Μια ακόμη δημόσια πρόσκληση προς τον πρόεδρο του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και γενικό διευθυντή της Novo Nordisk, Ολύμπιο Παπαδημητρίου, απηύθυνε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο – Μέγαρο Παλαιάς Βουλής. Η πρόταση να περάσει «απέναντι», σε συμβουλευτικό ρόλο για το φάρμακο, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον μετά από χρόνια διαφωνιών αλλά και σταθερού θεσμικού διαλόγου.
- Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός
«Να περάσει απέναντι». Με αυτή τη φράση ο Άδωνις Γεωργιάδης επανέφερε, από το βήμα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο – Μέγαρο Παλαιάς Βουλής, μια πρόταση που έχει αρχίσει να αποκτά χαρακτηριστικά δημόσιας πρόσκλησης προς τον Ολύμπιο Παπαδημητρίου.
Ο υπουργός Υγείας κάλεσε εκ νέου τον επί χρόνια πρόεδρο του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) να μετακινηθεί στην Αριστοτέλους, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, αφήνοντας την πλευρά εκείνου που διαπραγματεύεται και ασκεί πίεση προς την Πολιτεία, προς την πλευρά εκείνου που συμμετέχει στον σχεδιασμό της φαρμακευτικής πολιτικής.
Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου βρίσκεται επί χρόνια στην πρώτη γραμμή της συζήτησης για το φάρμακο ως πρόεδρος του ΣΦΕΕ και παράλληλα ως γενικός διευθυντής της Novo Nordisk στην Ελλάδα. Πρόκειται, επομένως, για ένα στέλεχος που γνωρίζει από την πλευρά της βιομηχανίας σχεδόν όλα τα μεγάλα μέτωπα που καλείται να διαχειριστεί σήμερα το Υπουργείο Υγείας. Δημόσια φαρμακευτική δαπάνη, clawback, πρόσβαση στην καινοτομία, διαπραγματεύσεις, Ταμείο Καινοτομίας, κλινικές μελέτες και επενδύσεις αποτελούν τη μεγάλη πρόκληση στον δυσεπίλυτο γρίφο της φαρμακευτικής πολιτικής.
Ο θεσμικός ρόλος του Ολύμπιου Παπαδημητρίου
Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου δεν εκπροσωπούσε για χρόνια απλώς μία μεγάλη φαρμακευτική εταιρεία. Ως πρόεδρος του ΣΦΕΕ εκπροσωπεί θεσμικά μεγάλο μέρος της φαρμακευτικής βιομηχανίας που δραστηριοποιείται στην ελληνική αγορά και βρίσκεται σταθερά απέναντι στην πολιτική ηγεσία στις διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση και τους κανόνες του συστήματος.
Η δημόσια πρόσκληση του υπουργού, πάντως, φαίνεται να αφορά την αξιοποίηση συσσωρευμένης τεχνογνωσίας του Ολύμπιου Παπαδημητρίου και όχι κάποια άμεση ανακοίνωση τοποθέτησης.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες μας, ο ίδιος ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου εμφανίζεται ανοιχτός στο ενδεχόμενο να συμβάλει στο μέλλον από την πλευρά της Πολιτείας, εφόσον το πλαίσιο και οι συνθήκες επιτρέψουν έναν τέτοιο ρόλο. Μεσολαβούν εκλογές και αλλαγές σίγουρα στην Αριστοτέλους, υπό νέα διεύθυνση και προτεραιότητες.
2024: Αναγνώριση και υψηλές απαιτήσεις
Η νέα περίοδος στη σχέση Γεωργιάδη – Παπαδημητρίου ξεκίνησε ουσιαστικά στις αρχές του 2024, όταν ο Άδωνις Γεωργιάδης επέστρεψε στο Υπουργείο Υγείας.
Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς, ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ αναγνώρισε δημοσίως ότι ο Άδωνις Γεωργιάδης είχε προχωρήσει σε «άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις» στον τομέα του φαρμάκου, ζητώντας παράλληλα να αξιολογηθούν τα αποτελέσματά τους και να ενισχυθεί σταδιακά η δημόσια χρηματοδότηση. Η σχέση επομένως δεν ήταν τότε μετωπική.
Από πολύ νωρίς υπήρχε ένα κοινό σημείο, καθώς και οι δύο πλευρές αναγνώριζαν ότι το σύστημα χρειαζόταν αλλαγές, μεγαλύτερο έλεγχο της δαπάνης και περισσότερη προβλεψιμότητα.
Η μεγάλη διαφωνία βρισκόταν -και εξακολουθεί να βρίσκεται- στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να μοιραστεί το οικονομικό βάρος.
Η πρώτη μεγάλη κοινή ατζέντα
Τον Ιούνιο του 2024, ο υπουργός Υγείας συναντήθηκε με τον Ολύμπιο Παπαδημητρίου και τους άλλους θεσμικούς εκπροσώπους της φαρμακοβιομηχανίας. Για πρώτη φορά παρουσιάστηκαν συνολικά στους φορείς τα στοιχεία για την εξέλιξη της φαρμακευτικής δαπάνης και τα μέτρα ελέγχου της.
Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου χαρακτήρισε τότε σημαντική την προσπάθεια για μεγαλύτερη διαφάνεια και αναγνώρισε ως θετική την κατεύθυνση περιορισμού της ανεξέλεγκτης αύξησης της ζήτησης.
Εκεί διαμορφώθηκε μία από τις βασικές περιοχές συμφωνίας των δύο πλευρών. Η φαρμακευτική δαπάνη πρέπει να ελέγχεται καλύτερα και η βιομηχανία πρέπει να γνωρίζει εγκαίρως πώς εξελίσσεται.
Η πρόταση για τριετή συμφωνία
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά σημεία σύγκλισης ήταν η συζήτηση για ένα πολυετές μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας και φαρμακοβιομηχανίας.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης υιοθέτησε το 2024 την ιδέα μιας συμφωνίας με μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις και από τις δύο πλευρές — ένα πάγιο αίτημα του ΣΦΕΕ.
Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου υποστήριζε ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να προσφέρει προβλεψιμότητα, διαφάνεια και σταθερότητα στο σύστημα. Ωστόσο, μέχρι το φθινόπωρο του 2024 εξέφραζε ήδη αμφιβολίες για την πορεία της διαπραγμάτευσης.
Η ιδέα παρέμεινε στο τραπέζι και το 2025, χωρίς όμως να έχει ακόμη μετατραπεί στην πολυετή δεσμευτική συμφωνία που ζητούσε ο κλάδος.
Η μεγάλη και μόνιμη διαφωνία του clawback
Εάν υπάρχει ένα θέμα που καθόρισε τη σχέση των δύο ανδρών την τελευταία τριετία, είναι το clawback. Ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει σταθερά ότι οι υποχρεωτικές επιστροφές έχουν φτάσει σε επίπεδα που πλήττουν τη βιωσιμότητα της αγοράς και αποθαρρύνουν την είσοδο νέων φαρμάκων.
Ο Γεωργιάδης, από την άλλη πλευρά, έχει αναγνωρίσει επανειλημμένα ότι το clawback είναι υπερβολικά υψηλό, αλλά υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να μειωθεί μόνο με πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση. Έχει επιμείνει σε ελέγχους συνταγογράφησης, θεραπευτικά πρωτόκολλα και άλλα μέτρα περιορισμού της ζήτησης. Η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών φάνηκε ακόμη περισσότερο το 2025.
Ο Παπαδημητρίου υποστήριζε ότι χωρίς σημαντική πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση δεν μπορούσε να επιτευχθεί αισθητή μείωση του clawback, ενώ το Υπουργείο Υγείας επέμενε σε έναν συνδυασμό χρηματοδότησης και διαρθρωτικών μέτρων.
Το 2026 και η προειδοποίηση για τα νέα φάρμακα
Τον Μάιο του 2026, ο ΣΦΕΕ παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία από 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον EMA την περίοδο 2022-2025, μόλις 42 ήταν διαθέσιμα στην Ελλάδα κατά τον χρόνο της μελέτης.
Ο Σύνδεσμος συνέδεσε την περιορισμένη πρόσβαση με τις υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές και υποστήριξε ότι 3 στα 5 νέα φάρμακα δεν φτάνουν στην ελληνική αγορά.
Πρόκειται για ισχυρισμό και ανάλυση του ΣΦΕΕ και της σχετικής μελέτης, την οποία η Πολιτεία έχει αντιμετωπίσει μέσα από τη δική της οπτική για τη χρηματοδότηση και τον έλεγχο των νέων θεραπειών.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, ΣΦΕΕ και PIF ανακοίνωσαν ότι το clawback στα νοσοκομειακά φάρμακα έφτασε στο 80,7%, κάνοντας λόγο για «αρνητικό ρεκόρ».
Η δημόσια αντιπαράθεση του Ιουνίου
Η ένταση κορυφώθηκε δημόσια στο 3ο SFEE Summit τον Ιούνιο του 2026. Γεωργιάδης και Παπαδημητρίου βρέθηκαν στο ίδιο πάνελ σε μια συζήτηση με εμφανείς διαφωνίες γύρω από τη χρηματοδότηση, το clawback και την πρόσβαση στην καινοτομία.
Μάλιστα στελέχη του ΣΦΕΕ πέρασαν μπροστά από το πάνελ με πανό που έγραφε «Στηρίξτε τη Φαρμακευτική Καινοτομία».
Το περιστατικό είχε χιουμοριστικό χαρακτήρα, αλλά αποτύπωνε μια πραγματική πίεση στη σχέση Πολιτείας και βιομηχανίας.
Και όμως, ακόμη και σε αυτή τη φάση, η προσωπική σχέση μεταξύ Γεωργιάδη και Παπαδημητρίου δεν πήρε χαρακτήρα ρήξης.
