Μια νέα θεραπευτική προσέγγιση για τα άτομα που ζουν με HIV θα μπορούσε στο μέλλον να μειώσει την ανάγκη καθημερινής λήψης αντιρετροϊκών φαρμάκων, καθώς κλινική μελέτη έδειξε ότι συνδυασμός ειδικών αντισωμάτων διατήρησε τον ιό υπό έλεγχο για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς τη συνήθη αγωγή.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Στη μελέτη RIO, την οποία συντόνισε το Imperial College London, το 75% των συμμετεχόντων που έλαβαν τη θεραπεία μπόρεσε να παραμείνει χωρίς αντιρετροϊκή αγωγή (ART) για τουλάχιστον 20 εβδομάδες, διατηρώντας τον HIV υπό έλεγχο. Περίπου οι μισοί παρέμειναν χωρίς την καθημερινή θεραπεία για ένα έτος, ενώ σχεδόν ένας στους τέσσερις έφθασε τα δύο χρόνια.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο The Lancet HIV και θεωρούνται σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη θεραπειών που θα μπορούν να ελέγχουν μακροχρόνια τον ιό, χωρίς να απαιτείται συνεχής καθημερινή φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, η προσέγγιση παραμένει ερευνητική και δεν αποτελεί θεραπεία ίασης ούτε επιτρέπει διακοπή της ART εκτός αυστηρά παρακολουθούμενων κλινικών πρωτοκόλλων.
Η θεραπεία που δοκιμάστηκε στη μελέτη RIO
Η νέα προσέγγιση βασίζεται σε δύο μακράς δράσης ευρέως εξουδετερωτικά αντισώματα, γνωστά ως bNAbs: τα 3BNC117-LS και 10-1074-LS. Πρόκειται για ανοσολογικές πρωτεΐνες που έχουν σχεδιαστεί ώστε να αναγνωρίζουν διαφορετικά σημεία του HIV και να περιορίζουν την ικανότητά του να μολύνει νέα κύτταρα.
Η μελέτη ήταν τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή και ελεγχόμενη με placebo. Συμμετείχαν 68 άτομα με HIV από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δανία, τα οποία είχαν ξεκινήσει αντιρετροϊκή θεραπεία σε πρώιμο στάδιο της λοίμωξης και είχαν επιτύχει καταστολή του ιικού φορτίου.
Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν τυχαία ώστε να λάβουν είτε τα δύο αντισώματα είτε placebo. Στη συνέχεια, στο πλαίσιο στενής ιατρικής παρακολούθησης, διέκοψαν προσωρινά την ART, προκειμένου οι ερευνητές να διαπιστώσουν πόσο χρόνο θα διατηρούνταν ο έλεγχος του ιικού φορτίου.
Τρεις στους τέσσερις χωρίς ART για τουλάχιστον πέντε μήνες
Στους συμμετέχοντες που έλαβαν τα bNAbs, το 75% διατήρησε τον HIV υπό έλεγχο χωρίς αντιρετροϊκή αγωγή για διάστημα τουλάχιστον 20 εβδομάδων, δηλαδή περίπου πέντε μηνών.
Από τους ανθρώπους που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία, περίπου οι μισοί συνέχισαν να εμφανίζουν ιικό έλεγχο χωρίς ART για ένα έτος, ενώ περίπου το ένα τέταρτο διατήρησε αυτή την κατάσταση για δύο χρόνια.
Αντίθετα, στην ομάδα που έλαβε placebo, μόνο δύο συμμετέχοντες παρουσίασαν αντίστοιχο έλεγχο του HIV χωρίς αντιρετροϊκή αγωγή. Η διαφορά υποδηλώνει ότι η θεραπεία με αντισώματα επηρέασε ουσιαστικά την ικανότητα του οργανισμού να περιορίζει τον ιό μετά τη διακοπή των καθημερινών φαρμάκων.
Γιατί η καθημερινή αντιρετροϊκή αγωγή παραμένει κρίσιμη
Η αντιρετροϊκή θεραπεία έχει αλλάξει ριζικά την πορεία της λοίμωξης HIV. Όταν λαμβάνεται σωστά, μειώνει το ιικό φορτίο σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα, προστατεύει το ανοσοποιητικό σύστημα και αποτρέπει τη μετάδοση του ιού μέσω της σεξουαλικής επαφής.
