Μία μελέτη με άμεση κλινική σημασία για τη θεραπευτική αντιμετώπιση του μη μεταστατικού καρκίνου του προστάτη παρουσιάστηκε την τρίτη ημέρα του Αμερικανικού Συνεδρίου Κλινικής Ογκολογίας (ASCO), που διεξάγεται από τις 29 Μαΐου 2026 στο Σικάγο.
Πρόκειται για τη μελέτη PROTEUS, η οποία αξιολόγησε την προσθήκη του νεότερου αντιανδρογόνου απαλουταμίδη στην ορμονοθεραπεία ως περιεγχειρητική αγωγή. Η θεραπεία χορηγήθηκε σε ασθενείς υψηλού κινδύνου με εντοπισμένο ή τοπικά προχωρημένο καρκίνο προστάτη, οι οποίοι επρόκειτο να υποβληθούν σε ριζική προστατεκτομή.
Ο Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και τέως Πρύτανης ΕΚΠΑ, και η Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου επισημαίνουν ότι, παρά τις σημαντικές εξελίξεις στη ριζική προστατεκτομή, περίπου οι μισοί ασθενείς υψηλού κινδύνου εμφανίζουν υποτροπή μέσα σε πέντε χρόνια.
Ποιοι ασθενείς αφορά η νέα θεραπευτική προσέγγιση
Η μελέτη εστίασε σε ασθενείς με εντοπισμένο αλλά τοπικά προχωρημένο καρκίνο του προστάτη υψηλού κινδύνου. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται ασθενείς με Gleason score μεγαλύτερο από 8, PSA πάνω από 20 ng/ml ή κλινική νόσο σταδίου Τ3.
Πρόκειται για πληθυσμό με αυξημένη πιθανότητα υποτροπής μετά τη χειρουργική επέμβαση. Έτσι, η ανάγκη για πιο αποτελεσματική θεραπεία πριν και μετά την προστατεκτομή παραμένει ισχυρή, ιδίως όταν στόχος είναι να μειωθεί ο κίνδυνος μεταστατικής εξέλιξης και να καθυστερήσει η ανάγκη για επόμενες θεραπείες.
Η PROTEUS έρχεται να απαντήσει ακριβώς σε αυτό το θεραπευτικό κενό, μεταφέροντας τη χρήση ενός νεότερου αντιανδρογόνου σε πιο πρώιμη φάση της νόσου.
Η απαλουταμίδη πριν και μετά την προστατεκτομή
Η απαλουταμίδη είναι από του στόματος αναστολέας του υποδοχέα των ανδρογόνων. Με απλούστερους όρους, εμποδίζει την πρόσδεση των ανδρογόνων στον υποδοχέα τους, περιορίζοντας έτσι το σήμα που τροφοδοτεί την ανάπτυξη του καρκίνου του προστάτη.
Το φάρμακο διαθέτει ήδη έγκριση για τον μη μεταστατικό ευνουχοάντοχο καρκίνο του προστάτη, βάσει των αποτελεσμάτων της μελέτης SPARTAN, καθώς και για τον ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο του προστάτη, βάσει των θετικών αποτελεσμάτων της μελέτης TITAN.
Η νέα μελέτη εξετάζει διαφορετικό θεραπευτικό πλαίσιο: τη χορήγηση της απαλουταμίδης σε συνδυασμό με θεραπεία στέρησης ανδρογόνων περιεγχειρητικά, δηλαδή τόσο πριν όσο και μετά την προστατεκτομή.
Ο σχεδιασμός της μελέτης PROTEUS
Στη μελέτη PROTEUS συμμετείχαν 2.109 ασθενείς. Οι συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν είτε να λάβουν απαλουταμίδη σε συνδυασμό με θεραπεία στέρησης ανδρογόνων είτε μόνο θεραπεία στέρησης ανδρογόνων.
Η συνολική διάρκεια της περιεγχειρητικής θεραπείας ήταν ένας χρόνος. Οι ασθενείς έλαβαν αγωγή για έξι μήνες πριν από την προστατεκτομή και για ακόμη έξι μήνες μετά τη χειρουργική επέμβαση.
Ένα σημαντικό στοιχείο της μελέτης είναι ότι το 12% των ασθενών είχε απεικονιστική ένδειξη λεμφαδενικής νόσου. Αυτό υπογραμμίζει ότι η PROTEUS εξέτασε έναν πληθυσμό με ουσιαστικά αυξημένο κίνδυνο, στον οποίο η πρόληψη της περαιτέρω εξέλιξης έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Εννέα φορές μεγαλύτερη πιθανότητα ελάχιστης ή καθόλου υπολειπόμενης νόσου
Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι οι ασθενείς που έλαβαν το νεότερο αντιανδρογόνο είχαν εννέα φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ελάχιστη υπολειπόμενη νόσο ή καθόλου νόσο μετά το χειρουργείο.
Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παθολογική ανταπόκριση μετά την προστατεκτομή μπορεί να προσφέρει κρίσιμη πληροφορία για την επιθετικότητα της νόσου και για τον μελλοντικό κίνδυνο υποτροπής.
