Σαφές μήνυμα προς την Κομισιόν για άμεση και φιλόδοξη ευρωπαϊκή στρατηγική στον τομέα της Υγείας στέλνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζητώντας την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού με τουλάχιστον 1 εκατ. νέους επαγγελματίες έως το 2030.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα συστήματα υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη πιέζονται από την υποστελέχωση, τη γήρανση του πληθυσμού, την επαγγελματική εξουθένωση και την αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας.
Την Τετάρτη, η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων και η Επιτροπή Δημόσιας Υγείας ενέκριναν κοινή έκθεση με 85 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 2 αποχές. Στόχος της έκθεσης είναι να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών συστημάτων υγείας, αλλά και να βελτιωθούν ουσιαστικά οι συνθήκες εργασίας για γιατρούς, νοσηλευτές, φροντιστές, φαρμακοποιούς και λοιπούς επαγγελματίες υγείας.
1 εκατ. νέοι εργαζόμενοι στην επόμενη δημοσιονομική περίοδο
Οι ευρωβουλευτές καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εντάξει τον στόχο ενίσχυσης του υγειονομικού προσωπικού στην επόμενη περίοδο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034.
Το αίτημα δεν περιορίζεται σε γενική προτροπή για προσλήψεις. Η έκθεση ζητά συντονισμένη στρατηγική που θα κάνει τα επαγγέλματα Υγείας πιο ελκυστικά για τους νέους, θα χρηματοδοτήσει υποτροφίες μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων, θα ενισχύσει τη διασυνοριακή συνεργασία και θα αντιμετωπίσει την εργασιακή αστάθεια.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη να υπάρξουν επαγγελματικές διαδρομές με καλύτερες προοπτικές, αξιοπρεπείς αμοιβές και πραγματικές συνθήκες παραμονής στα συστήματα υγείας. Η συζήτηση, δηλαδή, μετατοπίζεται από την απλή κάλυψη κενών στη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού μοντέλου εργασίας στην Υγεία.
Δίκαιες αμοιβές και εργασιακή ασφάλεια
Η έκθεση θέτει ως βασικές προϋποθέσεις τη δίκαιη αμοιβή, την εργασιακή ασφάλεια και την πρόσβαση των εργαζομένων σε ψυχολογική στήριξη. Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά για ισχυρά συστήματα υγείας, αν δεν επενδύει πρώτα στους ανθρώπους που τα κρατούν όρθια.
Η ανάγκη αυτή έγινε ακόμη πιο ορατή μετά την πανδημία, όταν οι εργαζόμενοι πρώτης γραμμής βρέθηκαν αντιμέτωποι με ακραία πίεση, εξαντλητικά ωράρια, διοικητική επιβάρυνση και υψηλό ψυχικό κόστος.
Η έκθεση ζητά επίσης υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και ειδική στήριξη για σπάνιες ιατρικές ειδικότητες και ρόλους προηγμένης πρακτικής. Η ενίσχυση του προσωπικού δεν αφορά μόνο τον αριθμό των εργαζομένων, αλλά και τη σωστή κατανομή δεξιοτήτων, ειδικοτήτων και αρμοδιοτήτων.
Υποστελέχωση ως επαγγελματικός κίνδυνος
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι ευρωβουλευτές στην ψυχική υγεία των επαγγελματιών Υγείας. Η έκθεση αναφέρει ότι ένας στους τρεις γιατρούς και νοσηλευτές αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικής υγείας, στοιχείο που ενισχύει την ανάγκη για οργανωμένες παρεμβάσεις μέσα στους χώρους εργασίας.
Για τον λόγο αυτό, ζητείται η θέσπιση υποχρεωτικού πλαισίου που θα αναγνωρίζει την υποστελέχωση ως επαγγελματικό κίνδυνο. Η πρόταση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέει άμεσα την έλλειψη προσωπικού με τη σωματική, ψυχολογική και διοικητική επιβάρυνση των εργαζομένων.
Με άλλα λόγια, η υποστελέχωση δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως οργανωτικό πρόβλημα. Αντιμετωπίζεται ως παράγοντας που επηρεάζει την ασφάλεια των εργαζομένων, την ποιότητα της φροντίδας και τελικά την ασφάλεια των ασθενών.
