Ένα νέο μοριακό τεστ για τον HPV, το οποίο θα επιτρέπει στη γυναίκα να λαμβάνει μόνη της το δείγμα και να το αποστέλλει στο εργαστήριο, αναπτύσσουν ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η ελληνική αυτή ερευνητική προσπάθεια φιλοδοξεί να ενισχύσει ουσιαστικά την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, προσφέροντας ένα πιο ακριβές και πιο προσβάσιμο εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου.
Το πρόγραμμα, που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, συνδυάζει τη μοριακή διάγνωση με τη δυνατότητα αυτολήψης δείγματος. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιστήμονες επιχειρούν να καλύψουν ένα κρίσιμο κενό στον προληπτικό έλεγχο, ιδιαίτερα για γυναίκες που ζουν σε νησιωτικές, ακριτικές ή απομακρυσμένες περιοχές, όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας παραμένει συχνά δύσκολη.
Συμπληρωματικό εργαλείο στο Pap Test και στον έλεγχο HPV
Το νέο τεστ δεν έρχεται να αντικαταστήσει το Pap Test ή τον υπάρχοντα μοριακό έλεγχο για τον HPV. Σχεδιάζεται ως συμπληρωματικό εργαλείο, με στόχο να βοηθά τους ειδικούς να διακρίνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιες γυναίκες εμφανίζουν προκαρκινικές αλλοιώσεις και ποιες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης προς καρκίνο.
Η προσέγγιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παρουσία του HPV δεν οδηγεί πάντα σε καρκίνο. Αντίθετα, χρειάζεται πιο λεπτομερής αξιολόγηση των βιολογικών μεταβολών που μπορεί να δείχνουν ότι ο οργανισμός έχει αρχίσει να εμφανίζει αλλοιώσεις με πιθανή κλινική σημασία.
Όπως εξηγεί η καθηγήτρια Βιολογίας, Γενετικής και Νανοϊατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και υπεύθυνη του προγράμματος SHINE, Μαρία Γαζούλη, το νέο μοριακό τεστ μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διαλογή των γυναικών με προκαρκινικές βλάβες. Στόχος, όπως σημειώνει, είναι να αναδειχθούν οι γυναίκες που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο.
Η αυτολήψη δείγματος αλλάζει την πρόσβαση στον προληπτικό έλεγχο
Η βασική καινοτομία του νέου τεστ βρίσκεται στη δυνατότητα αυτολήψης. Η γυναίκα θα μπορεί, ακολουθώντας απλές οδηγίες, να συλλέγει μόνη της το δείγμα και να το στέλνει στο εργαστήριο για ανάλυση.
Σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή Μαιευτικής – Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ, Θεόδωρο Καλαμπόκα, η διαδικασία είναι απλή και μπορεί να δώσει δείγματα υψηλής ποιότητας. Τα δείγματα αυτά στη συνέχεια αξιοποιούνται από εξειδικευμένους επιστήμονες, ώστε να αναλυθούν οι μοριακοί δείκτες που συνδέονται με τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρότερων αλλοιώσεων.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να έχει ιδιαίτερη αξία για γυναίκες που καθυστερούν ή αποφεύγουν τον τακτικό προληπτικό έλεγχο λόγω απόστασης, έλλειψης χρόνου, αμηχανίας ή περιορισμένης πρόσβασης σε γυναικολογικές υπηρεσίες. Εφόσον εφαρμοστεί ευρύτερα, το μοντέλο της αυτολήψης θα μπορούσε να αυξήσει τη συμμετοχή στον προσυμπτωματικό έλεγχο και να ενισχύσει την έγκαιρη διάγνωση.
Πιλοτική αξιολόγηση σε 60 γυναίκες
Μέχρι σήμερα, το τεστ έχει αξιολογηθεί πιλοτικά σε 60 γυναίκες. Παράλληλα, η μεθοδολογία του έχει δοκιμαστεί και σε άλλα εργαστήρια, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητά της.
Η επιστημονική ομάδα του ΕΚΠΑ κατάφερε, σύμφωνα με τη Μαρία Γαζούλη, να επικυρώσει τη μέθοδο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ευρύτερη αξιοποίηση στο μέλλον. Αν η πορεία της έρευνας επιβεβαιώσει τα αρχικά δεδομένα, το τεστ θα μπορούσε να προστεθεί στο οπλοστάσιο της πρόληψης για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Πέρα από την ανίχνευση του HPV
Το νέο μοριακό τεστ δεν περιορίζεται μόνο στην ανίχνευση του ιού HPV. Αναζητά και πρώιμες βιολογικές αλλοιώσεις που μπορεί να προκαλούνται τόσο από τον ίδιο τον ιό όσο και από περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται επιγενετικές μεταβολές, όπως οι μεθυλιώσεις, οι οποίες επηρεάζουν τον τρόπο λειτουργίας του γονιδιώματος χωρίς να αλλάζουν την ίδια τη γενετική αλληλουχία. Τέτοιες μεταβολές μπορεί να σχετίζονται με παράγοντες όπως το κάπνισμα, το χρόνιο στρες και ευρύτερες περιβαλλοντικές επιδράσεις, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάζουν τον κίνδυνο καρκινογένεσης.
Με αυτή τη λογική, το τεστ επιχειρεί να προσφέρει μια πιο σύνθετη εικόνα του κινδύνου. Δεν αρκείται στο ερώτημα αν υπάρχει HPV, αλλά εξετάζει εάν έχουν ήδη ενεργοποιηθεί βιολογικές διεργασίες που μπορεί να σχετίζονται με την ανάπτυξη προκαρκινικών ή καρκινικών αλλοιώσεων.
Στόχος οι γυναίκες σε απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές
Η αυτολήψη δείγματος μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα, όπου η γεωγραφία δημιουργεί ανισότητες στην πρόσβαση στην πρόληψη. Σε ακριτικές, νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, η τακτική πρόσβαση σε γυναικολόγο ή εξειδικευμένο εργαστήριο δεν είναι πάντα αυτονόητη.
Ένα τεστ που μπορεί να γίνει στο σπίτι και να αποσταλεί στο εργαστήριο θα μπορούσε να μειώσει πρακτικά εμπόδια και να φέρει περισσότερες γυναίκες κοντά στον οργανωμένο προληπτικό έλεγχο. Παράλληλα, μπορεί να βοηθήσει το σύστημα υγείας να εντοπίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις περιπτώσεις που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.
Ελληνική καινοτομία με προοπτική και σε άλλους καρκίνους
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η τεχνογνωσία που αναπτύσσεται μέσα από το πρόγραμμα SHINE δεν περιορίζεται μόνο στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Στο μέλλον θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και σε άλλες μορφές καρκίνου, ανοίγοντας νέες προοπτικές για την έγκαιρη διάγνωση και την εξατομικευμένη πρόληψη.
Η ανάπτυξη του νέου μοριακού τεστ HPV από το ΕΚΠΑ ενισχύει τη θέση της ελληνικής έρευνας σε ένα πεδίο με έντονο διεθνές ενδιαφέρον. Κυρίως, όμως, αναδεικνύει μια πιο πρακτική και πιο προσβάσιμη προσέγγιση στην πρόληψη: περισσότερη ακρίβεια, ευκολότερη πρόσβαση και καλύτερη στόχευση των γυναικών που πραγματικά χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
HPV εμβόλιο: Γιατί τα αγόρια πρέπει να εμβολιάζονται εγκαίρως
HPV και ανισότητες υγείας: Τι δείχνουν τα δεδομένα από 47 Πολιτείες
