Τουλάχιστον ένας στους τέσσερις πρώην παίκτες του NFL που πέθαναν την περίοδο 2016-2021 είχε χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια (CTE), σύμφωνα με νέα μελέτη στο BMJ. Οι ερευνητές επιχειρούν για πρώτη φορά να προσεγγίσουν πιο αξιόπιστα τον πραγματικό επιπολασμό της νευροεκφυλιστικής νόσου, περιορίζοντας μια σημαντική μεροληψία των προηγούμενων μελετών με δωρεές εγκεφάλων.
Μία από τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις για το πραγματικό φορτίο της χρόνιας τραυματικής εγκεφαλοπάθειας (CTE) στους πρώην επαγγελματίες παίκτες αμερικανικού ποδοσφαίρου παρουσιάζει νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 25 Αυγούστου 2026 στο BMJ.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τουλάχιστον το 24,5% των πρώην παικτών του NFL που πέθαναν μεταξύ 2016 και 2021 είχαν παθολογοανατομικά ευρήματα CTE. Με άλλα λόγια, η νόσος υπήρχε σε τουλάχιστον περίπου έναν στους τέσσερις.
Η διατύπωση «τουλάχιστον» είναι καθοριστική: δεν σημαίνει ότι το 25% αποτελεί την τελική εκτίμηση του πραγματικού επιπολασμού. Πρόκειται ουσιαστικά για το χαμηλότερο όριο που μπορούσαν να τεκμηριώσουν οι επιστήμονες με τα διαθέσιμα νεκροτομικά δεδομένα.
Τι είναι η χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια
Η CTE είναι νευροεκφυλιστική νόσος που έχει συσχετιστεί με επαναλαμβανόμενα χτυπήματα και μηχανικές καταπονήσεις στο κεφάλι.
Χαρακτηρίζεται από παθολογική συσσώρευση της πρωτεΐνης tau σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου. Η οριστική διάγνωση εξακολουθεί να μπορεί να γίνει μόνο μετά τον θάνατο, μέσω νευροπαθολογικής εξέτασης του εγκεφάλου.
Σε ανθρώπους με ιστορικό επαναλαμβανόμενων τραυματισμών στο κεφάλι έχουν αναφερθεί προβλήματα μνήμης και σκέψης, αλλαγές στη συμπεριφορά και τη διάθεση, προβλήματα ελέγχου των παρορμήσεων, άγχος και κατάθλιψη.
Ωστόσο, η παρουσία CTE στον εγκέφαλο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένα άτομο είχε συγκεκριμένα συμπτώματα κατά τη διάρκεια της ζωής του, μια διάκριση που οι ειδικοί θεωρούν ιδιαίτερα σημαντική.
1.712 πρώην παίκτες που πέθαναν μπήκαν στην ανάλυση
Η νέα έρευνα ήταν αναδρομική, πληθυσμιακή μελέτη και περιέλαβε 1.712 πρώην παίκτες του NFL που πέθαναν από το 2008 έως το 2021.
Από αυτούς, οι εγκέφαλοι 338 παικτών είχαν δοθεί για νευροπαθολογική εξέταση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν CTE στους 315 από τους 338, δηλαδή στο 93,2% των δωρητών.
Το εξαιρετικά υψηλό αυτό ποσοστό, όμως, δεν μπορεί να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό όλων των πρώην παικτών του NFL.
Ο λόγος είναι ότι οι οικογένειες ανθρώπων οι οποίοι είχαν παρουσιάσει προβλήματα μνήμης, συμπεριφοράς ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να ήταν περισσότερο πιθανό να δωρίσουν τον εγκέφαλό τους για έρευνα.
Πώς οι ερευνητές προσπάθησαν να διορθώσουν τη μεγάλη μεροληψία
Αυτό ακριβώς το πρόβλημα αποτέλεσε μία από τις βασικές αδυναμίες προηγούμενων ερευνών.