Περισσότεροι πόροι και στρατηγική αξιοποίηση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι τα συστήματα υγείας χρειάζονται επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση. Οι ευρωβουλευτές ζητούν αυξημένη δημόσια χρηματοδότηση, περισσότερα ειδικά κονδύλια της ΕΕ για την Υγεία και καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.
Η οικονομική διάσταση είναι κρίσιμη. Η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε πολιτικές διακηρύξεις. Απαιτεί επενδύσεις σε μισθούς, εκπαίδευση, υποδομές, ψηφιακά εργαλεία, ψυχολογική υποστήριξη και μηχανισμούς παραμονής των επαγγελματιών στο σύστημα.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα συστήματα υγείας δεν μπορούν να παραμείνουν βιώσιμα αν συνεχίσουν να λειτουργούν με προσωπικό που εξαντλείται, μεταναστεύει ή εγκαταλείπει το επάγγελμα.
Τηλεϊατρική και τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλεία στήριξης
Παρότι η ανθρώπινη φροντίδα πρέπει να παραμείνει στο κέντρο των υπηρεσιών Υγείας, οι ευρωβουλευτές αναγνωρίζουν ότι οι ψηφιακές λύσεις μπορούν να στηρίξουν την καθημερινή λειτουργία των συστημάτων.
Η τηλεϊατρική, τα ψηφιακά εργαλεία υγείας και τα διαγνωστικά συστήματα που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να βοηθήσουν ιδιαίτερα τις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου οι ελλείψεις προσωπικού είναι πιο έντονες.
Ωστόσο, η τεχνολογία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κατάλληλη εκπαίδευση. Η έκθεση ζητά οι εργαζόμενοι στον τομέα της Υγείας να αποκτήσουν τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες, ώστε να αξιοποιούν αποτελεσματικά νέα εργαλεία, όπως τα συστήματα διαγνωστικής υποστήριξης που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η τεχνολογία, επομένως, δεν παρουσιάζεται ως υποκατάστατο του ανθρώπινου δυναμικού. Παρουσιάζεται ως υποστηρικτικός μηχανισμός που μπορεί να μειώσει βάρη, να βελτιώσει την πρόσβαση και να ενισχύσει την αποδοτικότητα, εφόσον εφαρμοστεί με σωστούς κανόνες.
Φουρλάς: Η κρίση αφορά την ασφάλεια των ασθενών
Ο εισηγητής της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, Λουκάς Φουρλάς, υπογράμμισε ότι τα νοσοκομεία, τα κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας και οι υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση.
Όπως σημείωσε, η υποστελέχωση, η επαγγελματική εξουθένωση, η γήρανση του πληθυσμού και οι αυξανόμενες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης δημιουργούν μια κρίση που δεν αφορά μόνο το ανθρώπινο δυναμικό.
Αφορά την ασφάλεια των ασθενών, την ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα των δημόσιων συστημάτων υγείας. Ο κ. Φουρλάς τόνισε επίσης την ανάγκη για συγκεκριμένες δράσεις ώστε να περιοριστεί το brain drain, δηλαδή η φυγή επαγγελματιών υγείας από χώρες και συστήματα που δεν μπορούν να τους κρατήσουν.
Η δήλωσή του αποτυπώνει το βασικό πολιτικό μήνυμα της έκθεσης: η επένδυση στους εργαζομένους της Υγείας αποτελεί επένδυση στο μέλλον της ίδιας της υγειονομικής περίθαλψης.
Razza: Στρατηγική προτεραιότητα οι επαγγελματίες Υγείας
Από την πλευρά του, ο εισηγητής της Επιτροπής Δημόσιας Υγείας Ruggero Razza τόνισε ότι το μέλλον της ευρωπαϊκής υγειονομικής περίθαλψης εξαρτάται από την ικανότητα της Ευρώπης να επενδύσει στους ανθρώπους της.
Οι επαγγελματίες Υγείας αποτελούν, όπως είπε, τη ραχοκοκαλιά των συστημάτων υγείας. Γι’ αυτό η αντιμετώπιση των ελλείψεων ανθρώπινου δυναμικού πρέπει να μετατραπεί σε στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρώπη.
Ο ίδιος έδωσε έμφαση στην ανάγκη να γίνουν τα επαγγέλματα Υγείας πιο ελκυστικά, να ενισχυθούν οι διαδρομές εκπαίδευσης και κατάρτισης και να δημιουργηθούν συνθήκες που θα επιτρέπουν στους εργαζόμενους να παραμένουν και να εξελίσσονται μέσα στα συστήματα υγείας.
