Μια κοινή βακτηριακή λοίμωξη του στομάχου, που συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα, ενδέχεται να συνδέεται και με τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Μεγάλη διεθνής ανάλυση 43 μελετών, με δεδομένα από περισσότερους από 48 εκατομμύρια ανθρώπους, διαπίστωσε ότι η έκθεση στο Helicobacter pylori συσχετίστηκε με 59% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του εντέρου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, εφόσον η σχέση αποδειχθεί αιτιώδης, έως και το 22% των περιστατικών παγκοσμίως θα μπορούσε δυνητικά να σχετίζεται με το βακτήριο. Οι ίδιοι, πάντως, προειδοποιούν ότι απαιτούνται ισχυρότερες προοπτικές μελέτες πριν εξαχθούν συμπεράσματα για πρόληψη μέσω εκρίζωσης της λοίμωξης.
Ένα από τα πιο συνηθισμένα βακτήρια του ανθρώπινου στομάχου μπαίνει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων για μια πιθανή σχέση που μέχρι σήμερα παραμένει αμφιλεγόμενη: τη σύνδεσή του με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Πρόκειται για το Helicobacter pylori (H. pylori), ή ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, το οποίο είναι ήδη γνωστό ότι μπορεί να προκαλέσει χρόνια γαστρίτιδα, πεπτικό έλκος και αποτελεί αναγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του στομάχου.
Νέα διεθνής ανάλυση, ωστόσο, δείχνει ότι η επίδρασή του ενδέχεται να μην περιορίζεται στο στομάχι.
Ερευνητές από διεθνή ομάδα, με συντονιστική συμμετοχή επιστημόνων του University of Hong Kong και του University of California San Diego, ανέλυσαν δεδομένα προηγούμενων ερευνών για να διερευνήσουν εάν η έκθεση στο H. pylori συνδέεται και με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου παχέος εντέρου και ορθού.
Περισσότεροι από 48 εκατομμύρια άνθρωποι στην ανάλυση
Η έκταση των δεδομένων είναι εντυπωσιακή.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν στοιχεία από 43 μελέτες, στις οποίες είχαν συμμετάσχει συνολικά περισσότεροι από 48 εκατομμύρια άνθρωποι.
Παράλληλα, συνέδεσαν τα αποτελέσματα των προηγούμενων μελετών με δεδομένα για τον καρκίνο από το Global Cancer Observatory, επιχειρώντας να υπολογίσουν πόσο μεγάλο μέρος του παγκόσμιου φορτίου του καρκίνου του παχέος εντέρου θα μπορούσε δυνητικά να αποδοθεί στο H. pylori.
Το βασικό αποτέλεσμα ήταν ότι η έκθεση στο βακτήριο συσχετίστηκε με 1,59 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του εντέρου σε σύγκριση με τη μη έκθεση.
Με απλούστερους όρους, η ανάλυση καταγράφει μια συσχέτιση που αντιστοιχεί σε περίπου 59% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο.
Τι σημαίνει πραγματικά το «22% των καρκίνων»
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα της μελέτης είναι η εκτίμηση ότι περίπου 22% των περιστατικών καρκίνου του παχέος εντέρου παγκοσμίως θα μπορούσαν ενδεχομένως να σχετίζονται με την έκθεση στο H. pylori.
Εδώ, όμως, υπάρχει ένας πολύ σημαντικός επιστημονικός αστερίσκος.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς γράφουν ότι αυτή η εκτίμηση ισχύει «υπό την παραδοχή αιτιώδους σχέσης».
Δηλαδή, το 22% δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αποδειχθεί πως το H. pylori προκαλεί έναν στους πέντε καρκίνους του εντέρου.
Σημαίνει ότι, εάν μελλοντικές μελέτες αποδείξουν ότι η σχέση είναι πράγματι αιτιώδης και όχι απλώς συσχετιστική, τότε το δυνητικό ποσοστό του παγκόσμιου φορτίου της νόσου που θα μπορούσε να συνδέεται με το βακτήριο είναι ιδιαίτερα μεγάλο.
