Εδώ και δύο δεκαετίες, οι εξελικτικοί γενετιστές συζητούν έντονα αν το χρωμόσωμα Υ οδεύει προς εξαφάνιση. Ενώ έχει χάσει το μεγαλύτερο μέρος των αρχικών του γονιδίων, νέες μελέτες υποστηρίζουν ότι το Υ ίσως έχει σταθεροποιηθεί εξελικτικά. Η επιστημονική κοινότητα παραμένει διχασμένη, με δύο αντικρουόμενες θεωρίες.
Μια συζήτηση που άναψε τον παγκόσμιο διάλογο
Το 2002, η εξελικτική βιολόγος Jenny Graves υπολόγισε ότι το ανθρώπινο Υ έχει χάσει περίπου το 97% των αρχικών γονιδίων του σε 300 εκατ. χρόνια και, θεωρητικά, θα μπορούσε να εξαφανιστεί σε μερικά εκατομμύρια ακόμη. Η άποψη αυτή παρερμηνεύτηκε από τα μέσα, χωρίς όμως να προτείνει «εξαφάνιση των αντρών».
Ορισμένα θηλαστικά, όπως συγκεκριμένα τρωκτικά, δεν διαθέτουν καθόλου χρωμόσωμα Υ. Τα γονίδια φύλου μετακινήθηκαν αλλού στο γονιδίωμα και εξακολουθούν να παράγουν αρσενικά άτομα. Το ίδιο συνέβη και σε κάποια είδη αρουραίων, όπου ένα νέο χρωμόσωμα ανέλαβε αυτή τη λειτουργία.
Μπορεί να συμβεί και στον άνθρωπο;
Η Graves θεωρεί πιθανό ένα νέο «σεξουαλικό γονίδιο» να εμφανιστεί και να αντικαταστήσει το Υ χωρίς να δημιουργηθεί ορατή αλλαγή στο ανθρώπινο είδος. Όπως λέει, «ίσως έχει ήδη συμβεί σε κάποιον πληθυσμό χωρίς να το γνωρίζουμε», αφού τέτοια γονίδια δεν εξετάζονται συστηματικά.
Η αντίθετη άποψη: το Υ έχει σταθεροποιηθεί
Από την άλλη πλευρά, η ερευνήτρια Jenn Hughes, από το MIT, υποστηρίζει ότι ο ρυθμός απώλειας γονιδίων επιβραδύνθηκε και έχει ουσιαστικά σταματήσει εδώ και 25 εκατ. χρόνια. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τα βασικά γονίδια διατηρούνται σταθερά, λόγω της εξελικτικής πίεσης να παραμείνουν.
Γιατί η διαφωνία δεν τελειώνει
Η Graves απαντά ότι, ακόμη κι αν κάποια γονίδια φαίνονται «σταθερά», αυτά μπορούν να αντικατασταθούν εξελικτικά. Επιπλέον, μεγάλο μέρος του υλικού στο Υ αποτελείται από επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες, που ενδέχεται να έχουν περιορισμένη λειτουργία.
Πώς ξεκίνησε η «κατάρρευση»
Πριν 200 εκατ. χρόνια, Χ και Υ ήταν σχεδόν πανομοιότυπα. Καθώς το Υ ανέλαβε τον ρόλο καθορισμού φύλου, σταμάτησε να ανασυνδυάζεται με το Χ στους αρσενικούς οργανισμούς. Το αποτέλεσμα ήταν σταδιακή απώλεια γονιδίων, ενώ το Χ διατηρήθηκε σχεδόν αναλλοίωτο.
Εξαφάνιση ή εξέλιξη;
Σήμερα το Υ έχει μόλις το 3% από τα αρχικά γονίδια. Ωστόσο, η πρόβλεψη εξαφάνισης σε «6 εκατομμύρια χρόνια» δεν θεωρείται ρεαλιστική από κανέναν. Η ίδια η Graves τονίζει πως το σενάριο «κυμαίνεται από τώρα μέχρι ποτέ».
Σε συνέδριο το 2011, η επιστημονική κοινότητα ψήφισε… μοιρασμένη 50/50.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Οι άνδρες χάνουν το χρωμόσωμα Υ και μαζί την καρδιά τους
GRIN2A: Το γονίδιο που φέρνει την «ιατρική ακριβείας» στην ψυχιατρική
