Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα βρίσκονται στο επίκεντρο μιας νέας μεγάλης πρωτοβουλίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, η οποία, με αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών από την ίδρυσή της, παρουσίασε τη Χάρτα «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες».
Η πρωτοβουλία στοχεύει στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στη συστηματική αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων δημόσιας υγείας που συνδέονται με το αναπνευστικό σύστημα. Το βάρος των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων παραμένει ιδιαίτερα υψηλό στην Ευρώπη, καθώς αποτελούν την έκτη κύρια αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και προκαλούν περίπου 400.000 θανάτους κάθε χρόνο.
Η Χάρτα της ΕΠΕ οργανώνει τις παρεμβάσεις γύρω από βασικούς άξονες: τους εμβολιασμούς, την παχυσαρκία, το περιβάλλον και την αναπνευστική υγεία, τα καπνικά προϊόντα και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο πρόληψης, ενημέρωσης και πολιτικών υγείας για τον πληθυσμό και τις ευάλωτες ομάδες.
Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα ως μεγάλη απειλή δημόσιας υγείας
Ο πρόεδρος της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Στέλιος Λουκίδης, υπογράμμισε ότι οι παρεμβάσεις της Χάρτας επιδιώκουν να ευαισθητοποιήσουν την Πολιτεία, τους θεσμικούς φορείς, την επιστημονική κοινότητα και το κοινό απέναντι στα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα.
Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, μαζί με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον διαβήτη και τους καρκίνους, εντάσσονται στις μη μεταδοτικές ασθένειες που ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος των θανάτων και της αναπηρίας στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ. Ειδικά στην περίπτωση των αναπνευστικών νοσημάτων, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, γνωστή ως ΧΑΠ, αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος της θνητότητας.
Οι παράγοντες κινδύνου συνδέονται κυρίως με επιβλαβείς περιβαλλοντικές, επαγγελματικές και συμπεριφορικές εκθέσεις μέσω της εισπνοής. Σε αυτό το πλαίσιο, το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος αποτρέψιμος παράγοντας κινδύνου, ενώ τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού προσθέτουν νέες προκλήσεις.
Εμβολιασμοί: Χαμηλή κάλυψη στις ευπαθείς ομάδες
Ένας από τους βασικούς άξονες της Χάρτας αφορά τους εμβολιασμούς. Αναπνευστικοί ιοί, όπως η γρίπη, ο RSV και ο SARS-CoV-2, καθώς και βακτηριακά στελέχη όπως ο πνευμονιόκοκκος, επιβαρύνουν ιδιαίτερα τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας και όσους έχουν υποκείμενα νοσήματα.
Στους ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, οι λοιμώξεις αυτές δεν προκαλούν μόνο παροξύνσεις. Αυξάνουν τον κίνδυνο νοσηλείας, μηχανικής υποστήριξης της αναπνοής και θανάτου. Γι’ αυτό ο εμβολιασμός αποτελεί κρίσιμο προληπτικό μέτρο, ιδίως για τις ευπαθείς ομάδες.
Παρά τη διαθεσιμότητα εμβολίων, η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλή. Η ελλιπής πληροφόρηση, ο δισταγμός απέναντι στα εμβόλια και η ανεπαρκής ενημέρωση από επαγγελματίες υγείας λειτουργούν ως εμπόδια. Η ΕΠΕ εισηγείται στοχευμένες δράσεις στην κοινότητα, ενίσχυση της ενημέρωσης των υγειονομικών και ενσωμάτωση της πληροφορίας εμβολιασμού στον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς, ώστε ο γιατρός να έχει άμεση υπενθύμιση σε κάθε πνευμονολογική επίσκεψη.
Παχυσαρκία και αναπνευστική υγεία
Η παχυσαρκία αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο άξονα, καθώς επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος. Η περίσσεια λιπώδους ιστού μεταβάλλει τη μηχανική του θώρακα και των πνευμόνων, μειώνει τους πνευμονικούς όγκους, αυξάνει το έργο της αναπνοής και μπορεί να επιδεινώσει νοσήματα όπως το άσθμα και η ΧΑΠ.
Στην Ελλάδα, η εικόνα είναι ανησυχητική, με υψηλά ποσοστά υπερβαρότητας και παχυσαρκίας στους ενήλικες, αλλά και ιδιαίτερα υψηλή παιδική παχυσαρκία. Η Χάρτα της ΕΠΕ αναδεικνύει την ανάγκη να καταγράφονται συστηματικά δείκτες όπως ο Δείκτης Μάζας Σώματος και η περίμετρος μέσης στην πνευμονολογική επίσκεψη.
Παράλληλα, προτείνεται συνεργασία με επιστημονικούς φορείς για δράσεις από την παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή, με έμφαση στη φυσική δραστηριότητα, στην υγιεινή διατροφή και στη διαχείριση του σωματικού βάρους ως μέρος της πρόληψης των αναπνευστικών συνεπειών της παχυσαρκίας.
