Ο όρος «οφθαλμικό εγκεφαλικό» εμφανίστηκε πρόσφατα σε δημοσιεύματα για μια πολύ σπάνια παρενέργεια που συνδέεται με ενέσεις απώλειας βάρους. Δεν πρόκειται για επίσημη ιατρική διάγνωση, αλλά για έναν σύντομο όρο που περιγράφει μια κατάσταση κατά την οποία η μειωμένη αιμάτωση προκαλεί βλάβη στο οπτικό νεύρο και αιφνίδια απώλεια όρασης.
-
Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Η φράση «οφθαλμικό εγκεφαλικό» εμφανίστηκε πρόσφατα σε ειδησεογραφικές αναφορές για μια πολύ σπάνια παρενέργεια που συνδέεται με ενέσεις απώλειας βάρους. Δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση, αλλά έναν σύντομο όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση κατά την οποία η μειωμένη αιμάτωση προκαλεί βλάβη στο οπτικό νεύρο και αιφνίδια απώλεια όρασης.
Ο όρος μπορεί να είναι παραπλανητικός. Σε αντίθεση με ένα κλασικό εγκεφαλικό επεισόδιο, που μπορεί να προκαλέσει απώλεια κίνησης ή ομιλίας, ένα «οφθαλμικό εγκεφαλικό» είναι συχνά πιο δύσκολο να αναγνωριστεί στην αρχή. Η όραση μπορεί να χαθεί πλήρως ή μερικώς, στο ένα ή και στα δύο μάτια, χωρίς μούδιασμα ή παράλυση.
Η λέξη «εγκεφαλικό» χρησιμοποιείται επειδή, όπως και στο πιο γνωστό αγγειακό επεισόδιο, η υποκείμενη αιτία είναι η διακοπή της αιμάτωσης, η οποία οδηγεί σε κυτταρικό θάνατο και ιστική βλάβη. Ο σωστός ιατρικός όρος για αυτή την κατάσταση είναι μη αρτηριτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια ή NAION.
Γιατί η NAION συνδέθηκε με φάρμακα απώλειας βάρους
Η πρόσφατη σύνδεση ανάμεσα στη NAION και τις θεραπείες απώλειας βάρους βρέθηκε στο επίκεντρο μετά από μεγάλη μελέτη που εξέτασε τη σεμαγλουτίδη, τη δραστική ουσία που περιέχουν αρκετά δημοφιλή φάρμακα απώλειας βάρους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερες από 30 εκατομμύρια αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών που είχαν κατατεθεί στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και διαπίστωσαν ότι 31.774 αφορούσαν τη σεμαγλουτίδη. Ένα φάρμακο ξεχώρισε ιδιαίτερα: το Wegovy φάνηκε να εμφανίζει πολύ ισχυρότερη συσχέτιση με τη NAION σε σχέση με άλλες θεραπείες που βασίζονται επίσης στη σεμαγλουτίδη.
Η μελέτη υπέδειξε ότι ο κίνδυνος για «οφθαλμικό εγκεφαλικό» με το Wegovy ήταν σχεδόν πέντε φορές μεγαλύτερος από εκείνον που παρατηρήθηκε με το Ozempic, παρότι το Wegovy συνδέθηκε με λιγότερες συνολικά αναφερόμενες παρενέργειες.
Πώς θα μπορούσε η σεμαγλουτίδη να επηρεάζει την αιμάτωση του οφθαλμού
Για να κατανοήσει κανείς πώς η σεμαγλουτίδη θα μπορούσε να μειώνει την αιμάτωση του ματιού, χρειάζεται λίγη επιπλέον επεξήγηση. Η σεμαγλουτίδη είναι μια συνθετική εκδοχή μιας φυσικής ορμόνης, της GLP-1, η οποία συμβάλλει στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Αυτό το πετυχαίνει διεγείροντας την παραγωγή ινσουλίνης, μειώνοντας την έκκριση της γλυκαγόνης, μιας ορμόνης που αυξάνει το σάκχαρο, και επιβραδύνοντας την πέψη.
Η σεμαγλουτίδη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, της καρδιοπάθειας και της παχυσαρκίας. Το Wegovy χορηγείται ενέσιμα και σε υψηλότερη μέγιστη δόση από το Ozempic, που επίσης είναι ενέσιμο. Τα ενέσιμα φάρμακα εισέρχονται πιο γρήγορα στην κυκλοφορία του αίματος και σε υψηλότερες συγκεντρώσεις σε σχέση με τα δισκία. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν βρέθηκε σύνδεση ανάμεσα στη NAION και το Rybelsus, τη μορφή της σεμαγλουτίδης που χορηγείται από το στόμα.
