Ένα εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA, σχεδιασμένο ξεχωριστά για τον όγκο κάθε ασθενούς, δοκιμάζεται σε συνδυασμό με την ανοσοθεραπεία pembrolizumab σε ασθενείς με μελάνωμα υψηλού κινδύνου. Η θεραπεία εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει χαρακτηριστικές μεταλλάξεις του καρκίνου και να επιτίθεται στα κύτταρα που τις φέρουν. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, ενώ αντίστοιχες εξατομικευμένες θεραπείες εξετάζονται ήδη σε καρκίνους του πνεύμονα, της ουροδόχου κύστης και του νεφρού.
Μια νέα γενιά αντικαρκινικών εμβολίων επιχειρεί να μετατρέψει τις μοναδικές γενετικές μεταλλάξεις κάθε όγκου σε «στόχους» για το ανοσοποιητικό σύστημα.
Το πειραματικό εμβόλιο mRNA intismeran, που αναπτύσσεται από τις Moderna και Merck, δεν είναι ένα συμβατικό εμβόλιο πρόληψης του καρκίνου.
Κατασκευάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή, με βάση το γενετικό αποτύπωμα του δικού του όγκου.
Σε ασθενείς με μελάνωμα υψηλού κινδύνου
Η θεραπεία μελετάται σε ασθενείς με μελάνωμα υψηλού κινδύνου, την πιο επιθετική μορφή καρκίνου του δέρματος.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το μελάνωμα ευθύνεται για περίπου 2.600 θανάτους κάθε χρόνο, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα.
Η κλινική δοκιμή φάσης 3 περιλαμβάνει περισσότερους από 1.000 ασθενείς με προχωρημένη νόσο ή υψηλό κίνδυνο επανεμφάνισης του καρκίνου.
Πώς δημιουργείται το εμβόλιο για κάθε ασθενή
Η διαδικασία ξεκινά με την αφαίρεση δείγματος από τον όγκο. Οι επιστήμονες αναλύουν στη συνέχεια το DNA των καρκινικών κυττάρων, αναζητώντας τις μεταλλάξεις που διαφοροποιούν τον συγκεκριμένο όγκο από τα φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού.
Ορισμένες από αυτές τις μεταλλάξεις οδηγούν στην παραγωγή μη φυσιολογικών πρωτεϊνών ή τμημάτων πρωτεϊνών που ονομάζονται νεοαντιγόνα.
Τι είναι τα νεοαντιγόνα
Τα νεοαντιγόνα βρίσκονται στα καρκινικά κύτταρα επειδή προκύπτουν από τις μεταλλάξεις του όγκου.
Ακριβώς επειδή μπορεί να μην υπάρχουν στα φυσιολογικά κύτταρα, μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα είδος βιολογικής «ταυτότητας» του καρκίνου.
Η ιδέα είναι να εκπαιδευτεί το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει αυτήν την ταυτότητα.
Το mRNA δίνει οδηγίες στο ανοσοποιητικό
Αφού επιλεγούν τα κατάλληλα νεοαντιγόνα, δημιουργείται ένα εξατομικευμένο μόριο mRNA που μεταφέρει τις αντίστοιχες γενετικές οδηγίες.
Όταν χορηγηθεί το εμβόλιο, το mRNA χρησιμοποιείται προσωρινά από τα κύτταρα για την παραγωγή των συγκεκριμένων αντιγόνων.
Το ανοσοποιητικό σύστημα καλείται στη συνέχεια να τα αναγνωρίσει και να ενεργοποιήσει κυρίως Τ-λεμφοκύτταρα που μπορούν να εντοπίσουν καρκινικά κύτταρα τα οποία φέρουν τα ίδια χαρακτηριστικά.
Έως 34 διαφορετικοί στόχοι σε κάθε εμβόλιο
Σύμφωνα με τον δρ Lennard Lee, σύμβουλο ιατρικής ογκολογίας στο University of Oxford, κάθε εξατομικευμένη θεραπεία της συγκεκριμένης μελέτης μπορεί να κωδικοποιεί έως και 34 νεοαντιγόνα.
Αυτό επιτρέπει στο ανοσοποιητικό να εκπαιδευτεί να αναγνωρίζει πολλαπλούς διαφορετικούς στόχους του ίδιου όγκου και όχι μόνο έναν.
Γιατί συνδυάζεται με το Keytruda
Το εμβόλιο δεν χορηγείται μόνο του. Συνδυάζεται με pembrolizumab, γνωστό εμπορικά ως Keytruda, μια καθιερωμένη ανοσοθεραπεία.
