Οι άνδρες στις Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να λάβουν διάγνωση για αρκετές μορφές καρκίνου όταν η νόσος έχει ήδη προχωρήσει. Μελέτη σε περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια περιστατικά αναδεικνύει σημαντικές διαφορές, ιδιαίτερα στους καρκίνους της γλώσσας, του θυρεοειδούς, των σιελογόνων αδένων και του στομάχου.
Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την πορεία και την αντιμετώπιση του καρκίνου. Όσο νωρίτερα εντοπίζεται ένας όγκος, τόσο περισσότερες θεραπευτικές επιλογές υπάρχουν συνήθως και τόσο καλύτερη μπορεί να είναι η πρόγνωση.
Νέα δεδομένα από τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν, ωστόσο, ότι οι άνδρες διαγιγνώσκονται συχνότερα από τις γυναίκες όταν η νόσος έχει ήδη επεκταθεί τοπικά ή έχει δώσει μεταστάσεις.
Η μεγάλη μελέτη των Maclin και συνεργατών, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, εξέτασε περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου που καταγράφηκαν από το 2015 έως το 2022.
Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος στη Θεραπευτική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και τέως Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, συνοψίζουν τα κυριότερα ευρήματα.
Περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια περιστατικά
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα για 30 διαφορετικούς συμπαγείς όγκους που δεν σχετίζονται με το αναπαραγωγικό σύστημα. Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν εάν το φύλο συνδέεται με το στάδιο στο οποίο εντοπίζεται ο καρκίνος.
Το στάδιο της νόσου έχει κρίσιμη σημασία. Όταν ο όγκος παραμένει εντοπισμένος στο όργανο από το οποίο ξεκίνησε, η αντιμετώπισή του είναι κατά κανόνα ευκολότερη. Αντίθετα, όταν έχει επεκταθεί στους γύρω ιστούς ή σε απομακρυσμένα σημεία του σώματος, η θεραπεία γίνεται πιο σύνθετη και η πρόγνωση συχνά επιβαρύνεται.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό στάδιο σε 20 διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
Οι μεγαλύτερες διαφορές στην τοπικά προχωρημένη νόσο
Σε 16 μορφές καρκίνου, οι άνδρες είχαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να λάβουν διάγνωση όταν η νόσος είχε ήδη επεκταθεί στους γειτονικούς ιστούς, αντί να παραμένει εντοπισμένη.
Οι μεγαλύτερες διαφορές καταγράφηκαν στους καρκίνους της γλώσσας, των σιελογόνων αδένων, του στοματοφάρυγγα, του θυρεοειδούς και του στομάχου.
Σε σύγκριση με τις γυναίκες, οι άνδρες είχαν:
- 151% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν με καρκίνο της γλώσσας σε τοπικά προχωρημένο στάδιο,
- 93% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο των σιελογόνων αδένων,
- 80% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του στοματοφάρυγγα,
- 74% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του θυρεοειδούς,
- 67% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του στομάχου.
Οι διαφορές αυτές δείχνουν ότι σε ορισμένες μορφές καρκίνου οι άνδρες φτάνουν συχνότερα στο σύστημα υγείας όταν ο όγκος έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια του οργάνου στο οποίο εμφανίστηκε.
Αυξημένες πιθανότητες και για μεταστατική διάγνωση
Παρόμοια εικόνα προέκυψε όταν οι ερευνητές εξέτασαν τις διαγνώσεις σε μεταστατικό στάδιο. Σε αυτή την περίπτωση, ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε απομακρυσμένα σημεία του σώματος.
Οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να λάβουν μεταστατική διάγνωση σε 17 διαφορετικές μορφές καρκίνου.
Οι εντονότερες διαφορές αφορούσαν τον καρκίνο της γλώσσας, του θυρεοειδούς, των σιελογόνων αδένων και του στομάχου, καθώς και το μελάνωμα.
