Η καρδιαγγειακή υγεία δεν φαίνεται να επηρεάζεται μόνο από τη διάρκεια του ύπνου, αλλά και από το πόσο σταθερή είναι η ώρα κατάκλισης. Νέα φινλανδική μελέτη δείχνει ότι η ακανόνιστη νυχτερινή ρουτίνα μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών καρδιακών επεισοδίων.
Μια νέα φινλανδική μελέτη στρέφει την προσοχή όχι μόνο στο πόσο κοιμόμαστε, αλλά και στο πόσο σταθερά κοιμόμαστε. Τα δεδομένα δείχνουν ότι όταν η ώρα κατάκλισης μεταβάλλεται σημαντικά από μέρα σε μέρα, ο κίνδυνος σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων μπορεί να αυξάνεται, ιδιαίτερα σε όσους δεν κοιμούνται αρκετές ώρες.
Οι περισσότερες συζητήσεις για τον ύπνο και την υγεία επικεντρώνονται στη διάρκειά του και στην ποιότητά του. Ωστόσο, μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Όουλου στη Φινλανδία προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον: τη σταθερότητα της ώρας ύπνου. Με άλλα λόγια, δεν φαίνεται να έχει σημασία μόνο πόσες ώρες κοιμάται κανείς, αλλά και αν πηγαίνει για ύπνο περίπου την ίδια ώρα κάθε βράδυ.
Η έρευνα βασίστηκε σε 3.231 άτομα ηλικίας 46 ετών, των οποίων οι συνήθειες ύπνου καταγράφηκαν μέσω φορητών συσκευών για μία εβδομάδα. Οι συμμετέχοντες που κοιμούνταν λιγότερο από οκτώ ώρες κάθε νύχτα χωρίστηκαν σε τρεις κατηγορίες: εκείνους με σταθερό πρόγραμμα ύπνου, εκείνους με μικρές αποκλίσεις και εκείνους με ακανόνιστο ωράριο.
Διπλάσιος κίνδυνος για όσους είχαν ακανόνιστο ύπνο
Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες με ακανόνιστο πρόγραμμα ύπνου είχαν διπλάσιο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο μέσα στην επόμενη δεκαετία, σε σύγκριση με όσους ακολουθούσαν πιο σταθερό ωράριο.
Επιπλέον, μεγαλύτερη μεταβλητότητα στο λεγόμενο μέσο σημείο του ύπνου – δηλαδή στο χρονικό μέσο ανάμεσα στην ώρα που κοιμάται κάποιος και στην ώρα που ξυπνά – συσχετίστηκε επίσης με χειρότερη καρδιαγγειακή υγεία. Η ιατρική ερευνήτρια Laura Nauha σημείωσε ότι τα ευρήματα υποδηλώνουν πως η συνέπεια στην ώρα κατάκλισης μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία της καρδιάς, καθώς αντανακλά το κατά πόσο οι καθημερινοί ρυθμοί ζωής παραμένουν σταθεροί ή διαταράσσονται.
Δεν επηρεάζονται όλοι το ίδιο
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η συσχέτιση αυτή παρατηρήθηκε κυρίως σε άτομα που δεν κοιμούνταν αρκετά, δηλαδή σε όσους κοιμούνταν λιγότερο από οκτώ ώρες τη νύχτα. Για όσους εξασφάλιζαν επαρκή διάρκεια ύπνου, η ακανόνιστη ώρα κατάκλισης δεν φάνηκε να σχετίζεται με την ίδια αρνητική επίδραση.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η ώρα αφύπνισης δεν φάνηκε να επηρεάζει το αποτέλεσμα στον ίδιο βαθμό. Η κρίσιμη διαφορά εντοπίστηκε κυρίως στις αποκλίσεις της ώρας που κάποιος πήγαινε για ύπνο. Στην ομάδα με ακανόνιστο πρόγραμμα, η μέση απόκλιση στην ώρα κατάκλισης έφτανε τα 108 λεπτά, έναντι 33 λεπτών στην ομάδα με πιο σταθερό ύπνο.