Η διάκριση είναι κρίσιμη.
Ένα βακτήριο που πολλοί άνθρωποι έχουν χωρίς να το γνωρίζουν
Το H. pylori είναι εξαιρετικά διαδεδομένο.
Πολλοί άνθρωποι μολύνονται ήδη από την παιδική ηλικία και μπορεί να παραμείνουν φορείς του βακτηρίου για δεκαετίες χωρίς να έχουν συμπτώματα.
Η μετάδοση θεωρείται ότι μπορεί να συμβεί μέσω στενής επαφής με σάλιο, εμετό ή κόπρανα μολυσμένου ατόμου.
Σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής οργάνωσης Guts UK που επικαλείται το δημοσίευμα, έως και δύο στους πέντε ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να φέρουν H. pylori στο πεπτικό τους σύστημα.
Στους περισσότερους η λοίμωξη παραμένει σιωπηλή.
Σε άλλους, όμως, μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή του γαστρικού βλεννογόνου ή πεπτικά έλκη.
H. pylori και καρκίνος του στομάχου: Η σχέση είναι ήδη γνωστή
Η καρκινογόνος δράση του H. pylori στο στομάχι δεν αποτελεί νέα υπόθεση.
Η χρόνια λοίμωξη μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να προκαλέσει μακροχρόνιες μεταβολές στον γαστρικό βλεννογόνο και να συμβάλει στην ανάπτυξη καρκίνου.
Η πιθανότητα, όμως, να επηρεάζει και τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου παραμένει πολύ πιο ασαφής.
Οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη σύνδεση «ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη», γεγονός που εξηγεί γιατί πραγματοποιήθηκε η νέα εκτεταμένη ανάλυση.
Γιατί θα μπορούσε ένα βακτήριο του στομάχου να σχετίζεται με το έντερο;
Η μελέτη παρουσιάζει μια επιδημιολογική σχέση, όχι ακόμη έναν πλήρως αποδεδειγμένο βιολογικό μηχανισμό.
Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις που χρειάζεται να διερευνηθούν.
Η χρόνια λοίμωξη από H. pylori μπορεί να επηρεάζει:
τη φλεγμονή στον οργανισμό, το γαστρεντερικό μικροπεριβάλλον, ορμονικούς μηχανισμούς, την έκκριση γαστρικών ουσιών και πιθανώς το μικροβίωμα του εντέρου.
Το εάν κάποιος από αυτούς τους μηχανισμούς εξηγεί πραγματικά την παρατηρούμενη αύξηση του κινδύνου καρκίνου παραμένει υπό διερεύνηση.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στην πιθανή βιολογική εξήγηση και στην αποδεδειγμένη αιτιώδη σχέση.
Μπορεί η θεραπεία του H. pylori να μειώσει τον κίνδυνο;
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό πρακτικό ερώτημα.
Εάν πράγματι το H. pylori συμμετέχει στην ανάπτυξη καρκίνου του εντέρου, θα μπορούσε η εκρίζωσή του με αντιβιοτικά να λειτουργήσει προληπτικά;
Προς το παρόν, τα στοιχεία είναι περιορισμένα.
Μόλις τέσσερις μελέτες από όσες περιλήφθηκαν στην ανάλυση εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στην εκρίζωση του H. pylori και στον μετέπειτα κίνδυνο καρκίνου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν πιθανή μείωση του κινδύνου μετά την επιτυχή θεραπεία της λοίμωξης, αλλά το πιθανό όφελος φάνηκε μετά από περίπου δέκα χρόνια.
Αυτό είναι ένα ενδιαφέρον εύρημα, αλλά οι τέσσερις μελέτες δεν αρκούν για να αλλάξουν σήμερα οι κατευθυντήριες οδηγίες πρόληψης του καρκίνου του εντέρου.
Οι ίδιοι οι ερευνητές ζητούν περισσότερα δεδομένα
Οι συγγραφείς της μελέτης είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.