Σε παλαιότερη μεγάλη σειρά νεκροτομών είχε εντοπιστεί CTE σχεδόν σε όλους τους εγκεφάλους πρώην παικτών NFL που είχαν δοθεί για έρευνα. Το εύρημα προκάλεσε μεγάλη ανησυχία, αλλά δεν μπορούσε να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: πόσο συχνή είναι πραγματικά η νόσος στο σύνολο των πρώην παικτών;
Στη νέα μελέτη, η ομάδα του Dr. Daniel Daneshvar, από το Mass General Brigham και το Harvard Medical School, κατέγραψε το σύνολο των γνωστών θανάτων πρώην παικτών κατά την περίοδο μελέτης και τους συνέκρινε με τις διαθέσιμες δωρεές εγκεφάλων.
878 θάνατοι και 215 επιβεβαιωμένα περιστατικά CTE
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν ιδιαίτερα στην περίοδο 2016-2021, όταν οι δωρεές εγκεφάλων ήταν συχνότερες.
Στη συγκεκριμένη εξαετία πέθαναν 878 πρώην παίκτες του NFL.
Από αυτούς:
- 235 είχαν δωρίσει τον εγκέφαλό τους για εξέταση
- 215 από τους δωρητές διαγνώστηκαν με CTE
Οι 215 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις αντιστοιχούν στο 24,5% και των 878 παικτών που πέθαναν, ακόμη και εάν θεωρηθεί —στο πιο συντηρητικό δυνατό σενάριο— ότι κανένας από τους παίκτες των οποίων ο εγκέφαλος δεν εξετάστηκε δεν είχε CTE.
Έτσι προκύπτει η εκτίμηση ότι η νόσος υπήρχε τουλάχιστον σε περίπου έναν στους τέσσερις.
Ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι υψηλότερος
Οι ίδιοι οι ερευνητές υπολόγισαν ένα πολύ μεγάλο θεωρητικό εύρος για τον πιθανό επιπολασμό.
Για την περίοδο 2016-2021, η πιθανή συχνότητα της CTE κατά τον θάνατο κυμαινόταν από 24,5% έως 97,7%, ανάλογα με το πόσοι από τους μη δωρητές είχαν στην πραγματικότητα τη νόσο.
Το ανώτερο όριο δεν αποτελεί εκτίμηση ότι σχεδόν όλοι οι πρώην παίκτες είχαν CTE. Δείχνει, αντίθετα, πόση αβεβαιότητα παραμένει όταν οι εγκέφαλοι της πλειονότητας των ανθρώπων δεν είναι διαθέσιμοι για εξέταση.
Το πιο ασφαλές συμπέρασμα της μελέτης είναι επομένως το ελάχιστο όριο του περίπου 25%.
CTE και άνοια
Η μελέτη εξέτασε επίσης τη σχέση ανάμεσα στη βαρύτητα της CTE και την άνοια.
Στο σύνολο των 338 δωρητών εγκεφάλου, 202 άτομα, ή 59,8%, είχαν διαγνωστεί με άνοια βάσει ιατρικών αρχείων και κλινικών πληροφοριών πριν από τον θάνατο.
Παράλληλα, 104 δωρητές είχαν CTE σταδίου IV, την πιο προχωρημένη μορφή της παθολογίας.
Η CTE σταδίου IV συσχετίστηκε με 44% υψηλότερη πιθανότητα διάγνωσης άνοιας στους δωρητές, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν τη συγκεκριμένη βαρύτητα της νόσου.
Η παθολογία δεν ισοδυναμεί πάντα με συμπτώματα
Η Dr. Rachel Grashow, από το Football Players Health Study του Harvard, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, επισήμανε μία κρίσιμη παράμετρο: το ποσοστό των εγκεφάλων που παρουσιάζουν CTE δεν πρέπει να ταυτίζεται με το ποσοστό των ανθρώπων που είχαν κλινικά συμπτώματα.
