Η συνεργασία Πανεπιστημίου και Πολιτείας στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων βρέθηκε στο επίκεντρο της παρέμβασης του πρύτανη του ΕΚΠΑ Γεράσιμου Σιάσου στο Delphi Economic Forum, με φόντο το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».
Ο κ. Σιάσος παρουσίασε το καρδιαγγειακό σκέλος του προγράμματος ως τη μεγαλύτερη οργανωμένη παρέμβαση πρωτογενούς πρόληψης που έχει εφαρμοστεί στην Ελλάδα, τονίζοντας ότι ήδη περίπου 3 εκατομμύρια πολίτες έχουν συμμετάσχει, ενώ συνολικά στα προγράμματα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» η συμμετοχή ξεπερνά τα 6 εκατομμύρια.
Το πολιτικό μήνυμα της τοποθέτησής του ήταν σαφές: όταν ο ακαδημαϊκός σχεδιασμός συναντά τη δημόσια πολιτική, η πρόληψη μπορεί να αποκτήσει μαζικό χαρακτήρα και να μετατραπεί σε πραγματικό εργαλείο δημόσιας υγείας. Σε μια περίοδο όπου το σύστημα υγείας επιχειρεί να μετακινηθεί από τη θεραπεία στην έγκαιρη ανίχνευση κινδύνου, η παρέμβαση Σιάσου δίνει έμφαση στον ρόλο των πανεπιστημίων ως παραγωγών τεκμηριωμένων πολιτικών και όχι μόνο γνώσης.
Το ΕΚΠΑ διεκδικεί κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό
Ο πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών υποστήριξε ότι το Πανεπιστήμιο Αθηνών είχε καθοριστική συμβολή στον επιστημονικό σχεδιασμό του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», με ιδιαίτερη έμφαση στο πρόγραμμα για την καρδιαγγειακή νόσο. Όπως ανέφερε, το ΕΚΠΑ σχεδίασε όλες τις φάσεις του συγκεκριμένου σκέλους, παρουσιάζοντάς το ως την πιο ολοκληρωμένη εφαρμογή πρωτογενούς πρόληψης καρδιαγγειακών νοσημάτων που έχει υλοποιηθεί όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη.
Με αυτόν τον τρόπο, ο κ. Σιάσος επιχείρησε να αναδείξει και μια ευρύτερη διάσταση της συζήτησης: ότι η επιστημονική γνώση πρέπει να περνά από τα αμφιθέατρα στις υπηρεσίες υγείας και να μεταφράζεται σε πολιτικές με άμεσο αποτύπωμα στην καθημερινότητα των πολιτών. Η αναφορά του δεν περιορίστηκε στο ίδιο το πρόγραμμα, αλλά λειτούργησε και ως υπενθύμιση του ρόλου που διεκδικεί πλέον το δημόσιο πανεπιστήμιο στη χάραξη πολιτικής υγείας.
Η καρδιαγγειακή νόσος παραμένει η μεγάλη απειλή
Ο πρύτανης του ΕΚΠΑ συνέδεσε το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» με το πραγματικό βάρος της καρδιαγγειακής νόσου στην Ελλάδα και διεθνώς. Όπως ανέφερε, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, σχεδόν 18 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο παγκοσμίως από καρδιαγγειακά νοσήματα, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 32% του συνόλου των θανάτων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι θάνατοι αγγίζουν περίπου το 1,8 εκατομμύριο ετησίως. Για την Ελλάδα, η εικόνα παραμένει επίσης ιδιαίτερα βαριά. Ο Γεράσιμος Σιάσος υπενθύμισε ότι, με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2019, από τους 124.538 συνολικούς θανάτους, οι 42.777 αποδίδονταν σε καρδιακά νοσήματα και νοσήματα των εγκεφαλικών αγγείων, δηλαδή περίπου το 34,3%.
Το στοιχείο αυτό ενισχύει το βασικό επιχείρημα της παρέμβασής του: ότι η πρόληψη στα καρδιαγγειακά δεν είναι μια περιφερειακή δράση δημόσιας υγείας, αλλά ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία παρέμβασης για τη μείωση της θνησιμότητας.
Τι μπορεί να προλάβει το πρόγραμμα
Ο κ. Σιάσος υποστήριξε ότι ένα μεγάλο μέρος των καρδιαγγειακών θανάτων και συμβαμάτων μπορεί να αποτραπεί μέσα από έγκαιρη διάγνωση, καλύτερη ενημέρωση και στοχευμένες παρεμβάσεις. Επικαλέστηκε μάλιστα έρευνες σύμφωνα με τις οποίες προγράμματα πρόληψης που στοχεύουν σε άτομα υψηλού κινδύνου μπορούν να προλάβουν έως και ένα καρδιαγγειακό συμβάν για κάθε 500 εξεταζόμενους.