Περιβάλλον, ρύπανση και κλιματική αλλαγή
Η ποιότητα του αέρα αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα για την προστασία της αναπνευστικής υγείας. Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες της Μεσογείου, αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις λόγω αιωρούμενων σωματιδίων, αστικής ρύπανσης, καύσης στερεών καυσίμων για θέρμανση, αφρικανικής σκόνης και καπνού από δασικές πυρκαγιές.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τις παροξύνσεις άσθματος και ΧΑΠ, τις λοιμώξεις του αναπνευστικού και τις νοσηλείες για καρδιοαναπνευστικά νοσήματα. Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει περαιτέρω το πρόβλημα, καθώς ενισχύει τα επεισόδια ρύπανσης, την έκθεση σε όζον, τις πυρκαγιές και τη μεταβολή της διασποράς αλλεργιογόνων.
Η ΕΠΕ προτείνει ενίσχυση της παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα, συστηματική δημοσιοποίηση δεδομένων, σύνδεση περιβαλλοντικών δεικτών με δείκτες υγείας και ενημέρωση του πληθυσμού για μέτρα προστασίας σε περιόδους αυξημένης ρύπανσης.
Καπνικά προϊόντα: Το πρώτο τσιγάρο αρκεί για να αρχίσει η βλάβη
Η Χάρτα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα καπνικά προϊόντα, καθώς η χρήση καπνού παραμένει μια από τις σημαντικότερες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας που μπορούν να προληφθούν. Το κάπνισμα συνδέεται με ΧΑΠ, στεφανιαία νόσο, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, σακχαρώδη διαβήτη και πολλές μορφές καρκίνου, κυρίως του πνεύμονα.
Η αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων και προϊόντων θερμαινόμενου καπνού δημιουργεί νέα δεδομένα. Η πολλαπλή χρήση προϊόντων νικοτίνης επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη δημόσια υγεία και περιπλέκει τις προσπάθειες διακοπής.
Η ΕΠΕ εισηγείται επικαιροποιημένες οδηγίες διακοπής καπνίσματος, δημιουργία ιατρείων διακοπής σε όλη την επικράτεια, αποζημίωση της φαρμακευτικής αγωγής για όσους ακολουθούν θεραπεία σε ειδικά ιατρεία και αυστηρότερη εφαρμογή των περιορισμών χρήσης καπνικών προϊόντων σε δημόσιους χώρους.
Καρκίνος του πνεύμονα: Ανάγκη για εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου
Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, καθώς αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως και στην Ελλάδα. Παρά την πρόοδο στις θεραπείες, η πρόγνωση παραμένει δυσμενής όταν η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένο στάδιο.
Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αλλάξει ριζικά την πορεία της νόσου. Σε πρώιμα στάδια, η πενταετής επιβίωση μπορεί να ξεπεράσει το 80%, ενώ στην προχωρημένη νόσο παραμένει κάτω από το 20%. Το κάπνισμα ευθύνεται για τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών, όμως ρόλο έχουν και περιβαλλοντικοί ή επαγγελματικοί παράγοντες, όπως η έκθεση σε αμίαντο και η ατμοσφαιρική ρύπανση.
Η ΕΠΕ υποστηρίζει την καθιέρωση οργανωμένου εθνικού προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης για πληθυσμούς υψηλού κινδύνου. Παράλληλα, προτείνει εθνικές οδηγίες για την έγκαιρη ανίχνευση ύποπτων ευρημάτων, εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας, ενημέρωση του κοινού και δημιουργία εθνικού μητρώου καρκίνου του πνεύμονα.
Συνεργασία με ΕΟΔΥ και θεσμικούς φορείς
Η Χάρτα τελεί υπό την αιγίδα του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας, του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και του Πανελλήνιου Συλλόγου για τα Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ».
Κατά την παρουσίαση, εκπρόσωποι των φορέων συνυπέγραψαν τη Χάρτα, δίνοντας θεσμικό βάρος στην ανάγκη συνεργασίας για την πρόληψη. Ο πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, καθηγητής Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, επισήμανε ότι ο Οργανισμός στηρίζει προσπάθειες επιστημονικών εταιρειών που προάγουν την πρόληψη και συνδέονται με τη δημόσια υγεία.
Η σύνδεση της Χάρτας με το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» δείχνει την ανάγκη για πιο συστηματική συνεργασία επιστημονικών εταιρειών, κρατικών φορέων, φαρμακοποιών, ασθενών και επαγγελματιών υγείας.
Μια νέα ατζέντα για την αναπνευστική υγεία
Η πρωτοβουλία της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αναπνευστική υγεία επηρεάζεται από πολλαπλούς παράγοντες: λοιμώξεις, κάπνισμα, παχυσαρκία, ρύπανση, κλιματική κρίση και καθυστερημένη διάγνωση σοβαρών νοσημάτων.
Η Χάρτα επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από την αποσπασματική αντιμετώπιση στην οργανωμένη πρόληψη. Η ενίσχυση του εμβολιασμού, η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, η προστασία από την ατμοσφαιρική ρύπανση, η διακοπή καπνίσματος και ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα δεν αποτελούν ξεχωριστά μέτωπα. Συνθέτουν έναν ενιαίο χάρτη δράσης για τη δημόσια υγεία.
Το μήνυμα της ΕΠΕ είναι σαφές: η αναπνευστική υγεία χρειάζεται έγκαιρη παρέμβαση, τεκμηριωμένες πολιτικές και σταθερή συνεργασία όλων των φορέων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Νέα εποχή για τους αναπνευστικούς ιούς: Η γρίπη μπροστά, η Covid ενδημική
Βιταμίνη D και κίνδυνος νοσηλείας για λοιμώξεις του αναπνευστικού
