Νέα μελέτη του University of Oxford σε περισσότερους από 72.000 ανθρώπους άνω των 60 ετών συνδέει το νεότερο εμβόλιο Shingrix κατά του έρπητα ζωστήρα με μικρότερη επιβάρυνση από καρδιαγγειακά νοσήματα σε βάθος επταετίας. Οι ερευνητές καταγράφουν όφελος στην ισχαιμική καρδιοπάθεια και την καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ ζητούν κλινικές δοκιμές πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
Μια απρόσμενη πιθανή επιπλέον ωφέλεια του εμβολιασμού κατά του έρπητα ζωστήρα φέρνει στο προσκήνιο νέα έρευνα του University of Oxford: το ανασυνδυασμένο εμβόλιο Shingrix συνδέθηκε με μικρότερη επιβάρυνση από σοβαρά καρδιαγγειακά νοσήματα σε σύγκριση με το παλαιότερο εμβόλιο Zostavax.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 26 Αυγούστου 2026 στο Nature Medicine και βασίζονται σε ηλεκτρονικά αρχεία υγείας περισσότερων από 72.000 ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω στις ΗΠΑ.
Το αποτέλεσμα δεν αποδεικνύει ακόμη ότι το Shingrix προλαμβάνει άμεσα το έμφραγμα, το εγκεφαλικό ή την καρδιακή ανεπάρκεια. Ωστόσο, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα δεδομένα είναι αρκετά ισχυρά ώστε να δικαιολογούν κλινικές δοκιμές για να εξεταστεί εάν το εμβόλιο διαθέτει πραγματική καρδιοπροστατευτική δράση.
9% μικρότερη καρδιαγγειακή επιβάρυνση σε επτά χρόνια
Οι ερευνητές συνέκριναν δύο ομάδες των 36.460 ατόμων η καθεμία.
Η πρώτη είχε εμβολιαστεί μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου του 2017, όταν κυριαρχούσε το παλαιότερο ζων εξασθενημένο εμβόλιο Zostavax. Η δεύτερη εμβολιάστηκε την αντίστοιχη περίοδο του 2018, όταν στις ΗΠΑ είχε ήδη πραγματοποιηθεί η ταχεία μετάβαση στο ανασυνδυασμένο Shingrix.
Στην ομάδα του 2018, το 93,5% είχε λάβει το ανασυνδυασμένο εμβόλιο, ενώ στην ομάδα του 2017 το 98,6% είχε λάβει το παλαιότερο ζων εμβόλιο.
Σε βάθος επτά ετών, το Shingrix συνδέθηκε με 9% μικρότερη συνολική επιβάρυνση από καρδιαγγειακά επεισόδια, τα οποία περιλάμβαναν ισχαιμική καρδιοπάθεια, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιακή ανεπάρκεια.
10% χαμηλότερη επιβάρυνση από ισχαιμική καρδιοπάθεια
Όταν οι επιστήμονες εξέτασαν ξεχωριστά τις διαφορετικές καρδιαγγειακές παθήσεις, διαπίστωσαν ότι το νεότερο εμβόλιο συνδέθηκε με:
- 10% μικρότερη επιβάρυνση από ισχαιμική καρδιοπάθεια
- 12% μικρότερη επιβάρυνση από καρδιακή ανεπάρκεια
- 7% μικρότερη επιβάρυνση από κολπική μαρμαρυγή
Το όφελος στην ισχαιμική καρδιοπάθεια και την καρδιακή ανεπάρκεια εμφανίστηκε τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.
Για το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, ωστόσο, η εικόνα ήταν πιο σύνθετη.
Στο σύνολο του πληθυσμού η διαφορά δεν έφθασε σε σαφή στατιστική σημαντικότητα. Στους άνδρες, αντίθετα, καταγράφηκε 12% μικρότερη επιβάρυνση από ισχαιμικό εγκεφαλικό.
