Ερευνητές στη Νότια Κορέα διαπίστωσαν ότι ένας συχνός καρκίνος του εγκεφάλου μπορεί να ξεκινά χρόνια πριν εμφανιστεί στην απεικόνιση, ανοίγοντας νέους δρόμους για πρώιμη διάγνωση και πρόληψη υποτροπής.
-
Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Νέα επιστημονικά δεδομένα αμφισβητούν μια από τις βασικότερες παραδοχές της νευροογκολογίας: ότι ο καρκίνος του εγκεφάλου ξεκινά όταν σχηματίζεται ο όγκος που φαίνεται στις απεικονιστικές εξετάσεις.
Ερευνητές στη Νότια Κορέα διαπίστωσαν ότι ένας από τους συχνότερους κακοήθεις όγκους του εγκεφάλου σε νεαρούς ενήλικες μπορεί να αρχίζει πολλά χρόνια πριν εμφανιστεί οποιαδήποτε ορατή μάζα, γεγονός που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κατανοείται η έναρξη και η υποτροπή της νόσου.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science και προέρχεται από το Korea Advanced Institute of Science and Technology (KAIST).
Όταν ο καρκίνος ξεκινά πριν υπάρξει όγκος
Το IDH-mutant γλοίωμα αποτελεί τον συχνότερο κακοήθη όγκο εγκεφάλου σε ενήλικες κάτω των 50 ετών. Παρά τις σύγχρονες θεραπείες, χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά υποτροπής, ακόμη και μετά από εκτεταμένη χειρουργική αφαίρεση.
Μέχρι σήμερα, η αντιμετώπιση επικεντρωνόταν κυρίως στην αφαίρεση του όγκου που εντοπίζεται στην μαγνητική τομογραφία. Η νέα έρευνα δείχνει ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να χάνει το πραγματικό πρώτο στάδιο της νόσου.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι φαινομενικά φυσιολογικά εγκεφαλικά κύτταρα μπορούν να αποκτήσουν τη χαρακτηριστική μετάλλαξη στο γονίδιο IDH και να εξαπλωθούν αθόρυβα στον εγκεφαλικό φλοιό, πολύ πριν σχηματιστεί καρκινικός όγκος.
Αυτή η «κρυφή» φάση ενδέχεται να εξηγεί γιατί το γλοίωμα επανεμφανίζεται τόσο συχνά μετά τη θεραπεία.
Η προέλευση εντοπίζεται σε φυσιολογικά κύτταρα
Στις 9 Ιανουαρίου, το KAIST ανακοίνωσε ότι κοινή ερευνητική ομάδα, υπό τον καθηγητή Jeong Ho Lee και τον καθηγητή Seok-Gu Kang του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Severance του Yonsei University, κατάφερε να ταυτοποιήσει την πραγματική κυτταρική προέλευση του IDH-mutant γλοιώματος.
Οι όγκοι, όπως αποδείχθηκε, προέρχονται από Glial Progenitor Cells (GPCs) — πρόδρομα γλοιακά κύτταρα που υπάρχουν φυσιολογικά στον εγκέφαλο.
Κατά την ανάλυση δειγμάτων από εκτεταμένες χειρουργικές επεμβάσεις, οι ερευνητές εντόπισαν κύτταρα με τη μετάλλαξη IDH ακόμη και σε περιοχές εγκεφάλου που έμοιαζαν απολύτως υγιείς στο μάτι και στις απεικονίσεις.
Αργή εξέλιξη μέσα στα χρόνια
Τα ευρήματα παρέχουν την πιο σαφή μέχρι σήμερα απόδειξη ότι οι κακοήθεις όγκοι του εγκεφάλου δεν εμφανίζονται αιφνίδια, αλλά αναπτύσσονται σταδιακά μέσα σε φυσιολογικό ιστό επί σειρά ετών.
Για να επιβεβαιώσουν την ταυτότητα των πρώιμων μεταλλαγμένων κυττάρων, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν spatial transcriptomics, μια προηγμένη τεχνολογία που αποκαλύπτει ποια γονίδια ενεργοποιούνται και σε ποια ακριβώς σημεία του ιστού.
Η ανάλυση έδειξε ότι τα κύτταρα με τη μετάλλαξη εντοπίζονταν στον εγκεφαλικό φλοιό και ανήκαν πράγματι στα GPCs.
Παράλληλα, οι ερευνητές αναπαρήγαγαν τη διαδικασία σε ζωικά μοντέλα. Εισάγοντας την ίδια γενετική «οδηγό μετάλλαξη» στα αντίστοιχα κύτταρα ποντικών, κατάφεραν να αναπαραστήσουν τα βασικά στάδια ανάπτυξης του όγκου.
Διαφορετικοί τύποι, διαφορετικές απαρχές
Η μελέτη έρχεται να συμπληρώσει προηγούμενη εργασία της ίδιας ομάδας το 2018, όταν είχε αποδειχθεί ότι το IDH-wildtype γλοιοβλάστωμα — μια ακόμη πιο επιθετική μορφή καρκίνου — προέρχεται από νευρικά βλαστοκύτταρα της υποκοιλιακής ζώνης του εγκεφάλου (Nature, 2018).
Τα νέα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι:
-
διαφορετικοί υποτύποι καρκίνου εγκεφάλου
-
ξεκινούν από διαφορετικά κύτταρα
-
σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου
και ακολουθούν διακριτές βιολογικές διαδρομές.
Νέες προοπτικές για πρώιμη διάγνωση
Ο καθηγητής Seok-Gu Kang υπογράμμισε ότι η ανακάλυψη αυτή αλλάζει τη θεμελιώδη λογική της αντιμετώπισης.
«Οι όγκοι του εγκεφάλου ενδέχεται να μην ξεκινούν στο σημείο όπου βλέπουμε τη μάζα. Μια στοχευμένη προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τα κύτταρα και τον τόπο προέλευσης ανά υποτύπο μπορεί να αποτελέσει κλειδί για την πρώιμη διάγνωση και την πρόληψη της υποτροπής», ανέφερε.
Νέα φάρμακα και τεχνολογίες ήδη σε εξέλιξη
Με βάση τα ευρήματα, η Sovagen Co., Ltd, spin-off εταιρεία του KAIST, αναπτύσσει ήδη RNA-based θεραπεία με στόχο την επιβράδυνση της εξέλιξης και της υποτροπής των IDH-mutant γλοιωμάτων.
Παράλληλα, το Νοσοκομείο Severance συμμετέχει σε κορεατο-αμερικανικό ερευνητικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη τεχνολογιών ανίχνευσης και ελέγχου των πρώιμων μεταλλαγμένων κυττάρων, πριν ακόμη σχηματιστεί όγκος.
Το ερώτημα που ξεκίνησε την ανακάλυψη
Ο Dr. Jung Won Park, νευροχειρουργός και μοναδικός πρώτος συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε ότι η έρευνα γεννήθηκε από ένα απλό κλινικό ερώτημα.
«Καθώς χειρουργούσα ασθενείς, αναρωτιόμουν συνεχώς: από πού πραγματικά ξεκινά αυτός ο όγκος; Αυτή η ερώτηση ήταν η αφετηρία όλης της μελέτης», σημείωσε.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Από το έντερο στον εγκέφαλο: Πώς εξαπλώνεται το Πάρκινσον
Μπορεί ο εγκέφαλος να «ενεργοποιεί» το ανοσοποιητικό; Νέα μελέτη