Το pembrolizumab είναι αναστολέας ανοσολογικού σημείου ελέγχου και λειτουργεί αφαιρώντας έναν από τους μηχανισμούς με τους οποίους τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να «φρενάρουν» την ανοσολογική απόκριση.
Ο ένας μηχανισμός δείχνει τον στόχο, ο άλλος «λύνει τα φρένα»
Ο δρ Lee περιγράφει τον συνδυασμό με απλό τρόπο:
το εξατομικευμένο εμβόλιο δείχνει στο ανοσοποιητικό τι πρέπει να αναζητήσει, ενώ το pembrolizumab βοηθά να απελευθερωθούν τα φρένα της ανοσολογικής αντίδρασης.
Με αυτόν τον τρόπο οι δύο θεραπείες επιχειρούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.
Πώς χορηγείται η θεραπεία
Στο θεραπευτικό σχήμα που περιγράφεται, το εξατομικευμένο εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί σε έως εννέα δόσεις, σε διαστήματα περίπου τριών εβδομάδων.
Παράλληλα χορηγείται pembrolizumab σύμφωνα με το προβλεπόμενο πρωτόκολλο της κλινικής δοκιμής.
Τι έχουν δείξει τα αποτελέσματα έως τώρα
Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα δείχνουν ότι ο συνδυασμός μπορεί να παρατείνει τον χρόνο κατά τον οποίο ο ασθενής παραμένει χωρίς υποτροπή της νόσου.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμα ερωτήματα.
Δεν είναι ακόμη γνωστό με βεβαιότητα πόσο διαρκεί το όφελος και αν η θεραπεία οδηγεί τελικά σε σημαντική παράταση της συνολικής επιβίωσης.
Για αυτά τα ερωτήματα απαιτείται μεγαλύτερη παρακολούθηση των ασθενών.
Δεν πρόκειται για έτοιμο, ίδιο εμβόλιο για όλους
Η συγκεκριμένη προσέγγιση διαφέρει ουσιαστικά από τα κλασικά εμβόλια.
Δεν υπάρχει μία κοινή σύνθεση που χορηγείται σε όλους τους ασθενείς.
Για κάθε άνθρωπο πρέπει να πραγματοποιηθεί:
λήψη δείγματος του όγκου,
γενετική ανάλυση,
εντοπισμός μεταλλάξεων,
επιλογή νεοαντιγόνων
και παρασκευή ενός εξατομικευμένου εμβολίου mRNA.
«Μια θεμελιωδώς διαφορετική προσέγγιση»
Ο δρ Lennard Lee χαρακτηρίζει τα εξατομικευμένα αντικαρκινικά εμβόλια ως έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης του καρκίνου.
Αντί κάθε ασθενής με έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου να λαμβάνει ακριβώς το ίδιο φάρμακο, η θεραπεία σχεδιάζεται με βάση το μοναδικό γενετικό αποτύπωμα του δικού του όγκου.
Γιατί το μελάνωμα αποτελεί καλό στόχο
Το μελάνωμα αποτελεί έναν από τους καρκίνους με σχετικά μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων.
Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να δημιουργεί αρκετά νεοαντιγόνα τα οποία μπορούν δυνητικά να αναγνωριστούν από το ανοσοποιητικό σύστημα.
Παράλληλα, το μελάνωμα είναι ήδη ένας τύπος καρκίνου στον οποίο οι ανοσοθεραπείες έχουν αλλάξει σημαντικά την πρόγνωση πολλών ασθενών.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλους καρκίνους;
Αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα.
Οι Merck και Moderna δοκιμάζουν ήδη αντίστοιχες εξατομικευμένες θεραπείες σε άλλους όγκους.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται:
ο καρκίνος του πνεύμονα,
ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης
και ο καρκίνος του νεφρού.
Στη φάση 3 οι δοκιμές στον καρκίνο του πνεύμονα
Οι δοκιμές του εξατομικευμένου εμβολίου στον καρκίνο του πνεύμονα έχουν φτάσει ήδη στη φάση 3, το τελευταίο μεγάλο στάδιο κλινικής αξιολόγησης πριν από πιθανή αίτηση ρυθμιστικής έγκρισης.
Αντίθετα, οι μελέτες σε καρκίνο του νεφρού και της ουροδόχου κύστης βρίσκονται ακόμη στη φάση 2.