Η ταχύτητα με την οποία το Wegovy οδηγεί σε απώλεια βάρους, ταχύτερα από άλλες θεραπείες, ίσως αποτελεί και αυτή μέρος της εξήγησης. Το ανθρώπινο σώμα είναι ένα σύστημα εξαιρετικά λεπτής ισορροπίας, στο οποίο κανένα όργανο ή βιολογική διαδικασία δεν λειτουργεί απομονωμένα. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα, που ρυθμίζει ακούσιες λειτουργίες όπως ο καρδιακός ρυθμός και η πέψη, εξαρτάται από μια προσεκτική ισορροπία ορμονών. Όταν ένα εξωτερικό φάρμακο μεταβάλλει ουσιαστικά αυτή την ισορροπία, μπορεί να επηρεάσει απρόβλεπτα και άλλα συστήματα.
Οι σχετικά υψηλές δόσεις που χρησιμοποιούνται με το Wegovy ίσως προκαλούν διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης πέρα από το φυσιολογικό εύρος. Μια αισθητή πτώση της πίεσης μειώνει τον ρυθμό ροής του αίματος στο σώμα, και ο οφθαλμός είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε αυτό. Ο αμφιβληστροειδής τροφοδοτείται από μερικά από τα μικρότερα αγγεία του οργανισμού και εξαρτάται από αυτά για την παροχή οξυγόνου. Κάθε σημαντική μεταβολή της πίεσης μπορεί να διαταράξει σοβαρά αυτή τη λεπτή κυκλοφορία.
Οι άνδρες φαίνεται να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο
Αυτό, ωστόσο, δεν εξηγεί πλήρως γιατί ένα φάρμακο που συνολικά ωφελεί την καρδιαγγειακή υγεία και τον γλυκαιμικό έλεγχο θα μπορούσε να έχει μια τόσο ειδική αρνητική επίδραση στην όραση. Δεν εξηγεί ούτε ένα ακόμη αναπάντεχο εύρημα της μελέτης: ότι οι άνδρες που λάμβαναν αυτές τις θεραπείες απώλειας βάρους φάνηκε να έχουν τριπλάσιο κίνδυνο απώλειας όρασης σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Η μελέτη δεν παρείχε αρκετές λεπτομέρειες για τις διαφορές ανάμεσα στους άνδρες και τις γυναίκες συμμετέχοντες. Για παράδειγμα, δεν είναι σαφές αν στην ανδρική ομάδα περιλαμβάνονταν περισσότεροι άνδρες με σοβαρότερη παχυσαρκία σε σχέση με τις γυναίκες. Επιπλέον, δεδομένα τόσο μεγάλης κλίμακας δεν αποτυπώνουν πάντα τις πιο λεπτές λεπτομέρειες που απαιτούνται για να εξηγηθεί πλήρως η σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Χρειάζεται ψυχραιμία αλλά και περισσότερη έρευνα
Είναι σημαντικό να διατηρείται η σωστή αναλογία: παρότι έχει εντοπιστεί σύνδεση ανάμεσα στη σεμαγλουτίδη και την απώλεια όρασης, αυτή η παρενέργεια παραμένει σπάνια.
Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να καθοριστούν ασφαλή επίπεδα δοσολογίας και για να διευκρινιστεί αν ορισμένοι παράγοντες, όπως το φύλο, η ηλικία, το βάρος ή προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας, αυξάνουν την ευαλωτότητα ορισμένων ασθενών. Η σεμαγλουτίδη συνταγογραφείται πλέον για ολοένα περισσότερες ενδείξεις και σε ολοένα νεότερους ασθενείς. Για να διασφαλιστεί ότι αυτές οι θεραπείες δεν θα οδηγήσουν σε απώλεια όρασης με δραματικές συνέπειες, χρειάζονται σωστά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές που να αξιολογούν με ακρίβεια το επίπεδο του κινδύνου.
Εκπρόσωπος της Novo Nordisk δήλωσε στον Guardian: «Η ασφάλεια των ασθενών αποτελεί κορυφαία προτεραιότητά μας και λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη κάθε αναφορά για ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση των φαρμάκων μας. Συνεργαζόμαστε στενά με τις αρχές και τους ρυθμιστικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, ώστε να παρακολουθούμε διαρκώς το προφίλ ασφάλειας των προϊόντων μας».
Η ίδια πηγή ανέφερε ακόμη ότι τα ευρωπαϊκά φύλλα οδηγιών για τα Wegovy, Ozempic και Rybelsus έχουν ήδη επικαιροποιηθεί ώστε να περιλαμβάνουν τη NAION, προσθέτοντας όμως ότι «με βάση το σύνολο των διαθέσιμων στοιχείων, καταλήξαμε ότι τα δεδομένα δεν υποδηλώνουν εύλογη πιθανότητα αιτιώδους σχέσης ανάμεσα στη σεμαγλουτίδη και τη NAION, και η Novo Nordisk θεωρεί ότι το ισοζύγιο οφέλους-κινδύνου της σεμαγλουτίδης παραμένει θετικό».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Structure Therapeutics: Τι δείχνει το χάπι GLP-1 για την παχυσαρκία
Pfizer: Δυναμικά στην αγορά παχυσαρκίας με νέο GLP-1 φάρμακο
