Η ανάγκη να περάσει η Ελλάδα σε πιο ανταγωνιστική φάση στην κλινική έρευνα αναδείχθηκε στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών, με πρωτοβουλία του HACRO. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι επενδύσεις, η πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία, τα κίνητρα και η επιτάχυνση των διαδικασιών.
Η κλινική έρευνα μπορεί να εξελιχθεί σε στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης για την Ελλάδα, συνδέοντας την υγεία, την καινοτομία, την οικονομία και την πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της συζήτησης για τις κλινικές μελέτες που πραγματοποιήθηκε στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών, με πρωτοβουλία του HACRO.
Το πάνελ με τίτλο «Clinical Trials in Europe: Competitiveness, Access and Innovation» ανέδειξε ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη ευκαιρία. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει θεσμικά βήματα, ο αριθμός των νέων κλινικών μελετών αυξάνεται και η χώρα επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη. Ωστόσο, η μετάβαση στην επόμενη φάση απαιτεί σταθερότητα, ταχύτητα, διαφάνεια και ουσιαστικά επενδυτικά κίνητρα.
Η κλινική έρευνα ως στρατηγικός πυλώνας ανάπτυξης
Η πρόεδρος του HACRO, Ευαγγελία Κοράκη, η οποία συντόνισε τη συζήτηση, υπογράμμισε ότι η κλινική έρευνα αποτελεί έναν από τους λίγους τομείς όπου η Ελλάδα μπορεί να πετύχει ταυτόχρονα πολλαπλά οφέλη: καλύτερη ποιότητα φροντίδας, προσέλκυση επενδύσεων και αξιοποίηση του υψηλού επιπέδου επιστημονικού δυναμικού της χώρας.
Σύμφωνα με την ίδια, η Ελλάδα έχει πλέον μια πιο ώριμη και αξιόπιστη βάση ανάπτυξης, καθώς οι θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών έχουν ενισχύσει την ταχύτητα, τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα του συστήματος. Παρ’ όλα αυτά, η επόμενη περίοδος χρειάζεται συνέπεια στον στρατηγικό σχεδιασμό και καλύτερο συντονισμό ανάμεσα στην Πολιτεία, τα νοσοκομεία, την επιστημονική κοινότητα, τους ασθενείς και τη φαρμακευτική βιομηχανία.
Η κα Κοράκη τόνισε ότι η κλινική έρευνα δεν λειτουργεί αποκομμένα. Αντίθετα, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος, όπου τα κίνητρα, η καινοτομία και η πρόσβαση των ασθενών συνδέονται άμεσα. Το ζητούμενο, όπως προκύπτει από τη συζήτηση, είναι αυτή η δυναμική να μετατραπεί σε ένα συνεκτικό και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Οι πρωτοβουλίες του Υπουργείου Υγείας
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρέμβαση του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος παρουσίασε πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της κλινικής έρευνας και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας.
Κεντρική θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει η πρόβλεψη για την ενσωμάτωση στον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας ειδικού πεδίου, μέσω του οποίου οι ασθενείς θα μπορούν να δηλώνουν πρόθεση συμμετοχής σε κλινικές μελέτες. Η παρέμβαση αυτή μπορεί να ενισχύσει τη διασύνδεση των πολιτών με την έρευνα και να καταστήσει τη χώρα πιο ελκυστική για διεθνείς επενδύσεις.
Παράλληλα, ο υπουργός Υγείας ανέφερε ότι η ανάπτυξη των κλινικών δοκιμών αποτελεί ήδη κριτήριο αξιολόγησης των διοικήσεων των νοσοκομείων. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης το ενδεχόμενο αύξησης του συμψηφισμού του clawback με δαπάνες έρευνας στο 50%, με τον ίδιο να επισημαίνει ότι η δυνατότητα υλοποίησης του μέτρου θα εξεταστεί το αμέσως επόμενο διάστημα.
Αύξηση αιτήσεων και στόχος η πρώτη δεκάδα στην Ευρώπη
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δείχνουν ότι η Ελλάδα καταγράφει ήδη ανοδική πορεία στις νέες κλινικές μελέτες. Οι αιτήσεις για νέες κλινικές μελέτες έφτασαν τις 272 το 2025, από 212 το 2024, επιβεβαιώνοντας ότι το οικοσύστημα κινείται με μεγαλύτερη δυναμική.