Γιατί η μέθοδος θα μπορούσε θεωρητικά να εφαρμοστεί σε πολλούς όγκους
Η λογική της τεχνολογίας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από έναν τύπο καρκίνου.
Εφόσον ένας όγκος διαθέτει μεταλλάξεις που παράγουν κατάλληλα νεοαντιγόνα, θεωρητικά μπορεί να δημιουργηθεί ένα εξατομικευμένο εμβόλιο που θα κατευθύνει το ανοσοποιητικό εναντίον τους.
Ωστόσο, διαφορετικοί καρκίνοι έχουν διαφορετική βιολογία και δεν αναμένεται όλοι να ανταποκρίνονται με τον ίδιο τρόπο.
Πότε μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικά τα αντικαρκινικά εμβόλια
Η δρ Nina Bhardwaj, διευθύντρια Ανοσοθεραπείας στο Icahn School of Medicine at Mount Sinai, εκτιμά ότι τα αντικαρκινικά εμβόλια μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμα σε περιπτώσεις όπου το φορτίο του καρκίνου είναι χαμηλό.
Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει, για παράδειγμα, μετά από χειρουργική αφαίρεση του κύριου όγκου, όταν ο στόχος είναι η εξάλειψη μικροσκοπικών υπολειμματικών καρκινικών κυττάρων και η πρόληψη της υποτροπής.
Γιατί έχει σημασία η χαμηλή καρκινική επιβάρυνση
Όταν υπάρχει μεγάλος όγκος ή εκτεταμένη μεταστατική νόσος, ο καρκίνος μπορεί να διαθέτει περισσότερους μηχανισμούς καταστολής του ανοσοποιητικού συστήματος.
Σε περιβάλλον με πολύ μικρότερο αριθμό καρκινικών κυττάρων, το ανοσοποιητικό ενδέχεται να έχει περισσότερες πιθανότητες να ελέγξει αποτελεσματικά τη νόσο.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τα εμβόλια μελετώνται έντονα ως επικουρική θεραπεία μετά από χειρουργείο.
Οι μεγάλες προκλήσεις
Η εξατομίκευση προσφέρει σημαντικά επιστημονικά πλεονεκτήματα, αλλά δημιουργεί και πρακτικές δυσκολίες.
Για κάθε ασθενή απαιτείται ξεχωριστή διαδικασία:
- γενετικής αλληλούχισης,
- υπολογιστικής ανάλυσης,
- επιλογής των καλύτερων στόχων
- και παραγωγής του εμβολίου.
Η ταχύτητα κατασκευής, η δυνατότητα παραγωγής σε μεγάλη κλίμακα και το κόστος αποτελούν σημαντικές προκλήσεις εάν η τεχνολογία πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ευρέως.
Δεν πρόκειται ακόμη για εγκεκριμένο «εμβόλιο κατά του καρκίνου»
Παρά τα θετικά αποτελέσματα, το intismeran παραμένει πειραματική αντικαρκινική θεραπεία.
Τα μέχρι τώρα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι έχει ήδη εγκριθεί για γενική χρήση ούτε ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όλους τους ασθενείς με μελάνωμα.
Η ολοκλήρωση της φάσης 3 και η αξιολόγηση των πλήρων αποτελεσμάτων από τις ρυθμιστικές αρχές είναι απαραίτητες πριν από οποιαδήποτε ευρεία διάθεση.
Η νέα προσέγγιση των Moderna και Merck επιχειρεί να μετατρέψει το ίδιο το γενετικό αποτύπωμα του καρκίνου σε όπλο εναντίον του.
Με την ανάλυση του όγκου δημιουργείται ένα εξατομικευμένο mRNA εμβόλιο που εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει έως και δεκάδες νεοαντιγόνα.
Σε συνδυασμό με το pembrolizumab, η θεραπεία στοχεύει αφενός να δείξει στο ανοσοποιητικό τον στόχο και αφετέρου να ενισχύσει την ικανότητά του να επιτεθεί.
Τα αποτελέσματα στο μελάνωμα είναι ενθαρρυντικά, αλλά η οριστική αξία της θεραπείας θα κριθεί από τα πλήρη δεδομένα της φάσης 3, τη διάρκεια του οφέλους και, τελικά, την επίδρασή της στη συνολική επιβίωση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Μελάνωμα: Νέα ελπίδα από εμβόλιο mRNA των Moderna και Merck
mRNA εμβόλιο γρίπης: Η Moderna διεκδικεί την πρώτη έγκριση