Μια σχέση αντιπαράθεσης χωρίς προσωπική ρήξη
Αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο των τελευταίων τριών ετών. Ο Παπαδημητρίου δεν έχει διστάσει να ασκήσει σκληρή δημόσια κριτική στην κρατική χρηματοδότηση, στο clawback και στην επενδυτική πολιτική.
Ταυτόχρονα, έχει αναγνωρίσει επανειλημμένα συγκεκριμένες παρεμβάσεις του υπουργού και τη διάθεση για διάλογο.
Από την άλλη, ο Γεωργιάδης έχει δηλώσει δημόσια ότι η συνεργασία με τον ΣΦΕΕ είναι καλή, σημειώνοντας παράλληλα ότι ο Σύνδεσμος οφείλει να διεκδικεί τα συμφέροντα των εταιρειών και ο ίδιος να υπερασπίζεται τα συμφέροντα του Δημοσίου.
Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες, οι θέσεις των δύο πλευρών συγκλίνουν σε αρκετά βασικά σημεία. Και οι δύο υποστηρίζουν ότι το σύστημα χρειάζεται καλύτερα δεδομένα, μεγαλύτερη διαφάνεια στη δαπάνη, αυστηρότερο έλεγχο της συνταγογράφησης και περισσότερο μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Συμφωνούν επίσης ότι η Ελλάδα πρέπει να διατηρήσει πρόσβαση στη φαρμακευτική καινοτομία και να προσελκύσει περισσότερες κλινικές μελέτες και επενδύσεις.
Ο Παπαδημητρίου έχει ζητήσει ειδικότερα ξεχωριστό πλαίσιο κινήτρων για κλινικές μελέτες, ενώ ο ΣΦΕΕ αντιμετωπίζει την καινοτομία ως επένδυση και όχι απλώς ως δημοσιονομικό κόστος.
Πού διαφωνούν
Η μεγαλύτερη απόσταση παραμένει σε τρία πεδία. Πρώτον, στο πόση πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση χρειάζεται. Δεύτερον, στο ποιο ποσοστό της υπέρβασης πρέπει να καλύπτει η φαρμακοβιομηχανία. Και τρίτον, στο εάν τα μέτρα ελέγχου της ζήτησης μπορούν από μόνα τους να συγκρατήσουν τη φαρμακευτική δαπάνη αρκετά γρήγορα ώστε να μειωθεί ουσιαστικά το clawback.
Ο ΣΦΕΕ εκτιμά ότι χωρίς μεγαλύτερη κρατική χρηματοδότηση η εξίσωση δεν βγαίνει. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι χωρίς σοβαρό έλεγχο της κατανάλωσης, κάθε αύξηση του προϋπολογισμού μπορεί απλώς να απορροφηθεί από νέα αύξηση της δαπάνης.
Γιατί ο Γεωργιάδης θέλει τον Παπαδημητρίου από «απέναντι»… δίπλα
Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου έχει περάσει χρόνια εξηγώντας στην Πολιτεία τι, κατά την άποψη της φαρμακοβιομηχανίας, δεν λειτουργεί. Η πρόταση του υπουργού είναι ουσιαστικά να συμμετάσχει ο ίδιος κάποια στιγμή στην πλευρά που πρέπει να βρει τις λύσεις.
Για τον Άδωνι Γεωργιάδη, ένας άνθρωπος που γνωρίζει σε βάθος τις διεθνείς φαρμακευτικές αγορές, τις εταιρικές αποφάσεις για την κυκλοφορία νέων φαρμάκων, τις επενδύσεις, το pricing και τις διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να αποτελέσει χρήσιμη πηγή τεχνογνωσίας για το κράτος.
Από την άλλη πλευρά, μια τέτοια μετακίνηση θα απαιτούσε αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, ακριβώς λόγω της μακροχρόνιας επαγγελματικής και θεσμικής σχέσης του Παπαδημητρίου με τον φαρμακευτικό κλάδο.
Πάντως, ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου εμφανίζεται ανοιχτός στο ενδεχόμενο να προσφέρει στο μέλλον από την πλευρά της Πολιτείας, εφόσον υπάρξει το κατάλληλο πλαίσιο και ολοκληρωθεί ο σημερινός θεσμικός και επαγγελματικός του κύκλος.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς στην αντιστροφή των ρόλων. Ο άνθρωπος που επί χρόνια ζητά από το Υπουργείο Υγείας μεγαλύτερο προϋπολογισμό, χαμηλότερο clawback, προβλεψιμότητα και ταχύτερη πρόσβαση στα νέα φάρμακα θα κληθεί, εάν ποτέ η πρόταση γίνει πράξη, να αντιμετωπίσει τα ίδια προβλήματα από την πλευρά του Δημοσίου.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ολύμπιος Παπαδημητρίου: Η 36χρονη διαδρομή του στο φάρμακο
Σταμάτης Πουλής: Αναβαθμισμένος ρόλος δίπλα στον Γεωργιάδη
