Η σιλδεναφίλη, η δραστική ουσία που έχει συνδεθεί παγκοσμίως με το Viagra μπορεί να ανοίγει νέο δρόμο για τη θεραπεία του συνδρόμου Leigh, μιας σπάνιας αλλά συχνά θανατηφόρας παιδικής γενετικής νόσου.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Πρώιμα δεδομένα από τη Γερμανία δείχνουν βελτίωση σε μυϊκή ισχύ, νευρολογική εικόνα και μεταβολικά επεισόδια, χωρίς όμως να έχει ακόμη δοθεί οριστική απάντηση.
Η ουσία που χαρίζει στο Viagra τη γνωστή φαρμακολογική του δράση μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική από ό,τι είχε αρχικά φανεί. Γερμανοί ερευνητές εκτιμούν ότι η σιλδεναφίλη θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή για το σύνδρομο Leigh, μια σπάνια και εκφυλιστική γενετική νόσο της παιδικής ηλικίας που συχνά οδηγεί σε πρόωρο θάνατο.
Σύμφωνα με τα πρώτα δεδομένα, η σιλδεναφίλη βοήθησε έξι ασθενείς με σύνδρομο Leigh να βελτιώσουν τη μυϊκή τους δύναμη, καθώς και νευρολογικά και μεταβολικά συμπτώματα, μέσα σε διάστημα λίγων μηνών. Τα ευρήματα δεν συνιστούν ακόμη οριστική θεραπευτική λύση, όμως δίνουν για πρώτη φορά ένα σαφές σήμα ότι ίσως υπάρχει φαρμακευτική παρέμβαση με ουσιαστικό κλινικό όφελος.
Μια σπάνια νόσος χωρίς εγκεκριμένη θεραπεία
Το σύνδρομο Leigh είναι μια σοβαρή μιτοχονδριακή διαταραχή που προσβάλλει κυρίως το νευρικό σύστημα και εκδηλώνεται συχνά από τη βρεφική ή πρώιμη παιδική ηλικία. Μπορεί να προκαλέσει απώλεια κινητικών δεξιοτήτων, εμέτους, επιληπτικές κρίσεις, μυϊκή αδυναμία, νευρική βλάβη, καθώς και διαταραχή της αναπνευστικής, καρδιακής και νεφρικής λειτουργίας.
Σήμερα δεν υπάρχουν εγκεκριμένες θεραπείες για τη νόσο. Σύμφωνα με τα National Institutes of Health, τα μισά παιδιά που γεννιούνται με σύνδρομο Leigh πεθαίνουν πριν από την ηλικία των τριών ετών. Η νόσος επηρεάζει περίπου ένα στα 36.000 παιδιά παγκοσμίως, γεγονός που την καθιστά σπάνια, αλλά εξαιρετικά βαριά ως προς την κλινική της έκβαση.
Ακριβώς γι’ αυτό, ακόμη και μικρές βελτιώσεις στη λειτουργικότητα ή στη σταθερότητα των ασθενών αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Ένα νέο φάρμακο θα μπορούσε όχι μόνο να παρατείνει την επιβίωση, αλλά και να προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής.
Τι έδειξε η πιλοτική μελέτη
Ο Dr. Markus Schuelke από το Charité – Universitätsmedizin Berlin, ένας από τους βασικούς συγγραφείς της έρευνας, δήλωσε ότι, παρότι οι αρχικές παρατηρήσεις θα πρέπει να επιβεβαιωθούν σε ευρύτερη μελέτη, η ερευνητική ομάδα είναι πολύ ικανοποιημένη που εντόπισε έναν υποσχόμενο υποψήφιο παράγοντα για τη θεραπεία αυτής της σοβαρής κληρονομικής νόσου.
Ο ίδιος και οι συνεργάτες του σχεδιάζουν ήδη μια πανευρωπαϊκή κλινική δοκιμή για να εξετάσουν πιο συστηματικά τη δράση της σιλδεναφίλης. Η προοπτική αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα μέχρι τώρα στοιχεία προέρχονται από πιλοτική προσέγγιση και χρειάζονται ευρύτερη επιβεβαίωση σε περισσότερους ασθενείς.
Στη μελέτη, ασθενείς ηλικίας από 9 έως 38 ετών έλαβαν το φάρμακο καθημερινά για διάστημα που έφθασε έως και τα επτά χρόνια. Όπως ανέφερε ο Schuelke στο Science, οι συμμετέχοντες έλαβαν χαμηλές ή μέτριες δόσεις σιλδεναφίλης, από μόλις 0,66 mg έως 3 mg.
Πρόκειται για πολύ μικρό ποσοστό των γνωστών δόσεων του Viagra, το οποίο κυκλοφορεί συνήθως σε επίπεδα από 25 mg έως 100 mg. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι η πιθανή ωφέλιμη δράση στο σύνδρομο Leigh ίσως επιτυγχάνεται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα έκθεσης από εκείνα που είναι γνωστά στην ουρολογία.
Πώς μπορεί να λειτουργεί η σιλδεναφίλη
Η σιλδεναφίλη είναι γνωστή κυρίως επειδή αυξάνει τη ροή του αίματος στο πέος, γι’ αυτό και χρησιμοποιείται στην αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας. Ωστόσο, η αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος αποτελεί επίσης χρήσιμο μηχανισμό σε άλλες παθολογικές καταστάσεις.