Με βάση την τρέχουσα συμμετοχή, που όπως είπε ξεπερνά ήδη τα 3 εκατομμύρια πολίτες στο καρδιαγγειακό σκέλος, εκτίμησε ότι η πλήρης ανάπτυξη του προγράμματος μπορεί να αποτρέψει περισσότερα από 10.000 καρδιαγγειακά συμβάντα ή θανάτους. Πρόκειται για μια εκτίμηση που ενισχύει το πολιτικό και επιστημονικό βάρος του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», καθώς μεταφέρει τη συζήτηση από την απλή διενέργεια εξετάσεων στο μετρήσιμο όφελος για τη δημόσια υγεία.
Δεν αφορά μόνο εμφράγματα και θανάτους, αλλά και αδιάγνωστους παράγοντες κινδύνου
Ένα ακόμη κομβικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» δεν στοχεύει μόνο στην αποτροπή ενός εμφράγματος ή ενός θανάτου. Στοχεύει και στον εντοπισμό πολιτών που ζουν με παράγοντες κινδύνου χωρίς να το γνωρίζουν. Υπερλιπιδαιμία, υπέρταση και σακχαρώδης διαβήτης, όπως ανέφερε, μπορούν να παραμένουν αδιάγνωστα για χρόνια, μέχρι να εκδηλωθεί ένα σοβαρό επεισόδιο.
Σε αυτό το επίπεδο, το πρόγραμμα αποκτά χαρακτήρα βαθύτερης παρέμβασης. Δεν περιορίζεται στην πρόσκαιρη κινητοποίηση για έναν έλεγχο, αλλά φιλοδοξεί να διαμορφώσει μια νέα κουλτούρα πρόληψης στην ελληνική κοινωνία, εκεί όπου η διάγνωση συχνά έρχεται καθυστερημένα, όταν το κλινικό πρόβλημα έχει ήδη εκδηλωθεί.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και ποιο είναι το κενό που επιχειρεί να καλυφθεί
Σύμφωνα με τον πρύτανη του ΕΚΠΑ, το πρόγραμμα απευθύνεται σε πολίτες ηλικίας 30 έως 70 ετών χωρίς γνωστό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου. Οι δυνητικοί δικαιούχοι υπολογίζονται περίπου στα 5,5 εκατομμύρια άτομα. Ο βασικός στόχος είναι να εντοπιστούν όσοι έχουν ήδη σημαντικούς παράγοντες κινδύνου χωρίς να το γνωρίζουν, πριν φτάσουν σε αιφνίδιο έμφραγμα ή σε άλλο σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο.
Ο Γεράσιμος Σιάσος αναφέρθηκε και στους λόγους για τους οποίους πολλοί πολίτες αποφεύγουν προληπτικές εξετάσεις: ανεπαρκής ενημέρωση, φόβος διάγνωσης, οικονομικά εμπόδια ή περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Αυτό ακριβώς το κενό επιχειρεί να καλύψει το πρόγραμμα, φέρνοντας την πρόληψη πιο κοντά στον πληθυσμό-στόχο και μειώνοντας τα εμπόδια εισόδου.
Το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» και ως εργαλείο δεδομένων για το μέλλον
Ο πρύτανης του ΕΚΠΑ έδωσε ιδιαίτερη σημασία και στην ερευνητική διάσταση του προγράμματος. Όπως είπε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα θα συγκεντρωθούν τόσο εκτεταμένα δεδομένα για την επίπτωση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου και για τη σύνδεσή τους με τη στεφανιαία νόσο.
Αυτή η βάση δεδομένων, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να βελτιώσει την καρδιολογική φροντίδα, να στηρίξει πιο στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις και να ανοίξει τον δρόμο για νέα προγράμματα πρόληψης στο μέλλον. Εδώ βρίσκεται και μία από τις πιο στρατηγικές διαστάσεις του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»: δεν λειτουργεί μόνο ως σημερινό εργαλείο παρέμβασης, αλλά και ως υπόβαθρο για το πώς θα σχεδιαστεί η πολιτική καρδιαγγειακής υγείας τα επόμενα χρόνια.
Το πολιτικό μήνυμα πίσω από την παρέμβαση
Η παρέμβαση Σιάσου στους Δελφούς δεν ήταν μόνο επιστημονική. Είχε και καθαρό πολιτικό φορτίο, καθώς επιχείρησε να αναδείξει ως επιτυχημένο μοντέλο τη συνεργασία ανάμεσα στην Πολιτεία και το πανεπιστήμιο. Το μήνυμα ήταν ότι η δημόσια υγεία μπορεί να βελτιωθεί ουσιαστικά όταν ο επιστημονικός σχεδιασμός δεν μένει θεωρητικός, αλλά μετατρέπεται σε οργανωμένη κρατική δράση μεγάλης κλίμακας.
Ακριβώς γι’ αυτό το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» εμφανίζεται πλέον όχι μόνο ως πρόγραμμα δωρεάν εξετάσεων, αλλά ως βασικός κρίκος σε μια νέα λογική πολιτικής υγείας: λιγότερη αναμονή για το επεισόδιο, περισσότερη επένδυση στην έγκαιρη ανίχνευση, στα δεδομένα και στη συστηματική πρόληψη.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Σιάσος: Τιμητική βράβευση του Πρύτανη από την Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία
Αγαπηδάκη – Σιάσος: Το «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο»