Ειδικότερα, οι άνδρες εμφάνισαν:
- 134% μεγαλύτερη πιθανότητα για μεταστατικό καρκίνο της γλώσσας,
- 128% μεγαλύτερη πιθανότητα για μεταστατικό καρκίνο του θυρεοειδούς,
- 97% μεγαλύτερη πιθανότητα για μεταστατικό καρκίνο των σιελογόνων αδένων,
- 56% μεγαλύτερη πιθανότητα για μεταστατικό καρκίνο του στομάχου,
- 50% μεγαλύτερη πιθανότητα για μεταστατικό μελάνωμα.
Τα ευρήματα ενισχύουν την εκτίμηση ότι οι άνδρες μπορεί να καθυστερούν περισσότερο να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια ή να συμμετάσχουν σε προληπτικούς ελέγχους.
Οι εξαιρέσεις στην εικόνα
Η ίδια τάση δεν εμφανίστηκε σε όλες τις μορφές καρκίνου.
Οι άνδρες με καρκίνο του λάρυγγα ή της ουροδόχου κύστης είχαν μικρότερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο στάδιο.
Παράλληλα, στους καρκίνους της ουροδόχου κύστης, του πρωκτού και του ήπατος, οι άνδρες είχαν μικρότερη πιθανότητα να λάβουν διάγνωση όταν η νόσος είχε ήδη δώσει μεταστάσεις.
Οι διαφοροποιήσεις αυτές δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στο φύλο και στο στάδιο της διάγνωσης δεν ακολουθεί ένα ενιαίο πρότυπο για όλους τους όγκους. Κάθε μορφή καρκίνου επηρεάζεται από διαφορετικούς βιολογικούς, κοινωνικούς και διαγνωστικούς παράγοντες.
Παρόμοια ευρήματα σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες
Τα γενικά αποτελέσματα παρέμειναν παρόμοια όταν οι ερευνητές εξέτασαν διαφορετικές φυλετικές και εθνοτικές ομάδες.
Η εικόνα δεν άλλαξε ουσιαστικά ούτε μεταξύ περιοχών με διαφορετικά επίπεδα μέσου οικογενειακού εισοδήματος. Αυτό υποδηλώνει ότι οι διαφορές ανάμεσα στους άνδρες και τις γυναίκες δεν εξηγούνται αποκλειστικά από την οικονομική κατάσταση ή από συγκεκριμένα δημογραφικά χαρακτηριστικά.
Παρότι το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον επηρεάζει την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, η συγκεκριμένη μελέτη δείχνει ότι το χάσμα στη χρονική στιγμή της διάγνωσης εμφανίζεται σε ευρύ φάσμα πληθυσμιακών ομάδων.
Γιατί οι άνδρες διαγιγνώσκονται αργότερα
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση για τις διαφορές που καταγράφηκαν.
Ένας πιθανός παράγοντας αφορά τη συμμετοχή στους προληπτικούς ελέγχους. Για τους καρκίνους που μπορούν να εντοπιστούν μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου, η μικρότερη συμμετοχή των ανδρών μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση.
Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες επισκέπτονται συχνότερα γιατρό. Η τακτικότερη επαφή με το σύστημα υγείας δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για την αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων, τη διενέργεια εξετάσεων και την έγκαιρη παραπομπή σε ειδικό.
Η καθυστέρηση μπορεί επίσης να σχετίζεται με τη στάση απέναντι στα συμπτώματα. Πολλοί άνδρες ενδέχεται να υποτιμούν επίμονες ενοχλήσεις, να αποφεύγουν την ιατρική επίσκεψη ή να αναζητούν βοήθεια μόνο όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν αισθητά την καθημερινότητά τους.
Πιθανές διαφορές στην αξιολόγηση των συμπτωμάτων
Μια ακόμη πιθανή εξήγηση αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι επαγγελματίες υγείας αξιολογούν τα συμπτώματα σε άνδρες και γυναίκες.
Παρόμοιες ενοχλήσεις ενδέχεται να οδηγούν σε διαφορετική διαγνωστική προσέγγιση, διαφορετικές εξετάσεις ή διαφορετικό χρόνο παραπομπής. Τέτοιες αποκλίσεις μπορούν να επηρεάσουν το στάδιο στο οποίο τελικά εντοπίζεται η νόσος.