Ο ρόλος των κιρκάδιων ρυθμών
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι ένα πιθανό βιολογικό υπόβαθρο αυτής της σχέσης βρίσκεται στους κιρκάδιους ρυθμούς, δηλαδή στους φυσικούς 24ωρους κύκλους του οργανισμού. Όταν η ώρα ύπνου μεταβάλλεται συνεχώς, ενδέχεται να διαταράσσεται αυτή η εσωτερική ρύθμιση, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο το σώμα ανακάμπτει και ξεκουράζεται, συμπεριλαμβανομένης και της καρδιάς.
Παράλληλα, οι ερευνητές υπενθυμίζουν ότι ο ύπνος δεν λειτουργεί σε απομόνωση. Παράγοντες όπως το άγχος, ο φόρτος εργασίας ή προβλήματα ψυχικής υγείας μπορεί να επηρεάζουν τόσο τις συνήθειες ύπνου όσο και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αυτό σημαίνει ότι η σταθερότητα στην ώρα κατάκλισης μπορεί να είναι και δείκτης γενικότερης ισορροπίας στην καθημερινότητα.
Τι νέο φέρνει αυτή η μελέτη
Η Laura Nauha υπογραμμίζει ότι προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη συνδέσει τα ακανόνιστα πρότυπα ύπνου με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ωστόσο, αυτή η μελέτη εξετάζει ξεχωριστά τη μεταβλητότητα στην ώρα κατάκλισης, την ώρα αφύπνισης και το μέσο σημείο του ύπνου, αναζητώντας τις ανεξάρτητες σχέσεις τους με σοβαρά καρδιακά συμβάματα.
Αυτό προσθέτει μεγαλύτερη ακρίβεια στη συζήτηση για την υγεία του ύπνου και βοηθά να κατανοηθεί καλύτερα ποιο στοιχείο της ρουτίνας του ύπνου ίσως έχει τη μεγαλύτερη σημασία.
Οι περιορισμοί της έρευνας
Παρότι τα ευρήματα είναι σημαντικά, οι ίδιοι οι επιστήμονες αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί. Από τους περισσότερους από 3.000 συμμετέχοντες, 128 άτομα υπέστησαν σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της δεκαετούς παρακολούθησης, γεγονός που σημαίνει ότι ο απόλυτος αριθμός των περιστατικών παραμένει σχετικά μικρός.
Επιπλέον, ο ύπνος καταγράφηκε μόνο για επτά ημέρες, κάτι που σημαίνει ότι οι εβδομαδιαίες συνήθειες των συμμετεχόντων μπορεί να μην αντικατόπτριζαν απαραίτητα με ακρίβεια την πορεία τους σε βάθος χρόνου. Γι’ αυτό και οι ερευνητές ζητούν περισσότερες μελέτες, σε μεγαλύτερα και πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα.
Ένας παράγοντας που μπορούμε να επηρεάσουμε
Παρά τις επιφυλάξεις, το πρακτικό μήνυμα της μελέτης είναι ιδιαίτερα ισχυρό. Η σταθερή ώρα ύπνου είναι ένας παράγοντας που οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν, τουλάχιστον σε έναν βαθμό, να επηρεάσουν. Δεν απαιτεί φάρμακα, ακριβές παρεμβάσεις ή ειδικό εξοπλισμό. Απαιτεί κυρίως συνήθεια και συνέπεια.
Όπως τονίζει η Nauha, η διατήρηση ενός τακτικού προγράμματος ύπνου είναι μια συνήθεια που βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό υπό τον έλεγχό μας. Και σε μια εποχή όπου όλο και περισσότερα στοιχεία συνδέουν τη ρουτίνα του ύπνου με πολλαπλές παραμέτρους υγείας, αυτή η παρατήρηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα
Η νέα μελέτη δεν υποστηρίζει ότι η σταθερή ώρα ύπνου αρκεί από μόνη της για να προστατεύσει την καρδιά. Δείχνει όμως ότι η ασυνέπεια στον ύπνο, ειδικά όταν συνοδεύεται από ανεπαρκή διάρκεια, ίσως επιβαρύνει σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε μια απλή αλλά ισχυρή οδηγία: δεν αρκεί μόνο να κοιμόμαστε αρκετά. Ίσως χρειάζεται και να κοιμόμαστε με περισσότερη σταθερότητα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Άνω πόνος στην πλάτη και καρδιά: Πώς ξεχωρίζει από το επείγον
Λίγα λεπτά ύπνου και περπατήματος μπορούν να ωφελήσουν την καρδιά