Επισημαίνουν ότι απαιτούνται υψηλής ποιότητας προοπτικές μελέτες με μακροχρόνια παρακολούθηση προκειμένου να απαντηθεί το κρίσιμο ερώτημα:
Η εκρίζωση του H. pylori μειώνει πράγματι, αιτιωδώς, τον μελλοντικό κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου;
Μέχρι να υπάρξει αυτή η απόδειξη, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η θεραπεία του H. pylori αποτελεί καθιερωμένη στρατηγική πρόληψης του συγκεκριμένου καρκίνου.
Η ηλικία γέννησης φαίνεται να διαφοροποιεί την εικόνα
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης την πιθανή συμβολή του H. pylori ανάλογα με τη γενιά στην οποία ανήκαν οι συμμετέχοντες.
Οι ομάδες χωρίστηκαν ανάλογα με το έτος γέννησης.
Στην παλαιότερη ομάδα, η έκθεση στο H. pylori εκτιμήθηκε ότι σχετιζόταν με περίπου 9,5% των περιπτώσεων καρκίνου του εντέρου.
Στην επόμενη γενιά, το ποσοστό ήταν περίπου 10,2%.
Στα άτομα που είχαν γεννηθεί μεταξύ 1963 και 1977, η αντίστοιχη εκτίμηση έφτανε περίπου το 15%.
Στο κείμενο της αρχικής δημοσίευσης που παρατίθεται υπάρχει ασυνέπεια σε ένα από τα χρονικά διαστήματα της μεσαίας κατηγορίας, επομένως το ακριβές εύρος των ετών εκεί χρειάζεται έλεγχο στην πρωτότυπη επιστημονική εργασία πριν χρησιμοποιηθεί αυτούσιο σε δημοσίευση.
Δεν σημαίνει ότι όποιος έχει H. pylori θα πάθει καρκίνο
Το σημείο αυτό είναι απολύτως απαραίτητο.
Η ύπαρξη H. pylori δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος θα αναπτύξει καρκίνο του εντέρου.
Ούτε η αύξηση κατά 59% του σχετικού κινδύνου σημαίνει ότι ο απόλυτος κίνδυνος γίνεται 59%.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι πολυπαραγοντική νόσος.
Ο κίνδυνος επηρεάζεται από παράγοντες όπως:
η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και η γενετική προδιάθεση, οι πολύποδες, η παχυσαρκία, η σωματική αδράνεια, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και ορισμένες διατροφικές συνήθειες.
Η νέα μελέτη προσθέτει το H. pylori σε μια πιθανή λίστα παραγόντων που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Συσχέτιση δεν σημαίνει αιτιότητα
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα για την ερμηνεία της έρευνας.
Όταν μια μεγάλη ανάλυση βρίσκει ότι οι άνθρωποι που έχουν εκτεθεί σε ένα βακτήριο εμφανίζουν συχνότερα έναν συγκεκριμένο καρκίνο, υπάρχουν δύο βασικά ενδεχόμενα.
Το πρώτο είναι το βακτήριο να συμβάλλει πραγματικά στην πρόκληση της νόσου.
Το δεύτερο είναι κάποιο άλλο χαρακτηριστικό –κοινωνικό, περιβαλλοντικό, διατροφικό ή ιατρικό– να σχετίζεται τόσο με την πιθανότητα λοίμωξης όσο και με τον κίνδυνο καρκίνου.
Γι’ αυτό και η ισχυρή στατιστική σχέση, ακόμη και σε δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους, δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει αιτιότητα.
Τι αλλάζει για τους ασθενείς σήμερα
Για τον μέσο άνθρωπο, η νέα μελέτη δεν σημαίνει ότι πρέπει να ζητήσει επειγόντως εξέταση για H. pylori αποκλειστικά για να προλάβει τον καρκίνο του εντέρου.
Η διάγνωση και θεραπεία του H. pylori γίνεται ήδη όταν υπάρχει κατάλληλη ιατρική ένδειξη και μπορεί να είναι σημαντική για την αντιμετώπιση πεπτικού έλκους, γαστρίτιδας και για τη μείωση συγκεκριμένων γαστρικών κινδύνων.