Ο στόχος, ωστόσο, είναι πιο φιλόδοξος: η Ελλάδα να βελτιώσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη των κλινικών μελετών και να μετακινηθεί από τη 14η θέση στην πρώτη δεκάδα. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται ενίσχυση των επενδύσεων, απλούστευση των διαδικασιών και προσέλκυση μελετών μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις κλινικές μελέτες φάσης 1. Σήμερα, η Ελλάδα προσελκύει κυρίως μελέτες φάσης 2 και 3, ενώ η αύξηση των μελετών πρώιμης φάσης μπορεί να ανεβάσει σημαντικά το ύψος των επενδύσεων και να ενισχύσει την επιστημονική εξειδίκευση των κέντρων.
Νοσοκομεία με ρόλο κόμβου κλινικών δοκιμών
Η διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής, Όλγα Μπαλαούρα, αναφέρθηκε στη μετάβαση των νοσοκομείων σε ένα πιο οργανωμένο και ανταγωνιστικό περιβάλλον για τις κλινικές δοκιμές.
Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου «hub» κλινικών δοκιμών, με την 1η ΥΠΕ να αναλαμβάνει συντονιστικό ρόλο. Η εκπαίδευση του προσωπικού, η δημιουργία κλίματος συνεργασίας, η σταθερότητα στις διαδικασίες και οι δείκτες ποιότητας αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της προσπάθειας.
Η κα Μπαλαούρα υπογράμμισε ότι οι κλινικές μελέτες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως παράλληλη δραστηριότητα μέσα στα νοσοκομεία. Αντίθετα, αποτελούν δομικό συστατικό της φροντίδας υγείας στο εθνικό σύστημα, καθώς μπορούν να δώσουν στους ασθενείς πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και να ενισχύσουν την επιστημονική λειτουργία των νοσηλευτικών μονάδων.
ΕΟΦ: Νέες προσλήψεις και Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας
Ο πρόεδρος του ΕΟΦ, Σπύρος Σαπουνάς, αναφέρθηκε σε δύο κρίσιμες παρεμβάσεις που αναμένονται εντός του 2026. Η πρώτη αφορά τη στελέχωση του Οργανισμού με 50 νέους υπαλλήλους, κίνηση που μπορεί να ενισχύσει την επιχειρησιακή του ικανότητα και να επιταχύνει κρίσιμες διαδικασίες.
Η δεύτερη αφορά τη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας. Το Μητρώο θα επιτρέπει συνολική παρακολούθηση των κλινικών μελετών για προϊόντα αρμοδιότητας του ΕΟΦ, ενισχύοντας τη διαφάνεια, την εποπτεία και την αξιοπιστία του συστήματος.
Ο κ. Σαπουνάς σημείωσε ακόμη ότι έχουν κατατεθεί αιτήματα συμμετοχής της Ελλάδας σε δύο νέα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το πρώτο είναι το FACT EU, που αφορά την ενίσχυση της αξιολόγησης και της επιθεώρησης των κλινικών μελετών. Το δεύτερο είναι το SUPPORT, που εστιάζει στη στήριξη των μη εμπορικών κλινικών δοκιμών.
Ταχύτητα, ποιότητα και κίνητρα
Από την πλευρά της ακαδημαϊκής κοινότητας, ο καθηγητής Μελέτιος-Αθανάσιος Δημόπουλος ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε επίπεδο ταχύτητας και γραφειοκρατίας, σε σύγκριση με πιο ανταγωνιστικές αγορές, όπως η Κίνα.
Ο ίδιος τόνισε την ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών και ενίσχυσης των κινήτρων, ενώ αναφέρθηκε και στον περιορισμένο αριθμό κλινικών μελετών σε μεγάλα νοσοκομεία της χώρας, όπως ο «Ευαγγελισμός». Το παράδειγμα αυτό δείχνει, σύμφωνα με τη συζήτηση, ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια βελτίωσης στην αξιοποίηση μεγάλων νοσηλευτικών μονάδων.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου, στάθηκε στην περιορισμένη απορρόφηση κονδυλίων για κλινικές δοκιμές φάσης 1 στην Ελλάδα. Όπως επεσήμανε, το τρίπτυχο ταχύτητα, ποιότητα και κίνητρα είναι καθοριστικό για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Ο κ. Παπαδημητρίου έδωσε επίσης έμφαση στα επενδυτικά κίνητρα και στην περαιτέρω αξιοποίηση του συμψηφισμού του clawback με επενδυτικές δαπάνες. Η διαμόρφωση ενός πιο φιλικού περιβάλλοντος για την καινοτομία, όπως προκύπτει από την τοποθέτησή του, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων.