Γιατί η μελέτη θεωρείται ισχυρότερη από προηγούμενες
Προηγούμενες έρευνες είχαν επίσης συνδέσει τον εμβολιασμό κατά του έρπητα ζωστήρα με μικρότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Υπήρχε, όμως, ένα σημαντικό πρόβλημα: συνέκριναν συνήθως εμβολιασμένους με ανεμβολίαστους.
Οι δύο αυτές ομάδες ενδέχεται να διαφέρουν σε πολλές παραμέτρους που επηρεάζουν την υγεία. Οι άνθρωποι που επιλέγουν να εμβολιαστούν μπορεί, για παράδειγμα, να κάνουν συχνότερα προληπτικούς ελέγχους ή να ακολουθούν γενικότερα πιο υγιεινές συμπεριφορές.
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «healthy vaccinee bias».
Η νέα μελέτη επιχείρησε να περιορίσει αυτό το πρόβλημα συγκρίνοντας ανθρώπους που είχαν όλοι αποφασίσει να εμβολιαστούν, αλλά έτυχε να λάβουν διαφορετικό εμβόλιο λόγω της απότομης αλλαγής από το Zostavax στο Shingrix στις ΗΠΑ το 2017.
Τι σχέση μπορεί να έχει ο έρπης ζωστήρας με την καρδιά
Ο έρπης ζωστήρας προκαλείται από την επανενεργοποίηση του ιού ανεμευλογιάς-ζωστήρα (varicella-zoster virus), του ίδιου ιού που προκαλεί την ανεμοβλογιά.
Μετά την αρχική λοίμωξη, ο ιός παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση στο νευρικό σύστημα και μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά έπειτα από χρόνια, προκαλώντας τον χαρακτηριστικό επώδυνο δερματικό ερεθισμό.
Μία από τις υποθέσεις των επιστημόνων είναι ότι η επανενεργοποίηση του ιού μπορεί να προκαλεί φλεγμονώδεις ή άλλες βιολογικές διεργασίες που αυξάνουν προσωρινά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Αν το εμβόλιο περιορίζει την επανενεργοποίηση του ιού, θα μπορούσε θεωρητικά να μειώνει και αυτόν τον πρόσθετο κίνδυνο.
Οι ερευνητές εξετάζουν, πάντως, και ένα δεύτερο ενδεχόμενο: ορισμένα συστατικά του ανασυνδυασμένου εμβολίου ή ο τρόπος με τον οποίο ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να έχουν επιπλέον βιολογικές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία.
Προς το παρόν, ο ακριβής μηχανισμός παραμένει άγνωστος.
Το πιθανό όφελος φάνηκε ισχυρότερο τα πρώτα χρόνια
Η ανάλυση έδειξε ακόμη ότι η προστατευτική συσχέτιση δεν παρέμενε το ίδιο έντονη σε όλη τη διάρκεια της επταετούς παρακολούθησης.
Για την ισχαιμική καρδιοπάθεια και την καρδιακή ανεπάρκεια, το όφελος ήταν εντονότερο κατά το πρώτο μισό της περιόδου παρακολούθησης και εξασθενούσε αργότερα.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι θα χρειαστούν περαιτέρω μελέτες τόσο για τη διάρκεια ενός πιθανού καρδιοπροστατευτικού αποτελέσματος όσο και για τους μηχανισμούς που μπορεί να το εξηγούν.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν: Δεν έχει αποδειχθεί ακόμη αιτιώδης σχέση
Παρά τη σημαντική συσχέτιση, η μελέτη παραμένει ουσιαστικά ένα φυσικό πείραμα βασισμένο σε δεδομένα παρατήρησης.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στατιστικές τεχνικές για να εξισορροπήσουν τα χαρακτηριστικά των δύο ομάδων και πραγματοποίησαν σειρά πρόσθετων αναλύσεων ώστε να ελέγξουν την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Ωστόσο, παράγοντες που δεν είχαν καταγραφεί στα ηλεκτρονικά αρχεία υγείας θα μπορούσαν θεωρητικά να έχουν επηρεάσει τα ευρήματα.