Το νέο ερώτημα είναι εάν στο μέλλον η εκρίζωση της λοίμωξης θα μπορούσε να αποκτήσει ευρύτερο ρόλο στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Η απάντηση δεν υπάρχει ακόμη.
Τα συμπτώματα του καρκίνου του εντέρου που δεν πρέπει να αγνοούνται
Ανεξάρτητα από τη νέα έρευνα για το H. pylori, ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη αναγνώριση πιθανών συμπτωμάτων.
Σύμφωνα με το NHS, σημεία που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνουν:
- επίμονη αλλαγή στις κενώσεις, όπως διάρροια ή δυσκοιλιότητα που δεν είναι συνηθισμένη για το άτομο,
- συχνότερες ή αραιότερες κενώσεις από το φυσιολογικό,
- αίμα στα κόπρανα, κόκκινο ή πολύ σκούρο,
- αιμορραγία από το ορθό,
- αίσθημα ότι το έντερο δεν έχει αδειάσει πλήρως,
- επίμονο κοιλιακό πόνο,
- ψηλαφητή μάζα στην κοιλιά,
- φούσκωμα,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους,
- έντονη κόπωση ή δύσπνοια που μπορεί να σχετίζονται με αναιμία.
Τα συγκεκριμένα συμπτώματα είναι συχνά και μπορεί να οφείλονται σε πολλές μη καρκινικές καταστάσεις. Όταν όμως επιμένουν ή αλλάζουν σημαντικά από το συνηθισμένο, χρειάζονται αξιολόγηση από γιατρό.
Ένα πιθανό νέο πεδίο πρόληψης
Εάν η σχέση ανάμεσα στο H. pylori και στον καρκίνο του παχέος εντέρου επιβεβαιωθεί ως αιτιώδης, οι συνέπειες για τη δημόσια υγεία θα μπορούσαν να είναι σημαντικές.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά συχνό βακτήριο.
Σε αντίθεση, όμως, με πολλούς άλλους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο, το H. pylori μπορεί να διαγνωστεί και να θεραπευτεί.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι συγγραφείς θεωρούν ότι τα αποτελέσματα μπορεί μελλοντικά να έχουν σημασία για στρατηγικές πρωτογενούς πρόληψης, ιδιαίτερα σε χώρες όπου η λοίμωξη είναι πολύ συχνή και οι διαθέσιμοι πόροι για πρόληψη και θεραπεία του καρκίνου είναι περιορισμένοι.
Το 22% είναι εντυπωσιακό – αλλά όχι ακόμη κλινική οδηγία
Η νέα μελέτη έχει ένα εύρημα που εύκολα μπορεί να μετατραπεί σε εντυπωσιακό τίτλο: «Το H. pylori συνδέεται με το 22% των καρκίνων του εντέρου».
Χρειάζεται, όμως, μεγάλη προσοχή.
Η σωστή επιστημονική διατύπωση είναι:
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι, εάν αποδειχθεί πως η παρατηρούμενη σχέση είναι αιτιώδης, περίπου 22% των παγκόσμιων περιστατικών καρκίνου παχέος εντέρου θα μπορούσαν δυνητικά να σχετίζονται με έκθεση στο H. pylori.
Αυτή η μία πρόταση αλλάζει ουσιαστικά το νόημα.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το ελικοβακτηρίδιο προκαλεί έναν στους πέντε καρκίνους του εντέρου.
Δίνει, όμως, ένα αρκετά ισχυρό σήμα ώστε η σχέση να αξίζει πλέον πολύ πιο συστηματική διερεύνηση.
Και εάν η αιτιότητα επιβεβαιωθεί, ένα κοινό και θεραπεύσιμο βακτήριο θα μπορούσε να αποκτήσει απροσδόκητα σημαντική θέση στην πρόληψη ενός από τους συχνότερους καρκίνους παγκοσμίως.
5 εναλλακτικοί τίτλοι
Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: Νέα μελέτη το συνδέει με 59% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του εντέρου
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
