα μπορεί να αποτελεί πρώιμο δείκτη νεφρικής βλάβης ακόμη και όταν άλλες παράμετροι εμφανίζονται σχετικά φυσιολογικές.
Το νέο μοντέλο STAMP on CKD
Για να διευκολύνει την εφαρμογή των οδηγιών στην καθημερινή κλινική πράξη, η Task Force δημιούργησε το ακρωνύμιο STAMP on CKD.
Το STAMP περιγράφει πέντε βασικά βήματα:
Screen: έλεγχος για χρόνια νεφρική νόσο.
Triage: διαστρωμάτωση και αξιολόγηση του κινδύνου.
Address CKD Risk: αντιμετώπιση των παραγόντων που αυξάνουν τον νεφρικό κίνδυνο.
Modify CVD management: προσαρμογή της καρδιαγγειακής θεραπείας ανάλογα με τη νεφρική λειτουργία.
Plan health services: σωστός σχεδιασμός και συντονισμός των υπηρεσιών υγείας.
Το πρώτο βήμα, σύμφωνα με τις οδηγίες, είναι ο συστηματικός έλεγχος όλων των ασθενών με καρδιαγγειακή νόσο κατά τη διάγνωση.
Ακριβέστερη εκτίμηση του κινδύνου νεφρικής ανεπάρκειας
Οι νέες συστάσεις δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη σωστή διαστρωμάτωση του κινδύνου.
Οι γιατροί καλούνται να αξιολογούν τόσο την πιθανότητα εξέλιξης προς νεφρική ανεπάρκεια όσο και τον μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Για τον σκοπό αυτό, οι οδηγίες προτείνουν τη χρήση επικυρωμένων συστημάτων υπολογισμού κινδύνου, τα οποία ενσωματώνουν δεδομένα για τη νεφρική λειτουργία.
Με τον τρόπο αυτό μπορούν να εντοπιστούν οι ασθενείς που χρειάζονται πιο εντατική παρακολούθηση ή πιο έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση.
RAS και SGLT2 αναστολείς στο επίκεντρο της θεραπείας
Η έγκαιρη έναρξη θεραπειών που έχουν αποδεδειγμένα νεφροπροστατευτική και καρδιοπροστατευτική δράση αποτελεί βασικό σημείο των νέων οδηγιών.
Ο Kevin Damman υπογραμμίζει ιδιαίτερα τη σημασία της έγκαιρης χρήσης:
- αναστολέων του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης (RAS inhibitors),
- αναστολέων SGLT2,
- καθώς και θεραπείας που βασίζεται στις στατίνες.
Οι συγκεκριμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου και ταυτόχρονα να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς.
«Η πρώιμη χρήση των αναστολέων RAS και SGLT2 μαζί με θεραπεία βασισμένη στις στατίνες είναι ιδιαίτερα σημαντική και αποτελεσματική», σημειώνει ο Damman.
Πώς αλλάζει η καρδιολογική θεραπεία όταν επηρεάζονται οι νεφροί
Οι οδηγίες επισημαίνουν ότι η παρουσία χρόνιας νεφρικής νόσου μπορεί να απαιτεί αλλαγές στον τρόπο αντιμετώπισης μιας καρδιαγγειακής πάθησης.
Η μειωμένη νεφρική λειτουργία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός αποβάλλει ορισμένα φάρμακα.
Κατά συνέπεια, σε κάποιους ασθενείς απαιτούνται διαφορετικές δόσεις ή επιλογή φαρμάκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια όταν οι νεφροί δεν απομακρύνουν αποτελεσματικά τις δραστικές ουσίες από τον οργανισμό.
Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες περιλαμβάνουν ειδικές συστάσεις για αυτή την ομάδα ασθενών, ώστε η θεραπεία της καρδιαγγειακής νόσου να προσαρμόζεται στη νεφρική λειτουργία.
Καρδιολόγος και νεφρολόγος πρέπει να συνεργάζονται στενότερα
Το τελευταίο σκέλος του STAMP αφορά την οργάνωση των υπηρεσιών υγείας.
Σύμφωνα με τις οδηγίες, τα συστήματα υγείας πρέπει να μπορούν να εντοπίζουν τους ασθενείς υψηλού κινδύνου και να εξασφαλίζουν έγκαιρη πρόσβαση τόσο σε καρδιολόγους όσο και σε νεφρολόγους.
Η στενή συνεργασία μεταξύ των δύο ειδικοτήτων θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική λόγω της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει τους ασθενείς με συνύπαρξη καρδιαγγειακής και χρόνιας νεφρικής νόσου.
«Η ενεργή και αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των ειδικοτήτων είναι συχνά απαραίτητη λόγω της πολυπλοκότητας που σχετίζεται με τη ΧΝΝ», επισημαίνει ο Herrington.
Παράλληλα, οι οδηγίες ενθαρρύνουν τη συμμετοχή του ίδιου του ασθενούς, αλλά και της οικογένειας ή των φροντιστών του, στη διεπιστημονική διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι αυτή η προσέγγιση βοηθά να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι προτεραιότητες του ασθενούς, να βελτιώνεται η εμπειρία της περίθαλψης και να ενισχύεται η ασθενοκεντρική φροντίδα.
Ειδική έκδοση των οδηγιών και για τους ασθενείς
Παράλληλα με την επιστημονική έκδοση, δημιουργήθηκε και ειδική μορφή των κατευθυντήριων οδηγιών για τους ασθενείς.
Στόχος είναι να αποκτήσουν οι ίδιοι περισσότερη γνώση και αυτοπεποίθηση ώστε να συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων μαζί με τους επαγγελματίες υγείας.
Οι επικεφαλής της Task Force τονίζουν ότι τόσο η καρδιαγγειακή όσο και η χρόνια νεφρική νόσος προκαλούν τεράστια επιβάρυνση στους ασθενείς, στα συστήματα υγείας και στην κοινωνία.
Γι’ αυτό καλούν επαγγελματίες υγείας, αρμόδιους φορείς και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να λάβουν υπόψη τα βασικά μηνύματα των νέων οδηγιών.
Παράλληλα, ζητούν περαιτέρω έρευνα για τα σημεία όπου εξακολουθούν να υπάρχουν κενά επιστημονικών δεδομένων.
Η μεγαλύτερη ενημέρωση γύρω από τη στενή σχέση καρδιάς και νεφρών, καταλήγουν, μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη διάγνωση, να περιορίσει τις επιπλοκές και να βελτιώσει την πρόγνωση εκατομμυρίων ασθενών.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
GLP-1: Από την απώλεια βάρους σε καρδιά, νεφρά, ήπαρ και υπνική άπνοια
Tirzepatide: Νέα καρδιαγγειακή ένδειξη από τον FDA – Τι έδειξε μελέτη