Αυτό παραμένει ένα από τα δυσκολότερα επιστημονικά ερωτήματα.
Οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν ποιοι άνθρωποι με παθολογική συσσώρευση tau θα εκδηλώσουν γνωστικές ή συμπεριφορικές διαταραχές, ποιος είναι ο ρόλος άλλων προβλημάτων υγείας και πώς αλληλεπιδρούν όλοι αυτοί οι παράγοντες με το ιστορικό τραυματισμών του εγκεφάλου.
Το πρόβλημα δεν αρχίζει απαραίτητα στο NFL
Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα των ερευνητών αφορά τη συσσωρευτική έκθεση στα χτυπήματα στο κεφάλι.
Ο Daneshvar επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος των χτυπημάτων που είχαν δεχθεί οι συγκεκριμένοι επαγγελματίες παίκτες δεν συνέβη απαραίτητα όταν αγωνίζονταν στο NFL.
Η έκθεση είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα: στο πανεπιστημιακό πρωτάθλημα, στο λύκειο και, σε αρκετές περιπτώσεις, ήδη από τα παιδικά και εφηβικά πρωταθλήματα.
Έτσι, το συνολικό φορτίο των επαναλαμβανόμενων χτυπημάτων μπορεί να συσσωρεύεται επί πολλά χρόνια.
Περιορισμός των χτυπημάτων στις προπονήσεις
Οι συγγραφείς θεωρούν ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν την ανάγκη για μέτρα που περιορίζουν την έκθεση σε επαναλαμβανόμενα χτυπήματα στο κεφάλι σε όλα τα επίπεδα του αθλήματος και όχι μόνο στο επαγγελματικό πρωτάθλημα.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις προπονήσεις, καθώς, σύμφωνα με τον Daneshvar, περίπου το 70% των χτυπημάτων στο κεφάλι μπορεί να συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της προπόνησης.
Αυτό σημαίνει ότι ο περιορισμός των προπονήσεων πλήρους επαφής θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το σωρευτικό φορτίο χωρίς να χρειαστεί να αλλάξει ο χρόνος των αγώνων.
Το NFL έχει ήδη περιορίσει τις προπονήσεις επαφής μέσω των συλλογικών συμβάσεων με τους παίκτες, ενώ τα τελευταία χρόνια εφαρμόζει και άλλες αλλαγές στους κανονισμούς με στόχο τη μείωση επικίνδυνων χτυπημάτων. Η λίγκα επανέλαβε μετά τη δημοσίευση της μελέτης ότι συνεχίζει τις προσπάθειες για μεγαλύτερη ασφάλεια των παικτών.
Τι σημαίνει τελικά το «1 στους 4»
Το σημαντικότερο στοιχείο της νέας μελέτης είναι ότι μετακινεί τη συζήτηση πέρα από τις ιδιαίτερα επιλεγμένες συλλογές εγκεφάλων.
Δεν αποδεικνύει ότι ένας στους τέσσερις εν ζωή πρώην παίκτες NFL έχει CTE ούτε ότι ένας στους τέσσερις θα εμφανίσει άνοια.
Δείχνει όμως ότι, ακόμη και με την πιο αυστηρή και συντηρητική παραδοχή, σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των πρώην παικτών NFL που πέθαναν την περίοδο 2016-2021 είχαν ήδη επιβεβαιωμένη CTE.
Το BMJ χαρακτηρίζει το εύρημα σημαντική νέα βάση για την εκτίμηση του πραγματικού φορτίου της νόσου και για τον σχεδιασμό μέτρων πρόληψης απέναντι στην επαναλαμβανόμενη έκθεση σε χτυπήματα στο κεφάλι.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ποδόσφαιρο και εγκέφαλος: γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον
Καύσωνας: Τι είναι ο θερμικός θόλος – Ο Γεράσιμος Σιάσος εξηγεί
