Έναν ανεξάρτητο, πολυεπιστημονικό μηχανισμό που θα μπορεί να πραγματοποιεί ακόμη και αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε ιδιωτικές δομές Υγείας ζητά ο ΙΣΑ. Το παλιό Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ) καταργήθηκε ως αυτοτελές Σώμα το 2019, οι αρμοδιότητές του όμως πέρασαν στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτή τη συζήτηση για το ποιος πρέπει να ελέγχει σήμερα.
- Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός
Ένα νέο μοντέλο εποπτείας των ιδιωτικών δομών Υγείας ζητά ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ), ανοίγοντας -μετά την υπόθεση Μαζωνάκη- μια συζήτηση που ξεπερνά κατά πολύ τον έλεγχο ενός μεμονωμένου ιατρείου ή μιας συγκεκριμένης θεραπείας.
Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η δημιουργία ενός μόνιμου, ανεξάρτητου και εξειδικευμένου Σώματος Επιθεωρητών, το οποίο θα μπορεί να ελέγχει όχι μόνο εάν ένα ιατρείο διαθέτει τις τυπικές άδειες, αλλά και εάν οι πράξεις που πραγματοποιούνται μέσα σε αυτό επιτρέπονται, αν ο χρησιμοποιούμενος εξοπλισμός είναι κατάλληλος και νόμιμος, εάν υπάρχουν οι αναγκαίες επιστημονικές ειδικότητες και αν πληρούνται ουσιαστικά οι προϋποθέσεις ασφάλειας των ασθενών.
Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία αναπτύσσονται ταχύτατα υπηρεσίες longevity, anti-aging, αισθητικής ιατρικής, ενδοφλέβιων θεραπειών και άλλων παρεμβάσεων, αρκετές από τις οποίες προβάλλονται επιθετικά μέσω social media.
Ο ΙΣΑ υποστηρίζει ότι δεν διαθέτει σήμερα ούτε το ανθρώπινο δυναμικό ούτε όλες τις απαιτούμενες τεχνικές ειδικότητες για να λειτουργήσει ως ολοκληρωμένος μηχανισμός ελέγχου μιας τόσο σύνθετης αγοράς.
Και θέτει ένα ακόμη, βαθύτερο θεσμικό ερώτημα που δεν είναι άλλο από το εάν μπορεί ο ίδιος φορέας που αδειοδοτεί μια δομή να είναι ταυτόχρονα και εκείνος που την ελέγχει;
Το Σώμα Επιθεωρητών Υγείας του 2001
Με τον ν. 2920/2001 δημιουργήθηκε το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας, γνωστό ως ΣΕΥΥΠ. Αποστολή του ήταν η δημιουργία ενός κεντρικού και περιφερειακού συστήματος συστηματικών επιθεωρήσεων, ελέγχων και ερευνών σε υπηρεσίες και φορείς Υγείας και Πρόνοιας.
Ο νόμος δεν περιόριζε τον ρόλο του στη διαπίστωση τυπικών παραβάσεων. Στους στόχους του περιλαμβάνονταν η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών, η ποιοτική αναβάθμιση της περίθαλψης, η αντιμετώπιση της κακοδιοίκησης και η προστασία της υγείας και της περιουσίας των πολιτών από καταχρηστική παροχή υπηρεσιών.
Με άλλα λόγια, επρόκειτο για ένα καθαρά υγειονομικό Σώμα Επιθεώρησης, με αντικείμενο πολύ ευρύτερο από έναν διοικητικό έλεγχο φακέλων.
Οι αρμοδιότητες του ΣΕΥΥΠ κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα του συστήματος Υγείας. Οι επιθεωρητές μπορούσαν να εξετάζουν την εφαρμογή της υγειονομικής νομοθεσίας, την ποιότητα και την επάρκεια των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού, τη λειτουργία των φορέων, την ασφάλεια των παρεχόμενων υπηρεσιών και ζητήματα που αφορούσαν φάρμακα και ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό.
Παράλληλα, υπήρχαν ελεγκτικές αρμοδιότητες για οικονομικά και διοικητικά ζητήματα, δημόσια και ψυχική υγεία και φορείς πρόνοιας. Ιδιαίτερη σημασία είχε και ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιούνταν οι έλεγχοι.
Ο νόμος έδινε τη δυνατότητα στους επιθεωρητές να επισκέπτονται μια υπηρεσία ή έναν φορέα με ή χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, να εξετάζουν επιτόπου στοιχεία και να προχωρούν σε έρευνα της υπόθεσης.
