Την ανάγκη να δοθούν νέα κίνητρα για την προσέλκυση και παραμονή νοσηλευτικού προσωπικού στο ΕΣΥ αναδεικνύει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νοσηλευτή.
Ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους προανήγγειλε ανακοινώσεις για την Τρίτη 12 Μαΐου, σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοσοκομεία πιέζονται από χρόνιες ελλείψεις, αυξημένη ζήτηση υπηρεσιών και δύσκολες συνθήκες εργασίας.
Οι ανακοινώσεις και το μήνυμα προς τους νοσηλευτές
Το υπουργείο Υγείας αναμένεται να παρουσιάσει νέα δέσμη κινήτρων για την ενίσχυση του νοσηλευτικού προσωπικού στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία, καθώς οι ανακοινώσεις τοποθετούνται στην Παγκόσμια Ημέρα Νοσηλευτή, με στόχο να αναδειχθεί ο ρόλος ενός κλάδου που σηκώνει μεγάλο μέρος της καθημερινής λειτουργίας των δημόσιων νοσοκομείων.
Ο Μάριος Θεμιστοκλέους, μιλώντας στην ΕΡΤnews, περιέγραψε το ζήτημα των νοσηλευτών ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα όχι μόνο του ελληνικού συστήματος υγείας, αλλά και των ευρωπαϊκών συστημάτων συνολικά. Η επισήμανση έχει ειδικό βάρος, καθώς έρχεται σε μια φάση κατά την οποία η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει τις προσλήψεις με παρεμβάσεις στις συνθήκες εργασίας και όχι μόνο με αριθμητικούς στόχους στελέχωσης.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο μισθός
Ο υφυπουργός Υγείας αναγνώρισε ότι το μισθολογικό αποτελεί βασικό κριτήριο για την προσέλκυση προσωπικού. Ωστόσο, έθεσε στο ίδιο κάδρο και τις συνθήκες εργασίας, σημειώνοντας ότι το νοσηλευτικό επάγγελμα είναι ένα σκληρό επάγγελμα.
Αυτή η παραδοχή μεταφέρει τη συζήτηση από το επίπεδο της απλής προκήρυξης θέσεων στο επίπεδο της πραγματικής ελκυστικότητας του ΕΣΥ ως χώρου εργασίας. Γιατί ακόμη και όταν οι θέσεις προκηρύσσονται, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν οι νοσηλευτές θα επιλέξουν να ενταχθούν στο δημόσιο σύστημα, να παραμείνουν σε αυτό και να μη στραφούν στον ιδιωτικό τομέα ή στο εξωτερικό.
Στην πράξη, η στελέχωση των νοσοκομείων δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος των αποδοχών. Εξαρτάται από τα ωράρια, την ένταση της εργασίας, τις εφημερίες, την επαγγελματική εξουθένωση, τη δυνατότητα εξέλιξης, την ασφάλεια στον χώρο εργασίας και τον αριθμό των συναδέλφων ανά βάρδια. Όταν αυτά τα στοιχεία δεν βελτιώνονται, το σύστημα κινδυνεύει να προκηρύσσει θέσεις χωρίς να πετυχαίνει ουσιαστική ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού.
Η ευρωπαϊκή διάσταση της κρίσης
Η συζήτηση για τους νοσηλευτές δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η έκθεση Health at a Glance: Europe 2024 του OECD και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει ότι το ευρωπαϊκό υγειονομικό προσωπικό αντιμετωπίζει σοβαρή κρίση, με 15 χώρες της ΕΕ να δηλώνουν ελλείψεις νοσηλευτών το 2022 και το 2023. Η ίδια έκθεση εκτιμά ότι, με βάση τα ελάχιστα όρια στελέχωσης για καθολική υγειονομική κάλυψη, οι χώρες της ΕΕ είχαν το 2022 έλλειμμα περίπου 1,2 εκατ. γιατρών, νοσηλευτών και μαιών.
Το πρόβλημα επιτείνεται από δύο παράλληλες δημογραφικές πιέσεις: τη γήρανση του πληθυσμού, που αυξάνει τη ζήτηση υπηρεσιών υγείας, και τη γήρανση του ίδιου του υγειονομικού προσωπικού. Περίπου το ένα τέταρτο των νοσηλευτών στην ΕΕ είναι άνω των 55 ετών, γεγονός που σημαίνει ότι μεγάλο μέρος του προσωπικού πλησιάζει την ηλικία συνταξιοδότησης.