Γι’ αυτό και οι ίδιοι οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές πριν το εμβόλιο προταθεί ως μέσο πρόληψης ή καθυστέρησης καρδιαγγειακής νόσου.
Θα μπορούσε να προστατεύει τόσο την καρδιά όσο και τον εγκέφαλο;
Τα νέα δεδομένα έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενη έρευνα της ίδιας επιστημονικής ομάδας, η οποία είχε συνδέσει το ανασυνδυασμένο εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Η προηγούμενη μελέτη είχε δείξει ότι όσοι έλαβαν το Shingrix παρουσίαζαν περίπου 17% περισσότερο χρόνο χωρίς διάγνωση άνοιας κατά την εξαετή παρακολούθηση σε σύγκριση με όσους είχαν λάβει Zostavax.
Τα νεότερα καρδιαγγειακά δεδομένα ενισχύουν έτσι το ενδιαφέρον για πιθανές επιδράσεις του εμβολίου πέρα από την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα.
«Μπορεί να προστατεύει και την καρδιά»
Ο επικεφαλής της μελέτης Dr Maxime Taquet, αναπληρωτής καθηγητής στο Department of Psychiatry του University of Oxford, σημείωσε ότι, μετά τα προηγούμενα δεδομένα για την άνοια, η νέα ανάλυση δείχνει πως το εμβόλιο ενδέχεται να έχει και καρδιαγγειακό όφελος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν σε κλινικές δοκιμές, ο ευρύτερος εμβολιασμός των μεγαλύτερων σε ηλικία ενηλίκων θα μπορούσε δυνητικά να αποτρέψει παγκοσμίως μεγάλο αριθμό περιστατικών ισχαιμικής καρδιοπάθειας, εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιακής ανεπάρκειας.
Τι είναι το Shingrix
Το Shingrix είναι ανασυνδυασμένο, μη ζων εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα.
Σε αντίθεση με το παλαιότερο Zostavax, δεν περιέχει ζωντανό εξασθενημένο ιό και μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε αρκετές κατηγορίες ανθρώπων με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει αντικαταστήσει το Zostavax στο πρόγραμμα του NHS.
Σήμερα το NHS το προσφέρει σε ενήλικες που συμπληρώνουν τα 65 έτη, σε άτομα ηλικίας 70 έως 79 ετών, καθώς και σε ενήλικες από 18 ετών και άνω με σοβαρά εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Το βασικό σχήμα περιλαμβάνει δύο δόσεις.
Ένα εμβόλιο με πιθανώς ευρύτερο αποτύπωμα
Η βασική ένδειξη του Shingrix παραμένει η πρόληψη του έρπητα ζωστήρα και των επιπλοκών του.
Τα νέα ευρήματα δεν αλλάζουν προς το παρόν τις ενδείξεις του εμβολίου ούτε σημαίνουν ότι κάποιος πρέπει να εμβολιαστεί ειδικά για να μειώσει τον καρδιαγγειακό του κίνδυνο.
Ανοίγουν, όμως, ένα ενδιαφέρον ερευνητικό πεδίο.
Εάν οι κλινικές δοκιμές επιβεβαιώσουν ότι η προστασία έναντι του έρπητα ζωστήρα συνοδεύεται και από ουσιαστική μείωση καρδιαγγειακών επεισοδίων ή άνοιας, ένα εμβόλιο που σχεδιάστηκε για την πρόληψη μιας επώδυνης ιογενούς νόσου θα μπορούσε να αποδειχθεί ότι διαθέτει πολύ ευρύτερο όφελος για την υγεία στην τρίτη ηλικία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Έρπητας ζωστήρας: Η πρόληψη περνά από τον εμβολιασμό
GSK Ελλάδος: Εκστρατεία ενημέρωσης για τον έρπητα ζωστήρα