Από γιατρούς μέχρι μηχανικούς βιοϊατρικής τεχνολογίας
Το σημαντικότερο ίσως χαρακτηριστικό του παλιού Σώματος ήταν η σύνθεσή του, καθώς δεν στηριζόταν μόνο σε γιατρούς. Η νομοθεσία προέβλεπε τη συμμετοχή γιατρών διαφορετικών ειδικοτήτων, οδοντιάτρων, ψυχολόγων, φαρμακοποιών, νοσηλευτών, χημικών, βιολόγων, υγιεινολόγων, μηχανικών, ειδικών πληροφορικής και μηχανικών βιοϊατρικής τεχνολογίας.
Αυτή ακριβώς η πολυεπιστημονική δομή αποκτά σήμερα ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ένας Ιατρικός Σύλλογος μπορεί να αξιολογήσει το επιστημονικό και δεοντολογικό σκέλος μιας ιατρικής πράξης. Δεν είναι όμως αυτονόητο ότι διαθέτει σε μόνιμη βάση μηχανικούς για να εξετάζουν σύνθετα μηχανήματα, ειδικούς δημόσιας υγείας, οικονομικούς επιθεωρητές, τεχνικούς εγκαταστάσεων ή εξειδικευμένους ελεγκτές διαφορετικών κλάδων.
Τι συνέβη το 2019
Το ΣΕΥΥΠ έπαψε να λειτουργεί ως αυτοτελές Σώμα το 2019, όταν η κυβέρνηση προχώρησε σε μεγάλη αναδιοργάνωση των κρατικών ελεγκτικών μηχανισμών με τον ν. 4622/2019.
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας που δημιουργήθηκε τότε ανέλαβε το σύνολο των αρμοδιοτήτων πέντε ελεγκτικών φορέων, μεταξύ των οποίων και το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας.
Οι αρμοδιότητες ενσωματώθηκαν σε έναν πολύ ευρύτερο ελεγκτικό οργανισμό. Αυτό που καταργήθηκε ήταν η αυτοτελής παρουσία ενός Σώματος που είχε αποκλειστική αποστολή τον χώρο της Υγείας και της Πρόνοιας.
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας διαθέτει και σήμερα Τομέα Υγείας και Πρόνοιας. Ο Τομέας μπορεί να διερευνά καταγγελίες και πληροφορίες και να πραγματοποιεί επιθεωρήσεις και ελέγχους σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς Υγείας και Πρόνοιας.
Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνεται μάλιστα και η προστασία της υγείας και της περιουσίας των πολιτών από αδιαφανή ή καταχρηστική παροχή υπηρεσιών Υγείας.
Διαρθρώνεται σε τέσσερις επιμέρους τομείς:
- Υπηρεσιών Υγείας και Φαρμάκου
- Δημόσιας Υγείας και Ψυχικής Υγείας
- Φορέων Πρόνοιας
- Διοικητικού και Οικονομικού Ελέγχου
Η ίδια η ΕΑΔ έχει λειτουργική ανεξαρτησία και διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, ενώ η Μονάδα Επιθεωρήσεων και Ελέγχων αποτελεί κεντρικό τμήμα της οργανωτικής δομής της. Άρα, το πρόβλημα δεν μπορεί να περιγραφεί απλώς ως «δεν υπάρχει κανείς που ελέγχει».
Το ερώτημα είναι διαφορετικό: επαρκεί ένας υγειονομικός τομέας μέσα σε έναν τεράστιο οριζόντιο ελεγκτικό οργανισμό για να καλύψει μια αγορά χιλιάδων ιδιωτικών δομών, νέων ιατρικών τεχνολογιών και διαρκώς μεταβαλλόμενων θεραπευτικών πρακτικών;
Ο ΙΣΑ αδειοδοτεί και ελέγχει ταυτόχρονα
Σήμερα, για μεγάλο μέρος της ιδιωτικής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, σημαντικές αρμοδιότητες έχουν περάσει στους κατά τόπους Ιατρικούς Συλλόγους. Το άρθρο 85 του ν. 4472/2017 ορίζει ως αρμόδιο φορέα για τη χορήγηση, αναστολή και ανάκληση της βεβαίωσης λειτουργίας ιατρείων, πολυϊατρείων, διαγνωστικών εργαστηρίων και εργαστηρίων φυσικής ιατρικής και αποκατάστασης τον κατά τόπον Ιατρικό Σύλλογο.
Το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει τη λειτουργία ειδικών επιτροπών που πραγματοποιούν επιτόπιους ελέγχους.
