Η κατάψυξη ωαρίων παρουσιάζεται όλο και συχνότερα ως εναλλακτική για όσες γυναίκες θέλουν να διατηρήσουν μια μελλοντική επιλογή μητρότητας. Όμως η διαδικασία έχει σαφείς ιατρικούς, οικονομικούς και βιολογικούς όρους που αξίζει να γίνουν κατανοητοί πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση.
Η πρόσφατη δημόσια αναφορά της Rita Ora στην απόφασή της να καταψύξει τα ωάριά της στα 24 και ξανά στα 27 έφερε ξανά στο προσκήνιο μια επιλογή που όλο και περισσότερες γυναίκες εξετάζουν ως εφεδρικό σχέδιο γονιμότητας. Η ίδια είπε ότι ο γιατρός της την είχε συμβουλεύσει πως εκείνη ήταν μια πολύ καλή περίοδος για να διατηρήσει ωάρια καλύτερης ποιότητας, κάτι που σήμερα, στα 35 της, θεωρεί πολύτιμη απόφαση.
Τι περιλαμβάνει πρακτικά η διαδικασία
Σύμφωνα με τον Wael Saab, senior medical director και fertility consultant στο Centre for Reproductive and Genetic Health, το πρώτο βήμα είναι η λήψη πλήρους ιατρικού ιστορικού και ο έλεγχος του αποθέματος των ωοθηκών, ώστε να εκτιμηθεί πόσα ωάρια υπάρχουν ακόμη και πώς θα γίνει η ορμονική διέγερση. Ακολουθούν ενέσεις διέγερσης των ωοθηκών για περίπου 10 έως 12 ημέρες, με παρακολούθηση ανά δύο ημέρες και περίπου τρεις έως τέσσερις υπερηχογραφικούς ελέγχους. Όταν η ανταπόκριση θεωρηθεί ικανοποιητική, χορηγείται η τελική ένεση ενεργοποίησης και περίπου 36 έως 38 ώρες αργότερα γίνεται η ωοληψία, διαδικασία που συνήθως διαρκεί γύρω στα 15 λεπτά και πραγματοποιείται με μέθη.
Κατά τη διάρκεια της ωοληψίας, μια βελόνα περνά διακολπικά προς τις ωοθήκες για τη συλλογή των ωαρίων. Μετά την επέμβαση, η γυναίκα παραμένει για σύντομη ανάνηψη στην κλινική και ενημερώνεται για τον αριθμό των ωαρίων που συλλέχθηκαν. Η λογική της διαδικασίας, όπως την περιγράφει ο Saab, είναι να μιμηθεί όσο γίνεται τον φυσικό κύκλο, με την ωοληψία να γίνεται περίπου στη 13η ή 14η ημέρα.
Τι προετοιμασία χρειάζεται πριν από τη θεραπεία
Η προετοιμασία δεν εξαντλείται στα φάρμακα. Ο Saab συστήνει στις γυναίκες που μπαίνουν στη διαδικασία να φροντίζουν το σώμα τους με όσο το δυνατόν πιο υγιεινό τρόπο: λιγότερο αλκοόλ και καφεΐνη, επάρκεια σε βιταμίνες, βελτιστοποίηση του BMI όπου χρειάζεται και προσπάθεια περιορισμού του στρες. Δεν πρόκειται για λεπτομέρειες ευεξίας, αλλά για πρακτικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την αντοχή και την ανταπόκριση στη θεραπεία.
Πόσο καιρό μπορούν να παραμείνουν κατεψυγμένα τα ωάρια
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η νομοθεσία επιτρέπει σήμερα την αποθήκευση ωαρίων για έως και 55 χρόνια, με ανανέωση των σχετικών δηλώσεων συναίνεσης ανά δεκαετία. Αυτό είναι ένα από τα βασικά στοιχεία που έχουν αλλάξει τη συζήτηση γύρω από την κατάψυξη ωαρίων, καθώς δίνει πολύ μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα σε σχέση με το παρελθόν.
Παρά ταύτα, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η κατάψυξη ωαρίων δεν αποτελεί εγγύηση μελλοντικής εγκυμοσύνης. Όπως εξηγεί ο Saab, λειτουργεί πρωτίστως ως back-up plan. Όταν μια γυναίκα αποφασίσει ότι θέλει να προσπαθήσει για παιδί, μπορεί πρώτα να επιχειρήσει φυσική σύλληψη, εφόσον αυτό είναι εφικτό. Αν αυτό δεν λειτουργήσει ή αν δεν υπάρχει σύντροφος και επιλεγεί δότης σπέρματος, τότε τα ωάρια αποψύχονται, γονιμοποιούνται και δημιουργείται έμβρυο για εμβρυομεταφορά.
Πότε είναι η καλύτερη ηλικία για κατάψυξη ωαρίων
Το πιο σταθερό συμπέρασμα της βιβλιογραφίας είναι ότι η ηλικία κατά την οποία καταψύχονται τα ωάρια έχει μεγαλύτερη σημασία από την ηλικία στην οποία θα χρησιμοποιηθούν αργότερα. Ο Saab το θέτει ξεκάθαρα: το ιδανικό παράθυρο είναι συνήθως γύρω στα 35 ή 36 και νεότερα. Η HFEA επίσης έχει επισημάνει εδώ και χρόνια ότι όταν τα ωάρια καταψύχονται πριν από τα 35, οι πιθανότητες επιτυχίας είναι υψηλότερες, ενώ η ηλικία απόψυξης παίζει συγκριτικά μικρότερο ρόλο.
