Ένα πρωτοποριακό mRNA εμβόλιο που θα μπορούσε να προλάβει την εμφάνιση καρκίνου σε άτομα υψηλού κινδύνου μπαίνει σε κλινικές δοκιμές το φετινό καλοκαίρι, μέσα από συνεργασία του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης με τη Moderna.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Το εμβόλιο στοχεύει άτομα με σύνδρομο Lynch, μια κληρονομική γενετική κατάσταση που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για καρκίνο του παχέος εντέρου, της μήτρας και των ωοθηκών, αλλά και για άλλους καρκίνους, όπως του στομάχου, του παγκρέατος, των νεφρών και του δέρματος.
Η νέα μελέτη θα εξετάσει εάν το εμβόλιο μπορεί να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να εξουδετερώνει προκαρκινικά κύτταρα, πριν αυτά εξελιχθούν σε καρκίνο. Η προσέγγιση αυτή σηματοδοτεί την πρώτη προσπάθεια της Moderna να αξιοποιήσει την τεχνολογία mRNA στο πεδίο της πρόληψης του καρκίνου.
Στόχος τα άτομα με σύνδρομο Lynch
Το σύνδρομο Lynch επηρεάζει περίπου έναν στους 300 ανθρώπους στην Αγγλία, αριθμός που αντιστοιχεί σε περίπου 175.000 άτομα. Ωστόσο, μόνο το 5% γνωρίζει ότι φέρει τη συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση.
Η κατάσταση αυτή αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου, της μήτρας και των ωοθηκών, ενώ συνδέεται και με καρκίνους του στομάχου, του παγκρέατος, των νεφρών και του δέρματος.
Στην Αγγλία, περίπου 1.100 περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου κάθε χρόνο αποδίδονται στο σύνδρομο Lynch. Παράλληλα, εκτιμάται ότι η συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του εντέρου στη διάρκεια της ζωής έως περίπου 80%.
Η δοκιμή Intercept-Lynch
Η νέα δοκιμή, με την ονομασία Intercept-Lynch, αποτελεί μέρος επιστημονικής συνεργασίας ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και τη Moderna, με τη στήριξη του Cancer Research UK στην ανάπτυξη του εμβολίου.
Οι συμμετέχοντες θα λάβουν το νέο mRNA-4194 εμβόλιο και οι ερευνητές θα αξιολογήσουν την ανοσολογική τους απόκριση, την ασφάλεια του εμβολίου και την καταλληλότερη δόση.
Η δεύτερη φάση της μελέτης θα περιλάβει πολλά ερευνητικά κέντρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεταξύ των οποίων και η Οξφόρδη, και αναμένεται να ξεκινήσει το 2027.
Πώς θα μπορούσε να λειτουργεί το εμβόλιο
Ο καθηγητής David Church, senior cancer research fellow του Cancer Research UK στο Centre for Human Genetics του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και κύριος ερευνητής της δοκιμής, εξηγεί ότι τα άτομα με σύνδρομο Lynch κληρονομούν ένα ελαττωματικό αντίγραφο γονιδίου που έχει κρίσιμο ρόλο στην επιδιόρθωση του DNA.
Όταν ο μηχανισμός αυτός δεν λειτουργεί σωστά, οι μεταλλάξεις μπορούν να συσσωρεύονται στα κύτταρα. Με την πάροδο του χρόνου, ορισμένα από αυτά τα κύτταρα αποκτούν μεγαλύτερη πιθανότητα να εξελιχθούν σε καρκινικά.
Η λογική του νέου εμβολίου είναι να κάνει αυτές τις κυτταρικές ανωμαλίες πιο «ορατές» στο ανοσοποιητικό σύστημα. Με επαρκή διέγερση, το ανοσοποιητικό μπορεί να επιτεθεί στα παθολογικά κύτταρα και να εμποδίσει τον σχηματισμό καρκίνου.
mRNA ως “οδηγίες” για το ανοσοποιητικό
Ο καθηγητής Church περιέγραψε το mRNA εμβόλιο ως ένα είδος «εγχειριδίου οδηγιών» για τον οργανισμό, ώστε να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στα προκαρκινικά κύτταρα.
Όπως συμβαίνει και με άλλα εμβόλια, οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να χρειαστεί κάποια στιγμή αναμνηστική δόση. Ωστόσο, εάν η προσέγγιση αποδειχθεί αποτελεσματική, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την πρόληψη του καρκίνου σε ανθρώπους με σύνδρομο Lynch.