Στο σύνδρομο Leigh, ένας από τους επικίνδυνους μηχανισμούς της νόσου περιλαμβάνει αυξημένη πίεση στις αρτηρίες των πνευμόνων, επιπλοκή που μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τους πνεύμονες, αλλά και την καρδιά και τους νεφρούς. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η βελτίωση της κυκλοφορίας ίσως παίζει καθοριστικό ρόλο στη συνολική κλινική βελτίωση που παρατηρήθηκε.
Κατά την ερευνητική ομάδα, η ενισχυμένη αιμάτωση συνδέθηκε με καλύτερη ικανότητα βάδισης, καλύτερη κατανόηση της γλώσσας και βελτιωμένη λειτουργία των νευρικών κυττάρων.
Από τα 500 στα 5.000 μέτρα
Τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της πιλοτικής χορήγησης αφορούν την καθημερινή λειτουργικότητα των ασθενών. Όπως ανέφερε ο Schuelke, σε ένα παιδί που έλαβε σιλδεναφίλη, η απόσταση βάδισης αυξήθηκε δεκαπλάσια, από 500 μέτρα σε 5.000 μέτρα.
Σε άλλο παιδί, η θεραπεία κατήργησε πλήρως τις μεταβολικές κρίσεις που εμφανίζονταν σχεδόν κάθε μήνα. Σε άλλον ασθενή, οι επιληπτικές κρίσεις σταμάτησαν.
Αν αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές, τότε η σιλδεναφίλη δεν θα προσφέρει απλώς θεωρητικό όφελος, αλλά θα μπορεί να μεταφραστεί σε πραγματικές αλλαγές στην καθημερινότητα των ασθενών και των οικογενειών τους.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε εργαστήριο και ζώα
Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν μόνο στις κλινικές παρατηρήσεις. Δοκίμασαν επίσης τη σιλδεναφίλη σε εργαστηριακά αναπτυγμένο ιστό που μιμείται στοιχεία του αναπτυσσόμενου ανθρώπινου εγκεφάλου, χρησιμοποιώντας βλαστοκύτταρα ασθενών.
Παράλληλα, εξέτασαν τη δράση της και σε ζωικά μοντέλα. Τα αποτελέσματα κινήθηκαν προς την ίδια κατεύθυνση, καθώς τρωκτικά και χοίροι με σύνδρομο Leigh έζησαν περισσότερο μετά τη χορήγηση της ουσίας.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακό ήταν το εύρημα στους χοίρους με θανατηφόρες μορφές της νόσου: δύο από τα επτά ζώα επέζησαν για περισσότερο από δύο μήνες μετά τη λήψη σιλδεναφίλης, ενώ ένα παρέμεινε σταθερό για έξι μήνες.
Τα ζωικά αυτά δεδομένα δεν αρκούν από μόνα τους για να τεκμηριώσουν θεραπεία στον άνθρωπο, ενισχύουν όμως σημαντικά τη βιολογική λογική πίσω από την κλινική παρατήρηση.
Διάγνωση, βαρύτητα και ανάγκη για πρώιμο εντοπισμό
Ο ακριβής αριθμός των παιδιών που πάσχουν από σύνδρομο Leigh στις ΗΠΑ παραμένει άγνωστος. Η διάγνωση γίνεται συνήθως με μαγνητική τομογραφία και εξετάσεις αίματος, ενώ τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως στη βρεφική ή πρώιμη παιδική ηλικία.
Όπως επισημαίνει το Child Neurology Foundation, ορισμένοι ασθενείς έχουν σχετικά σταθερή πορεία και ηπιότερα συμπτώματα. Άλλοι, όμως, εμφανίζουν ταχεία νευρολογική επιδείνωση και πολύ μικρό προσδόκιμο ζωής.
Η έγκαιρη αναγνώριση της νόσου παραμένει κρίσιμη. Ερευνητές από το Virginia Tech University είχαν ανακοινώσει ήδη από τον Ιανουάριο ότι εντόπισαν ένα εγκεφαλικό σήμα που θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρώιμη ανίχνευση της νόσου, εξέλιξη που ίσως αποδειχθεί καθοριστική αν μελλοντικά υπάρξουν αποτελεσματικές θεραπείες.
Μια ελπίδα που χρειάζεται ακόμη επιβεβαίωση
Παρά τη μεγάλη προσοχή που προκαλεί η σύνδεση της σιλδεναφίλης με μια τόσο σοβαρή παιδική νόσο, οι ερευνητές δεν αφήνουν περιθώριο για υπερβολές. Τα μέχρι τώρα στοιχεία παραμένουν πρώιμα και απαιτούν επιβεβαίωση σε μεγαλύτερες, οργανωμένες κλινικές δοκιμές.
Ωστόσο, για μια νόσο χωρίς εγκεκριμένη θεραπεία και με τόσο βαρύ πρόγνωση, ακόμη και μια πρώιμη ένδειξη αποτελεσματικότητας έχει βαρύνουσα σημασία. Αν οι επόμενες μελέτες επαληθεύσουν τα σημερινά ευρήματα, η σιλδεναφίλη θα μπορούσε να εξελιχθεί από γνωστό φάρμακο για εντελώς διαφορετική χρήση σε μία από τις πρώτες ουσιαστικές θεραπευτικές επιλογές για το σύνδρομο Leigh.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Στυτική δυσλειτουργία: Πώς λειτουργούν Cialis και Viagra
Η πανδημία με fake χάπια Viagra – Το «μαύρο εμπόριο» της στύσης
