Ανησυχία αλλά και νέα ερωτήματα εγείρει η εκρηκτική άνοδος στη χορήγηση φαρμάκων για ADHD στους ενήλικες, σύμφωνα με πανευρωπαϊκή ανάλυση δεδομένων. Οι ειδικοί μιλούν για αυξημένη αναγνώριση της διαταραχής, αλλά και για ανάγκη στενότερης παρακολούθησης των ασθενών.
Σημαντική αύξηση στη χρήση φαρμάκων για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ADHD) καταγράφεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, σύμφωνα με νέα πολυεθνική μελέτη υπό την καθοδήγηση επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.
Οι ερευνητές ανέλυσαν ηλεκτρονικούς ιατρικούς φακέλους περισσότερων από 198.000 ασθενών σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες – Βέλγιο, Γερμανία, Ολλανδία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο – για την περίοδο 2010 έως 2023.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η χρήση φαρμάκων για ADHD υπερτριπλασιάστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ στην Ολλανδία υπερδιπλασιάστηκε την ίδια περίοδο.
Ενήλικες και γυναίκες στο επίκεντρο
Η πιο εντυπωσιακή μεταβολή αφορά τους ενήλικες ηλικίας άνω των 25 ετών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η συχνότητα χορήγησης φαρμάκων αυξήθηκε:
-
περισσότερο από 20 φορές στις γυναίκες
-
περίπου 15 φορές στους άνδρες
Παράλληλα, το χάσμα μεταξύ των φύλων μειώνεται σταθερά, γεγονός που αποδίδεται σε καλύτερη αναγνώριση της ΔΕΠΥ στις γυναίκες, οι οποίες παραδοσιακά υποδιαγιγνώσκονταν.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια Xintong Li, επισημαίνει ότι η αύξηση πιθανότατα αντανακλά τη μεγαλύτερη επιστημονική κατανόηση της ΔΕΠΥ ως διά βίου νευροαναπτυξιακής διαταραχής και όχι ως πρόβλημα αποκλειστικά της παιδικής ηλικίας.
Τι δείχνουν τα δεδομένα για τη θεραπεία
Το πιο συχνά χορηγούμενο φάρμακο σε όλες τις χώρες παρέμεινε η μεθυλφαινιδάτη (γνωστή από εμπορικές ονομασίες όπως Ritalin και Concerta), ενώ σταδιακή αύξηση παρουσίασαν και νεότερα διεγερτικά, όπως η λισδεξαμφεταμίνη, μετά την έγκρισή τους.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, παρά την αύξηση στην έναρξη θεραπείας, η μακροχρόνια συνέχιση της φαρμακευτικής αγωγής παραμένει σχετικά χαμηλή, στοιχείο που δημιουργεί ερωτήματα για την επάρκεια της παρακολούθησης και της υποστήριξης των ασθενών.
Συννοσηρότητα με κατάθλιψη και άγχος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τις συνυπάρχουσες παθήσεις. Σε μεγάλο ποσοστό, οι ενήλικες που λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή για ADHD είχαν επίσης ιστορικό:
-
κατάθλιψης
-
αγχώδους διαταραχής
-
χρήσης αντικαταθλιπτικών ή ψυχοληπτικών φαρμάκων
Στις γυναίκες, τα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους ήταν περίπου διπλάσια σε σύγκριση με τους άνδρες, ενώ στους άνδρες παρατηρήθηκε υψηλότερη συνύπαρξη με διαταραχές αυτιστικού φάσματος.
Ο ρόλος των κοινωνικών και ψηφιακών παραγόντων
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η εκρηκτική αύξηση δεν οφείλεται μόνο σε ιατρικούς λόγους. Παράγοντες όπως:
-
η αυξημένη προβολή της ΔΕΠΥ στα κοινωνικά δίκτυα
-
η πανδημία και οι επιπτώσεις της στη συγκέντρωση και την ψυχική ανθεκτικότητα
-
η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών υγείας
φαίνεται ότι συνέβαλαν καθοριστικά στη ζήτηση διαγνώσεων και θεραπείας.
Ανησυχίες για το σύστημα υγείας
Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι η παρακολούθηση των τάσεων είναι κρίσιμη για τον σχεδιασμό των συστημάτων υγείας, ιδιαίτερα ενόψει των ελλείψεων φαρμάκων για ADHD που καταγράφονται από το 2023 λόγω αυξημένης ζήτησης και παραγωγικών δυσκολιών.
Όπως σημειώνει ο καθηγητής Daniel Prieto-Alhambra, η κατανόηση της πραγματικής χρήσης των φαρμάκων είναι απαραίτητη τόσο για την πρόληψη ελλείψεων όσο και για την ασφαλή μακροχρόνια φροντίδα των ασθενών.
Πόσοι επηρεάζονται σήμερα
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ΔΕΠΥ εκτιμάται ότι αφορά περίπου:
-
8% των παιδιών και εφήβων
-
3% των ενηλίκων
Στην Αγγλία, σύμφωνα με στοιχεία του NHS Digital, έως και 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι εκτιμάται ότι ζουν με ΔΕΠΥ, συμπεριλαμβανομένων και όσων δεν έχουν επίσημη διάγνωση.
Ένα νέο τοπίο στην ψυχική υγεία
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η ΔΕΠΥ δεν αποτελεί πλέον περιθωριακή διάγνωση, αλλά αναδεικνύεται σε βασικό ζήτημα δημόσιας υγείας για τους ενήλικες, με ιδιαίτερη έμφαση στις γυναίκες.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η διάγνωση, αλλά η ολιστική και μακροχρόνια φροντίδα, ώστε η φαρμακευτική αγωγή να εντάσσεται σε ένα συνολικό πλαίσιο υποστήριξης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Παρακεταμόλη και εγκυμοσύνη: Μελέτη διαψεύδει σύνδεση με αυτισμό
Επαιρνα φάρμακα για χρόνια-μέχρι που διαγνώστηκα με ΔΕΠΥ
ΔΕΠΥ: Πώς επηρεάζει το προσδόκιμο ζωής – Τι δείχνουν μελέτες