Η επιτροπή δεν ελέγχει μόνο μια δομή πριν δοθεί η άδεια. Έχει επίσης αρμοδιότητα για την εποπτεία και τον έλεγχο των συγκεκριμένων φορέων κατά τη λειτουργία τους. Έτσι, ο ίδιος θεσμός βρίσκεται σε διαφορετικές πλευρές της ίδιας διαδικασίας.
Το νέο πεδίο του longevity και των social media
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο με την ταχύτατη ανάπτυξη του longevity και του medical wellness. Η αγορά έχει δημιουργήσει ένα νέο ενδιάμεσο πεδίο ανάμεσα στην κλασική ιατρική, την αισθητική, την πρόληψη και το wellness.
Προσφέρονται εξετάσεις «βιολογικής ηλικίας», εξατομικευμένα πρωτόκολλα, ενδοφλέβιες εγχύσεις, ορμονικές και μεταβολικές αξιολογήσεις, θεραπείες που προβάλλονται ως anti-aging και παρεμβάσεις οι οποίες συχνά παρουσιάζονται απευθείας στον καταναλωτή.
Τα social media έχουν αλλάξει ακόμη περισσότερο το τοπίο. Η υπηρεσία μπορεί να μην προωθείται πλέον από τον ίδιο τον γιατρό αλλά από έναν influencer, μια celebrity ή έναν λογαριασμό lifestyle. Έτσι, ο κλασικός έλεγχος ενός ιατρείου δεν αρκεί.
Ένας σύγχρονος μηχανισμός θα πρέπει να μπορεί να εξετάζει ταυτόχρονα ποιος παρέχει την υπηρεσία, πού παρέχεται, με ποιον εξοπλισμό, ποια είναι η επιστημονική της τεκμηρίωση και με ποιον τρόπο διαφημίζεται στους πολίτες.
Πώς θα μπορούσε να στηθεί ο νέος μηχανισμός
Τόσο το υπουργείο Υγείας, όσο και ο ΙΣΑ δεν έχει παρουσιάσει αναλυτικό οργανόγραμμα ενός νέου Σώματος με συγκεκριμένο αριθμό επιθεωρητών, δομή και προϋπολογισμό. Τώρα ξεκινούν οι ζυμώσεις.
Η κατεύθυνση όμως που θέτει είναι σαφής καθώς απαιτείται ένας φορέας ανεξάρτητος από εκείνον που αδειοδοτεί ή εκπροσωπεί τους επαγγελματίες. Στην πράξη, υπάρχουν δύο βασικά μοντέλα.
Το πρώτο είναι η επαναφορά ενός αυτοτελούς Σώματος Επιθεωρητών Υγείας, προσαρμοσμένου στις σημερινές ανάγκες.
Το δεύτερο είναι η δραστική ενίσχυση του σημερινού Τομέα Υγείας και Πρόνοιας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και η μετατροπή του ουσιαστικά σε ένα αυτοτελές «Health Inspectorate» μέσα στην ανεξάρτητη Αρχή.
Η δεύτερη λύση έχει το πλεονέκτημα ότι δεν απαιτεί τη δημιουργία ενός εντελώς νέου θεσμού, αφού η ΕΑΔ διαθέτει ήδη νομική ανεξαρτησία, πανελλαδική αρμοδιότητα και ελεγκτικό μηχανισμό.
Έλεγχος με βάση τον κίνδυνο
Ένα σύγχρονο Σώμα δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο κάθε ιατρείο. Άλλο επίπεδο κινδύνου έχει ένα απλό παθολογικό ιατρείο και διαφορετικό μια μονάδα που πραγματοποιεί επεμβατικές πράξεις, χρησιμοποιεί σύνθετο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό ή χορηγεί ουσίες ενδοφλέβια.
Για τον λόγο αυτό, ο έλεγχος θα μπορούσε να βασίζεται σε σύστημα risk-based supervision. Οι δομές υψηλότερου κινδύνου θα ελέγχονται συχνότερα.
Οι καταγγελίες, τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα, οι νέες ή μη καθιερωμένες θεραπείες και η χρήση ειδικού εξοπλισμού θα αυξάνουν τη βαθμολογία κινδύνου μιας μονάδας και, κατά συνέπεια, τη συχνότητα επιθεώρησης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
«Φρένο» σε παραπλανητικές ιατρικές διαφημίσεις – Οι 3 προτάσεις του ΙΣΑ
Υπόθεση Μαζωνάκη: Έκτακτο ΔΣ του ΙΣΑ για τους εμπλεκόμενους γιατρούς