Η PROTEUS είναι η πρώτη μελέτη φάσης 3 που δείχνει κλινικό όφελος από τη χρήση νεότερου αντιανδρογόνου ως θεραπευτική αγωγή πριν από την προστατεκτομή σε αυτόν τον πληθυσμό ασθενών.
Μείωση 20% στον κίνδυνο μεταστάσεων
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η προσθήκη της απαλουταμίδης μείωσε κατά 20% την πιθανότητα ανάπτυξης μεταστάσεων. Παράλληλα, παρέτεινε τον χρόνο μέχρι την ανάγκη έναρξης επόμενης θεραπείας για διάστημα μεγαλύτερο των έξι ετών.
Τα ευρήματα αυτά μετατοπίζουν τη συζήτηση πέρα από τη χειρουργική αντιμετώπιση και αναδεικνύουν τη σημασία της συστηματικής θεραπείας σε πρώιμο στάδιο για ασθενείς με υψηλό κίνδυνο.
Μέχρι σήμερα, η ριζική προστατεκτομή αποτελούσε βασικό θεραπευτικό πυλώνα σε αυτή την κατηγορία ασθενών. Ωστόσο, η υψηλή πιθανότητα υποτροπής έδειχνε ότι η χειρουργική θεραπεία από μόνη της δεν αρκεί πάντα για να ελέγξει μακροπρόθεσμα τη νόσο.
Καλή ανοχή στη θεραπεία
Η θεραπεία με απαλουταμίδη σε συνδυασμό με στέρηση ανδρογόνων είχε αποδεκτό προφίλ ασφάλειας. Σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης, μόλις το 7,4% των ασθενών χρειάστηκε να διακόψει τη θεραπεία με απαλουταμίδη λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η ανεκτικότητα έχει ιδιαίτερη σημασία στο περιεγχειρητικό πλαίσιο, καθώς οι ασθενείς λαμβάνουν τη θεραπεία πριν και μετά από μια μεγάλη χειρουργική επέμβαση. Επομένως, η αποτελεσματικότητα πρέπει να συνοδεύεται από διαχειρίσιμο προφίλ ασφάλειας, ώστε η θεραπεία να μπορεί να ενταχθεί ρεαλιστικά στην κλινική πράξη.
Πώς μπορεί να αλλάξει η κλινική πρακτική
Η μελέτη PROTEUS ανοίγει τον δρόμο για μια νέα προσέγγιση στον πρώιμο καρκίνο του προστάτη υψηλού κινδύνου. Για πρώτη φορά, μελέτη φάσης 3 δείχνει ότι η χορήγηση φαρμάκου αυτής της κατηγορίας ως περιεγχειρητική θεραπεία μπορεί να προσφέρει ουσιαστικό όφελος.
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο την προσθήκη ενός ακόμη φαρμάκου. Αφορά τη λογική της θεραπευτικής στρατηγικής. Η νόσος αντιμετωπίζεται πιο επιθετικά και πιο στοχευμένα πριν ακόμη ολοκληρωθεί η χειρουργική παρέμβαση, με στόχο να μειωθεί το υπολειπόμενο φορτίο και να περιοριστεί ο κίνδυνος μελλοντικής διασποράς.
Αν τα δεδομένα ενσωματωθούν στις κατευθυντήριες οδηγίες και στην καθημερινή πρακτική, η απαλουταμίδη μπορεί να αποκτήσει νέο ρόλο στην αντιμετώπιση ασθενών υψηλού κινδύνου με μη μεταστατικό ή τοπικά προχωρημένο καρκίνο του προστάτη.
Ένα νέο κεφάλαιο για την περιεγχειρητική θεραπεία
Τα αποτελέσματα της PROTEUS ενισχύουν τη δυναμική της εξατομικευμένης και πιο πρώιμης συστηματικής θεραπείας στον καρκίνο του προστάτη. Η προσθήκη της απαλουταμίδης στην ορμονοθεραπεία δεν στοχεύει μόνο στη συρρίκνωση της νόσου πριν από το χειρουργείο, αλλά και στη μακροπρόθεσμη μείωση του κινδύνου μεταστάσεων.
Για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου, αυτό μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερο διάστημα χωρίς ανάγκη νέας θεραπείας και καλύτερο έλεγχο της νόσου μετά την προστατεκτομή.
Η PROTEUS, όπως τονίζουν ο Θάνος Δημόπουλος και η Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου, αποτελεί μελέτη που μπορεί να αλλάξει σημαντικά την κλινική πρακτική. Και αυτό γιατί μεταφέρει ένα ήδη γνωστό και εγκεκριμένο θεραπευτικό εργαλείο σε μια πιο πρώιμη και κρίσιμη φάση της νόσου, εκεί όπου η πρόληψη της υποτροπής και των μεταστάσεων μπορεί να καθορίσει την πορεία του ασθενούς για πολλά χρόνια.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος προστάτη: Νέα θεραπεία της Novartis μειώνει τον δείκτη PSA
Καρκίνος προστάτη: Νέα εξέταση αίματος εντοπίζει νωρίτερα την αποτυχία θεραπείας