Η πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία
Η πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Μέμη Τσεκούρα, έθεσε στο επίκεντρο την ουσιαστική πρόσβαση των ασθενών. Όπως τόνισε, δεν αρκεί ένα φάρμακο να είναι διαθέσιμο στην αγορά. Χρειάζεται να φτάνει πραγματικά και εγκαίρως στον ασθενή που το έχει ανάγκη.
Η παρέμβασή της ανέδειξε και ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: τον φόβο και την άγνοια που συχνά περιβάλλουν τις κλινικές δοκιμές. Για τον λόγο αυτό, η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, ο HACRO και η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών προχωρούν στην υλοποίηση εκστρατείας ενημέρωσης του κοινού, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας.
Η ενημέρωση των πολιτών έχει καθοριστική σημασία, καθώς οι κλινικές μελέτες παραμένουν για πολλούς ασθενείς ένα πεδίο αβεβαιότητας. Η σωστή πληροφόρηση μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη, να περιορίσει προκαταλήψεις και να βοηθήσει τους ασθενείς να συζητούν τεκμηριωμένα τις διαθέσιμες επιλογές με τους γιατρούς τους.
Ένα οικοσύστημα που χρειάζεται κοινή κατεύθυνση
Κοινός τόπος όλων των παρεμβάσεων ήταν ότι η κλινική έρευνα δεν αφορά μόνο τη φαρμακευτική ανάπτυξη. Αποτελεί ολοκληρωμένο οικοσύστημα, στο οποίο η καινοτομία, τα κίνητρα, η ποιότητα, η διαφάνεια και η πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες είναι άρρηκτα συνδεδεμένα.
Ο HACRO συνεχίζει να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αξιόπιστου πλαισίου για την ανάπτυξη των κλινικών μελετών στην Ελλάδα. Ο Σύλλογος λειτουργεί ως σύνδεσμος ανάμεσα στην Πολιτεία, την επιστημονική κοινότητα, τους ασθενείς και τη βιομηχανία, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη, την προσέλκυση επενδύσεων και τη βελτίωση της πρόσβασης στην καινοτομία.
Η συζήτηση στους Δελφούς έδειξε ότι η Ελλάδα έχει πλέον σαφή κατεύθυνση. Το επόμενο βήμα είναι η εφαρμογή: λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότεροι πόροι, καλύτερη οργάνωση στα νοσοκομεία, ενεργός ρόλος των ασθενών και σταθερό πλαίσιο κινήτρων. Μόνο έτσι η δυναμική των κλινικών μελετών μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό αναπτυξιακό πλεονέκτημα για τη χώρα.
Ο ρόλος του HACRO στην κλινική έρευνα
Ο HACRO αποτελεί τον θεσμικό φορέα των Κατ’ Ανάθεση Οργανισμών Έρευνας, δηλαδή των CROs, στην Ελλάδα. Οι CROs διαθέτουν την τεχνογνωσία και την εξειδίκευση για τον σχεδιασμό, τη διαχείριση, την παρακολούθηση και την ποιοτική διεξαγωγή κλινικών μελετών όλων των τύπων και φάσεων.
Τα μέλη του Συλλόγου προέρχονται από ελληνικές και πολυεθνικές εταιρείες CROs, οι οποίες είναι εγγεγραμμένες στο Εθνικό Μητρώο CROs που τηρεί ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων. Αποστολή του HACRO είναι η προαγωγή του κλάδου των κλινικών μελετών στην Ελλάδα και η ενίσχυση της ποιοτικής κλινικής έρευνας.
Από το 2014, ο HACRO είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας των CROs, της EUCROF, η οποία αποτελεί επίσημο συνομιλητή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων για θέματα κλινικής έρευνας στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, ο Σύλλογος συμμετέχει ενεργά στην επίσημη Ομάδα Εργασίας, υπό τον συντονισμό του Υπουργείου Υγείας, για την ανάπτυξη των κλινικών μελετών και της βιοϊατρικής έρευνας, καθώς και σε δράσεις των Υπουργείων Υγείας και Ανάπτυξης για τη στήριξη της έρευνας, της καινοτομίας και της προσέλκυσης επενδύσεων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Κοράκη: Οι 4 πυλώνες για την ανάπτυξη των κλινικών μελετών
ΕΟΦ και Ένωση Ασθενών ενισχύουν τον διάλογο για κλινικές μελέτες