Η ίδια έκθεση σημειώνει ότι η αύξηση των νέων αποφοίτων νοσηλευτικής στην ΕΕ κινήθηκε με πολύ αργό ρυθμό την περίοδο 2012-2022, μόλις 0,5% κατά μέσο όρο ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι οι σημερινές ελλείψεις δύσκολα μπορούν να καλυφθούν γρήγορα μόνο με περισσότερες σχολές ή περισσότερες θέσεις εκπαίδευσης. Χρειάζονται πολιτικές παραμονής στο επάγγελμα και καλύτερες συνθήκες εργασίας.
Η ασφάλεια των ασθενών στο επίκεντρο
Η έλλειψη νοσηλευτών δεν αποτελεί μόνο εργασιακό ή διοικητικό ζήτημα. Επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια των ασθενών και την ποιότητα της φροντίδας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την Ευρώπη προειδοποίησε το 2026 ότι η ανεπαρκής νοσηλευτική στελέχωση μπορεί να αυξήσει τους κινδύνους για τους ασθενείς, αλλά και να επιταχύνει την επαγγελματική εξουθένωση και την αποχώρηση νοσηλευτών από το επάγγελμα.
Η προειδοποίηση αυτή έχει άμεση σχέση με το ελληνικό πρόβλημα. Στα δημόσια νοσοκομεία, οι νοσηλευτές δεν καλύπτουν απλώς οργανικές θέσεις. Βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της φροντίδας, παρακολουθούν την πορεία των ασθενών, διαχειρίζονται καθημερινές ανάγκες, στηρίζουν τις ιατρικές πράξεις και συχνά λειτουργούν ως ο βασικός κρίκος ανάμεσα στον ασθενή, τον γιατρό και την οικογένεια.
Όταν το νοσηλευτικό προσωπικό μειώνεται ή εξαντλείται, η πίεση μεταφέρεται σε ολόκληρο το νοσοκομείο. Αυξάνεται ο φόρτος ανά εργαζόμενο, δυσκολεύει η τήρηση πρωτοκόλλων, επιβαρύνονται οι βάρδιες και περιορίζεται ο χρόνος ουσιαστικής φροντίδας για κάθε ασθενή. Για αυτόν τον λόγο, τα νέα κίνητρα δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως μια απλή διοικητική παρέμβαση. Αγγίζουν τον πυρήνα της λειτουργίας του ΕΣΥ.
Οι προσλήψεις και η πλατφόρμα για το επικουρικό προσωπικό
Ο Μάριος Θεμιστοκλέους ανέφερε ότι έχει ήδη ανοίξει η πλατφόρμα για το επικουρικό προσωπικό, με αρκετές αιτήσεις στην Αττική, ενώ τις επόμενες ημέρες αναμένεται να ανοίξει και για την υπόλοιπη χώρα και την Περιφέρεια. Η αναφορά αυτή δείχνει ότι το υπουργείο επιχειρεί να κινηθεί σε δύο επίπεδα: άμεση κάλυψη αναγκών μέσω επικουρικού προσωπικού και πιο μόνιμες παρεμβάσεις μέσω κινήτρων.
Η κυβέρνηση έχει ήδη παρουσιάσει συνολικό σχεδιασμό για ενίσχυση του ΕΣΥ μέσα στο 2026, με στόχο 8.000 προσλήψεις, από τις οποίες 5.000 αφορούν μόνιμες θέσεις και 3.000 θέσεις επικουρικού προσωπικού. Στο ίδιο πλαίσιο έχουν αναφερθεί και προκηρύξεις για ιατρικό προσωπικό, ενώ η στελέχωση των νοσοκομείων παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία πολιτικής για το υπουργείο Υγείας.
Παράλληλα, προηγούμενες δηλώσεις του υφυπουργού είχαν συνδέσει την ενίσχυση του ΕΣΥ με ενεργές διαδικασίες για 1.696 θέσεις νοσηλευτικού και λοιπού προσωπικού, αλλά και με προκηρύξεις για μόνιμες θέσεις γιατρών.
Η δημιουργία ξεχωριστού νοσηλευτικού κλάδου
Ένα από τα στοιχεία που έχουν ήδη τεθεί στη δημόσια συζήτηση είναι η δημιουργία ξεχωριστού κλάδου νοσηλευτών στο ΕΣΥ. Ο Μάριος Θεμιστοκλέους είχε αναφέρει ότι η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση του κλάδου, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στις προσλήψεις και δυνατότητα για πιο στοχευμένες αυξήσεις και κίνητρα.