Η σημασία της μελέτης δεν περιορίζεται στα άτομα που δεν έχουν ακόμη εμφανίσει καρκίνο. Το εμβόλιο θα μπορούσε να χορηγηθεί και σε ασθενείς με σύνδρομο Lynch που έχουν ήδη νοσήσει από έναν τύπο καρκίνου, καθώς παραμένουν σε υψηλό κίνδυνο για δεύτερο καρκίνο στη διάρκεια της ζωής τους.
Ευρεία προστασία απέναντι σε διαφορετικούς καρκίνους
Σύμφωνα με τον καθηγητή Church, τα άτομα με σύνδρομο Lynch έχουν δια βίου αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο. Είναι συχνό, για παράδειγμα, μια γυναίκα να εμφανίσει πρώτα καρκίνο της μήτρας και αργότερα καρκίνο του παχέος εντέρου ή το αντίστροφο.
Οι στόχοι που επέλεξαν οι ερευνητές για το εμβόλιο βασίζονται σε κοινά χαρακτηριστικά που εμφανίζονται σε πολλούς τύπους καρκίνου που σχετίζονται με το σύνδρομο Lynch. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, εφόσον το εμβόλιο λειτουργήσει, θα μπορούσε να προσφέρει ευρύτερη προστασία.
Η προοπτική αυτή εξηγεί και γιατί οι ειδικοί βλέπουν τη συγκεκριμένη δοκιμή ως πιθανό «proof of principle». Εάν το ανοσοποιητικό μπορεί να εκπαιδευτεί ώστε να αναγνωρίζει καρκινικές ή προκαρκινικές αλλοιώσεις που σχετίζονται με το σύνδρομο Lynch, τότε η γνώση αυτή μπορεί να ανοίξει δρόμο και για άλλους τύπους καρκίνου.
Πρώτη είσοδος της Moderna στην πρόληψη καρκίνου
Ο David Berman, chief development officer της Moderna, δήλωσε ότι η εφαρμογή της τεχνολογίας mRNA νωρίτερα στη διαδρομή του ασθενούς στοχεύει στην αξιοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος τη στιγμή που μπορεί να έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.
Όπως ανέφερε, η εταιρεία επιδιώκει να φέρει αυτή την καινοτομία στο Ηνωμένο Βασίλειο, αξιοποιώντας τη μακροχρόνια συνεργασία της με κορυφαία βρετανικά ιδρύματα για την προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης mRNA.
Η κίνηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Moderna, καθώς μεταφέρει την τεχνολογία mRNA από την αντιμετώπιση λοιμωδών νοσημάτων και την ογκολογική θεραπεία σε ένα ακόμη πιο φιλόδοξο πεδίο: την πρόληψη του καρκίνου πριν εμφανιστεί.
Ένα πιθανό νέο κεφάλαιο στην πρόληψη του καρκίνου
Η δοκιμή του mRNA-4194 δεν σημαίνει ότι ένα προληπτικό εμβόλιο κατά του καρκίνου βρίσκεται άμεσα διαθέσιμο για τους ασθενείς. Η ασφάλεια, η σωστή δοσολογία, η ανοσολογική απόκριση και, τελικά, η πραγματική πρόληψη καρκίνου θα πρέπει να αποδειχθούν μέσα από κλινικές μελέτες.
Ωστόσο, η έναρξη των δοκιμών αποτελεί σημαντικό βήμα. Για άτομα με σύνδρομο Lynch, που ζουν με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, η δυνατότητα μιας προληπτικής ανοσολογικής παρέμβασης θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο παρακολούθησης και διαχείρισης του κινδύνου.
Εάν η προσέγγιση επιβεβαιωθεί, το μοντέλο μπορεί να επεκταθεί σε άλλους κληρονομικούς ή υψηλού κινδύνου πληθυσμούς. Έτσι, η πρόληψη του καρκίνου μπορεί να περάσει σε μια νέα εποχή, όπου το ανοσοποιητικό δεν θα κινητοποιείται μόνο για να θεραπεύσει, αλλά και για να σταματήσει την καρκινογένεση στα πρώτα της βήματα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Το πρώτο AI εμβόλιο «super-antigen» που στοχεύει ολόκληρες οικογένειες ιών
Gavi: Χρηματοδότηση 600 εκατ. για εμβόλια κατά της ελονοσίας