Οι ερευνητές δεν κατέληξαν σε οριστικό συμπέρασμα για τον ρόλο των διαγνωστικών διαφορών. Υπογραμμίζουν, όμως, ότι το ζήτημα χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, καθώς μπορεί να αφορά τόσο τη συμπεριφορά των ασθενών όσο και τη λειτουργία του συστήματος υγείας.
Η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει την πορεία της νόσου
Ανεξάρτητα από τις αιτίες που βρίσκονται πίσω από τις διαφορές, το βασικό μήνυμα της μελέτης αφορά τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης.
Η τακτική επαφή με τους επαγγελματίες υγείας, η συμμετοχή στα διαθέσιμα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου και η έγκαιρη διερεύνηση επίμονων ή ασυνήθιστων συμπτωμάτων μπορούν να οδηγήσουν στον εντοπισμό του καρκίνου πριν προχωρήσει.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται συμπτώματα που επιμένουν ή επιδεινώνονται, όπως μια πληγή στο στόμα που δεν επουλώνεται, δυσκολία στην κατάποση, ανεξήγητη διόγκωση, αλλαγές σε σπίλους, επίμονη βραχνάδα, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή παρατεταμένες γαστρεντερικές ενοχλήσεις.
Η παρουσία ενός τέτοιου συμπτώματος δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Χρειάζεται, όμως, ιατρική αξιολόγηση όταν δεν υποχωρεί ή όταν συνοδεύεται από άλλες αλλαγές στην υγεία.
Οι περιορισμοί της μελέτης
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η ανάλυση είχε ορισμένους περιορισμούς.
Η βάση δεδομένων δεν περιλάμβανε πληροφορίες για παράγοντες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν καλύτερα τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, όπως η ασφαλιστική κάλυψη, η συχνότητα των ιατρικών επισκέψεων, η συμμετοχή σε προληπτικό έλεγχο ή το χρονικό διάστημα από την έναρξη των συμπτωμάτων έως τη διάγνωση.
Παράλληλα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα γενικότερο σύστημα ταξινόμησης των σταδίων του καρκίνου και όχι το αναλυτικότερο σύστημα που εφαρμόζεται συνήθως στην κλινική πράξη.
Σε ορισμένες μορφές καρκίνου έλειπαν επίσης πληροφορίες για το στάδιο της νόσου σε ποσοστό μεγαλύτερο του 10% των περιστατικών. Το γεγονός αυτό μπορεί να επηρεάζει την ακρίβεια ορισμένων επιμέρους εκτιμήσεων.
Η μελέτη καταγράφει ισχυρές συσχετίσεις, αλλά δεν αποδεικνύει ότι το φύλο από μόνο του προκαλεί την καθυστέρηση στη διάγνωση.
Ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις στους άνδρες
Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη για βαθύτερη διερεύνηση των λόγων που οδηγούν περισσότερους άνδρες σε διάγνωση προχωρημένου καρκίνου.
Οι παρεμβάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν καλύτερη ενημέρωση για τα πρώιμα συμπτώματα, ενίσχυση της συμμετοχής στους προσυμπτωματικούς ελέγχους και καμπάνιες που θα ενθαρρύνουν τους άνδρες να αναζητούν ιατρική βοήθεια χωρίς καθυστέρηση.
Παράλληλα, χρειάζεται να εξεταστεί εάν υπάρχουν διαφορές στην πρόσβαση στις εξετάσεις, στη διαγνωστική διαδρομή και στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται τα συμπτώματα.
Η μείωση του χάσματος στην έγκαιρη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες θεραπευτικές επιλογές, καλύτερη επιβίωση και μικρότερη επιβάρυνση για τους ασθενείς και τα συστήματα υγείας.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος του πνεύμονα: Ενθαρρυντικά αποτελέσματα από δύο νέους αναστολείς KRAS
Καρκίνος: Νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης, αποζημίωση βιοδεικτών και Καρδιο-Ογκολογική Σύμπραξη