Η αλλαγή αυτή, εφόσον προχωρήσει με σαφείς όρους, μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για πιο εξειδικευμένη πολιτική ανθρώπινου δυναμικού. Μέχρι σήμερα, η νοσηλευτική στελέχωση συχνά εντάσσεται σε ευρύτερους μηχανισμούς προσλήψεων, χωρίς να αποτυπώνει πάντα την ιδιαιτερότητα του επαγγέλματος και τις πραγματικές ανάγκες των νοσοκομείων.
Ένας ξεχωριστός κλάδος θα μπορούσε να επιτρέψει καλύτερη παρακολούθηση των κενών, ταχύτερες διαδικασίες πλήρωσης θέσεων, ειδικά κίνητρα για δύσκολες περιοχές ή μονάδες υψηλής έντασης, καθώς και πιο καθαρή επαγγελματική διαδρομή για τους νοσηλευτές. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα θα κριθεί από το περιεχόμενο των ρυθμίσεων και από το αν συνοδευτούν από πραγματικούς πόρους.
Τι μπορεί να περιλαμβάνει ένα ουσιαστικό πακέτο κινήτρων
Οι ανακοινώσεις της Τρίτης θα δείξουν το ακριβές περιεχόμενο του σχεδίου. Ωστόσο, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα αποτελεσματικά κίνητρα για νοσηλευτές δεν περιορίζονται σε μία μόνο παρέμβαση. Συνήθως συνδυάζουν οικονομική ενίσχυση, καλύτερη οργάνωση εργασίας, επαγγελματική εξέλιξη και μέτρα προστασίας από την εξουθένωση.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι ακόμη πιο σύνθετο. Τα νοσοκομεία μεγάλων αστικών κέντρων αντιμετωπίζουν τεράστιο φόρτο, ενώ οι δομές της Περιφέρειας συχνά δυσκολεύονται να προσελκύσουν προσωπικό λόγω απόστασης, κόστους διαβίωσης ή επαγγελματικής απομόνωσης. Έτσι, ένα ενιαίο οριζόντιο μέτρο μπορεί να μην αρκεί. Χρειάζεται διαφοροποίηση ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιοχής και κάθε νοσοκομείου.
Εάν τα νέα κίνητρα περιοριστούν σε προσωρινές λύσεις, δύσκολα θα αλλάξουν την εικόνα. Εάν όμως συνδεθούν με μόνιμη αναβάθμιση του νοσηλευτικού επαγγέλματος, καλύτερες βάρδιες, ασφαλέστερες αναλογίες προσωπικού, δυνατότητες εκπαίδευσης και σαφή επαγγελματική εξέλιξη, τότε μπορούν να αποτελέσουν την αρχή μιας πιο ουσιαστικής παρέμβασης.
Το στοίχημα της παραμονής στο ΕΣΥ
Η προσέλκυση νέων νοσηλευτών είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το δυσκολότερο είναι η παραμονή τους στο σύστημα. Πολλοί εργαζόμενοι εγκαταλείπουν ή αποθαρρύνονται όχι επειδή δεν θέλουν να εργαστούν στην υγεία, αλλά επειδή οι συνθήκες δεν τους επιτρέπουν να αντέξουν για πολλά χρόνια.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ήδη έντονο ανταγωνισμό για υγειονομικό προσωπικό. Χώρες με υψηλότερους μισθούς και καλύτερες συνθήκες απορροφούν νοσηλευτές από χώρες με πιο αδύναμα συστήματα ή χαμηλότερες αποδοχές. Το φαινόμενο αυτό δεν αφορά θεωρητικά την Ελλάδα. Αφορά άμεσα κάθε δημόσιο νοσοκομείο που προσπαθεί να καλύψει βάρδιες, να κρατήσει ανοιχτά τμήματα και να περιορίσει την εξουθένωση των εργαζομένων.
Γι’ αυτό η επιτυχία των κινήτρων θα φανεί όχι μόνο στον αριθμό των αιτήσεων που θα κατατεθούν, αλλά και στο πόσοι νοσηλευτές θα μείνουν τελικά στο ΕΣΥ μετά τα πρώτα χρόνια εργασίας. Η μάχη, με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο για την πρόσληψη. Είναι για τη διατήρηση της εμπειρίας, της συνέχειας και της αξιοπιστίας μέσα στα νοσοκομεία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Πόθεν έσχες: Τι δηλώνουν Γεωργιάδης, Αγαπηδάκη και Θεμιστοκλέους
Θεμιστοκλέους: 3.000 επικουρικοί στα νοσοκομεία στους επόμενους 4 μήνες