Παρότι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, η ART δεν εξαλείφει τον HIV από τον οργανισμό. Ο ιός παραμένει σε λανθάνουσα μορφή σε ορισμένα κύτταρα, δημιουργώντας τη λεγόμενη «δεξαμενή» του HIV. Εάν η αγωγή διακοπεί χωρίς ιατρική παρακολούθηση, το ιικό φορτίο μπορεί να αυξηθεί γρήγορα, με κίνδυνο για την υγεία του ασθενούς και για μετάδοση του ιού.
Γι’ αυτό, η νέα μελέτη δεν αλλάζει σήμερα τις οδηγίες θεραπείας. Αντιθέτως, διερευνά εάν στο μέλλον συγκεκριμένοι ασθενείς θα μπορούσαν να διατηρούν τον HIV σε ύφεση για μεγάλα διαστήματα με θεραπείες μεγαλύτερης διάρκειας δράσης.
Fidler: Νέες δυνατότητες για τη θεραπεία του HIV
Η καθηγήτρια Sarah Fidler, κύρια ερευνήτρια της μελέτης και καθηγήτρια Ιατρικής HIV στο Imperial College London, χαρακτήρισε τα ευρήματα πρωτοποριακά για τον συγκεκριμένο τύπο ανοσοθεραπείας.
Όπως ανέφερε, είναι η πρώτη φορά που θεραπεία βασισμένη σε bNAbs δείχνει έλεγχο του ιικού φορτίου τέτοιας διάρκειας και έκτασης σε τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με placebo κλινική δοκιμή. Τα αποτελέσματα, πρόσθεσε, ανοίγουν νέες δυνατότητες για τη θεραπεία του HIV και φέρνουν την επιστημονική κοινότητα πιο κοντά στον στόχο μιας λειτουργικής ίασης.
Ο καθηγητής John Frater, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και συν-επικεφαλής ερευνητής, σημείωσε ότι τα αντισώματα φαίνεται να λειτουργούν με δύο τρόπους: στοχεύουν άμεσα τον HIV, αλλά παράλληλα συνεργάζονται με τις υπάρχουσες άμυνες του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η επόμενη φάση της έρευνας
Η μελέτη RIO βρίσκεται σε εξέλιξη. Η νέα φάση της, γνωστή ως RIO Arm C, ολοκλήρωσε πρόσφατα την ένταξη συμμετεχόντων και εξετάζει ποιος χρόνος χορήγησης των bNAbs μπορεί να παρατείνει περισσότερο τον έλεγχο του HIV.
Οι ερευνητές θα αναλύσουν επίσης εάν η θεραπεία επηρεάζει τη δεξαμενή του ιού και τις ανοσολογικές αποκρίσεις με την πάροδο του χρόνου. Στόχος είναι να προσδιοριστεί ποιοι ασθενείς έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να ωφεληθούν από μια τέτοια προσέγγιση και πώς θα μπορούσε να παραταθεί η διάρκεια της ανταπόκρισης.
Στη μελέτη, η αντιρετροϊκή αγωγή επανεκκινείται όταν το ιικό φορτίο υπερβεί προκαθορισμένο επίπεδο. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει ότι η θεραπευτική διακοπή πραγματοποιείται μόνο με αυστηρή κλινική παρακολούθηση και δεν πρέπει να επιχειρείται από ασθενείς εκτός ερευνητικού πλαισίου.
Μείωση των νέων διαγνώσεων HIV στο Ηνωμένο Βασίλειο
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύονται σε μια περίοδο κατά την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο επιδιώκει να τερματίσει τις νέες μεταδόσεις του HIV έως το 2030, επενδύοντας στον έλεγχο, στην πρόληψη, στη θεραπεία και στη μείωση του στίγματος.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα δεδομένα, το 2024 καταγράφηκαν 3.043 νέες διαγνώσεις HIV στο Ηνωμένο Βασίλειο, μειωμένες κατά 4% έναντι των 3.169 νέων διαγνώσεων το 2023.
Παρότι η νέα θεραπεία με αντισώματα δεν υποκαθιστά ακόμη την καθιερωμένη ART, τα αποτελέσματα της RIO ενισχύουν την προοπτική θεραπειών που θα μπορούσαν στο μέλλον να προσφέρουν μακρά διαστήματα ελέγχου του HIV, με μικρότερο καθημερινό βάρος για τους ανθρώπους που ζουν με τον ιό.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΕΟΔΥ: Δωρεάν rapid tests για HIV, ηπατίτιδες και ΣΜΝ σε πέντε πόλεις
Οργανώσεις HIV: Η στέρηση θεραπείας θα φέρει περισσότερα κρούσματα