Αυτό εξηγεί γιατί η ηλικία θεωρείται ο σημαντικότερος προγνωστικός παράγοντας. Με το πέρασμα των χρόνων δεν μειώνεται μόνο ο αριθμός των ωαρίων αλλά και η χρωμοσωμική τους ποιότητα. Επομένως, η απόφαση για κατάψυξη ωαρίων δεν αφορά μόνο το αν μια γυναίκα θέλει να «αγοράσει χρόνο», αλλά και το σε ποια ηλικία επιχειρεί να διατηρήσει το καλύτερο δυνατό βιολογικό υλικό για το μέλλον.
Τι πιθανότητες επιτυχίας υπάρχουν
Ο Saab αναφέρει ότι, όταν τα ωάρια έχουν καταψυχθεί στην ηλικία των 35 ετών ή νεότερα, η πιθανότητα κάθε κατεψυγμένου ωαρίου να οδηγήσει τελικά σε γέννηση παιδιού υπολογίζεται περίπου στο 7%-8%. Το ποσοστό αυτό δεν πρέπει να διαβάζεται απλοϊκά, αλλά βοηθά να γίνει αντιληπτό ότι η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από το αν υπάρχουν κατεψυγμένα ωάρια, αλλά και από το πόσα υπάρχουν, πόσα θα επιβιώσουν στην απόψυξη και πόσα τελικά θα δώσουν βιώσιμα έμβρυα.
Η HFEA συμβουλεύει επίσης τις ασθενείς να εξετάζουν τα ποσοστά επιτυχίας των κλινικών, ιδίως στα fresh IVF cycles με δικά τους ωάρια και στην αντίστοιχη ηλικιακή ομάδα. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να έχουν μια πιο ρεαλιστική εικόνα και να μην αντιμετωπίζουν την κατάψυξη ως απλή τεχνική αποθήκευσης, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής γονιμότητας.
Πόσο κοστίζει
Σύμφωνα με τα στοιχεία της HFEA, το μέσο κόστος συλλογής και κατάψυξης ωαρίων στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι περίπου £3.350, ενώ τα φάρμακα προσθέτουν περίπου £500 έως £1.500. Στη συνέχεια υπάρχουν τα έξοδα ετήσιας αποθήκευσης, τα οποία συνήθως κυμαίνονται περίπου μεταξύ £125 και £350 τον χρόνο. Όταν έρθει η ώρα της απόψυξης και της εμβρυομεταφοράς, το μέσο κόστος προστίθεται ξανά, με αποτέλεσμα η συνολική διαδρομή κατάψυξης και χρήσης να τοποθετείται κατά μέσο όρο γύρω στις £7.000 έως £8.000.
Ποιοι είναι οι βασικοί κίνδυνοι και τι συχνά παρεξηγείται
Οι συχνότερες ενοχλήσεις κατά τη διάρκεια της διέγερσης είναι το φούσκωμα και η κόπωση. Ωστόσο, ο Saab υπενθυμίζει ότι υπάρχουν και ορμονικοί και χειρουργικοί κίνδυνοι, όπως θρομβώσεις, ανεπαρκής ανταπόκριση στη θεραπεία, λοίμωξη, αιμορραγία και σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαδικασία είναι αδικαιολόγητα επικίνδυνη, αλλά ότι απαιτεί σοβαρή ιατρική παρακολούθηση και σωστή επιλογή κέντρου.
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η κατάψυξη ωαρίων «επισπεύδει» την εμμηνόπαυση. Η απάντηση είναι όχι. Η διαδικασία δεν αλλάζει τη φυσική πορεία της γονιμότητας ούτε μετατοπίζει χρονικά την εμμηνόπαυση. Επίσης, δεν σημαίνει ότι η γυναίκα θα χρειαστεί οπωσδήποτε να χρησιμοποιήσει τα ωάρια της στο μέλλον. Πολλές γυναίκες τα διατηρούν ως εφεδρική επιλογή και τελικά δεν φτάνουν ποτέ να τα αξιοποιήσουν.
Τι σημαίνει τελικά η επιλογή αυτή
Η κατάψυξη ωαρίων δεν είναι «ασφάλιση μητρότητας», ούτε όμως και μια απλή τάση ευελιξίας της σύγχρονης ζωής. Είναι μια ιατρική επιλογή που δίνει περισσότερο χρόνο, αλλά όχι βεβαιότητα. Το βασικό της πλεονέκτημα είναι ότι επιτρέπει στη γονιμότητα να προσαρμοστεί περισσότερο στη ζωή της γυναίκας και λιγότερο το αντίστροφο. Το κρίσιμο, όμως, είναι η απόφαση να λαμβάνεται με πλήρη ενημέρωση: για την ηλικία, το κόστος, τη διαδικασία, τα ποσοστά επιτυχίας και τους πραγματικούς περιορισμούς της μεθόδου.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Κρέας στην κατάψυξη: Πότε παύει να είναι ασφαλές
Εξωσωματική: Ελπίδα με «αναζωογόνηση» ωαρίων πριν τη γονιμοποίηση