Έλλειμμα 1,2 εκατ. εργαζομένων στην ΕΕ
Η έκθεση έρχεται να απαντήσει σε ένα ήδη σοβαρό πρόβλημα. Το 2022 η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραψε έλλειμμα 1,2 εκατομμυρίου εργαζομένων στον τομέα της Υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ευρωπαϊκή περιφέρεια αναμένεται να εξακολουθεί να αντιμετωπίζει έλλειμμα σχεδόν ενός εκατομμυρίου επαγγελματιών υγείας έως το 2030.
Οι δημογραφικές μεταβολές και οι αυξανόμενες ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας επιδεινώνουν περαιτέρω την κατάσταση. Η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τη ζήτηση για υπηρεσίες, ενώ ταυτόχρονα μεγάλο μέρος του υγειονομικού προσωπικού πλησιάζει επίσης σε ηλικίες συνταξιοδότησης.
Οι επιπτώσεις των ελλείψεων είναι άμεσες και μετρήσιμες: αυξημένος φόρτος στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, μεγαλύτεροι χρόνοι αναμονής, καθυστερήσεις στη διάγνωση και κίνδυνος υποβάθμισης της ασφάλειας των ασθενών.
Το επόμενο βήμα στην ολομέλεια
Η έκθεση πρέπει ακόμη να εγκριθεί από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η ψηφοφορία αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη σύνοδο ολομέλειας του Ιουλίου.
Αν εγκριθεί, θα ενισχύσει την πολιτική πίεση προς την Κομισιόν ώστε να παρουσιάσει συγκεκριμένη στρατηγική για το ανθρώπινο δυναμικό στην Υγεία. Το ζητούμενο, βέβαια, θα είναι η μετάβαση από τις προτάσεις στις δεσμεύσεις και από τις δεσμεύσεις στη χρηματοδότηση.
Για την Ελλάδα, το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία. Το ΕΣΥ αντιμετωπίζει αντίστοιχες πιέσεις με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά συστήματα: ελλείψεις προσωπικού, δυσκολία κάλυψης θέσεων σε περιφερειακές και νησιωτικές περιοχές, αναμονές, κόπωση εργαζομένων και ανάγκη για καλύτερη οργάνωση της πρωτοβάθμιας και μακροχρόνιας φροντίδας.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση για 1 εκατ. νέους επαγγελματίες Υγείας δεν αφορά, επομένως, ένα αφηρημένο σχέδιο Βρυξελλών. Αγγίζει τον πυρήνα της καθημερινής λειτουργίας των νοσοκομείων, των κέντρων υγείας και των υπηρεσιών φροντίδας σε κάθε κράτος-μέλος.
Η επένδυση στο προσωπικό ως προϋπόθεση ανθεκτικότητας
Η κρίση ανθρώπινου δυναμικού στην Υγεία δεν λύνεται μόνο με περισσότερες θέσεις. Χρειάζεται συνολικό σχέδιο που θα ξεκινά από την εκπαίδευση, θα περνά από την πρόσληψη και θα καταλήγει στη διατήρηση των εργαζομένων μέσα στο σύστημα.
Οι δίκαιες αμοιβές, η προστασία από την εξουθένωση, η ψυχολογική στήριξη, η επαγγελματική ασφάλεια, η κατάρτιση στην ψηφιακή υγεία και η αναγνώριση της εργασιακής πίεσης ως κινδύνου αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία μιας νέας πολιτικής για την Υγεία.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιχειρεί να θέσει το ζήτημα στο κέντρο της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου. Η επιτυχία της στρατηγικής θα κριθεί από το αν η Ευρώπη θα μπορέσει να κάνει τα επαγγέλματα Υγείας ξανά ελκυστικά, ασφαλή και βιώσιμα.
Χωρίς αυτή την επένδυση, οι λίστες αναμονής, οι καθυστερήσεις στα επείγοντα, η ανισότητα πρόσβασης και η φθορά των εργαζομένων θα συνεχίσουν να απειλούν την ποιότητα της φροντίδας. Με αυτήν, η Ευρώπη μπορεί να χτίσει πιο ανθεκτικά συστήματα υγείας για την επόμενη δεκαετία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Κομισιόν: Έρχεται ευρωπαϊκός φόρος στα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα
Ελλείψεις φαρμάκων: Παρέμβαση ΠΦΣ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
