Μια πρωτεΐνη που θεωρούνταν εδώ και δεκαετίες δείκτης επιθετικού καρκίνου αποδεικνύεται ότι παίζει κρίσιμο ρόλο στην επούλωση των πληγών. Η SerpinB3 ενεργοποιείται φυσικά στην περιοχή του τραύματος, επιταχύνοντας την αποκατάσταση των ιστών και ανοίγοντας τον δρόμο για νέες θεραπείες.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Μια αναπάντεχη ανακάλυψη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η επιστημονική κοινότητα βλέπει τις χρόνιες πληγές και την επούλωση. Η πρωτεΐνη SerpinB3, γνωστή εδώ και δεκαετίες για τη σχέση της με ιδιαίτερα επιθετικούς καρκίνους, αποδεικνύεται παράλληλα κρίσιμος παράγοντας στην αποκατάσταση των ιστών. Τα νέα δεδομένα αποκαλύπτουν ότι η πρωτεΐνη αυτή λειτουργεί φυσιολογικά ως «επιταχυντής» επούλωσης, ενώ ο ρόλος της στη βιολογία του καρκίνου ίσως εξηγεί πώς τα καρκινικά κύτταρα αξιοποιούν τους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του οργανισμού.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Arizona State University (ASU) και δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), ανοίγοντας νέους ορίζοντες για θεραπείες που αφορούν τόσο χρόνιες πληγές όσο και μορφές καρκίνου που εκμεταλλεύονται το συγκεκριμένο μονοπάτι.
Από δείκτης επιθετικών καρκίνων… σε φυσικό εργαλείο επούλωσης
Για χρόνια, τα αυξημένα επίπεδα SerpinB3 στον οργανισμό αποτελούσαν ανησυχητικό εύρημα. Η πρωτεΐνη είχε συνδεθεί με καρκίνους του πνεύμονα, του ήπατος και του δέρματος, ενώ συχνά προδίδει έντονη φλεγμονώδη δραστηριότητα ή διαταραχές των επιθηλιακών ιστών. Παρά την εκτεταμένη χρήση της στη διάγνωση, ο φυσιολογικός ρόλος της στον άνθρωπο παρέμενε ασαφής.
Οι ερευνητές του ASU διαπίστωσαν ότι τα κύτταρα που κινούνται προς μια πληγή για να την επιδιορθώσουν παράγουν μεγάλη ποσότητα SerpinB3, γεγονός που υποδεικνύει ότι ο οργανισμός την ενεργοποιεί ως μέρος του μηχανισμού επούλωσης.
Η ανακάλυψη εξηγεί επίσης γιατί τα καρκινικά κύτταρα χρησιμοποιούν την SerpinB3: εκμεταλλεύονται τις ίδιες διεργασίες που ο οργανισμός ενεργοποιεί για την αποκατάσταση ιστών, ώστε να διευκολύνουν την ανάπτυξη και τη μετάσταση.
Χρόνιες πληγές: ένα τεράστιο υγειονομικό βάρος
Κάθε χρόνο στις ΗΠΑ καταγράφονται περίπου 6 εκατομμύρια πληγές, πολλές εκ των οποίων καθυστερούν να επουλωθούν λόγω διαβήτη, ηλικίας, λοιμώξεων ή εγκαυμάτων. Το οικονομικό κόστος εκτιμάται στα 20 δισ. δολάρια ετησίως, χωρίς να υπολογίζεται η επιβάρυνση στην ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η ομάδα του ASU μελέτησε πώς η SerpinB3 συμβάλλει στην επούλωση και κατέληξε σε εντυπωσιακά ευρήματα: η πρωτεΐνη βοηθά τα επιθηλιακά κύτταρα να κινηθούν ταχύτερα προς την περιοχή του τραύματος, ενώ ενισχύει την αναδιοργάνωση των ινών κολλαγόνου, κάνοντας το νέο δέρμα πιο ανθεκτικό.
Σε εργαστηριακές συνθήκες, η προσθήκη SerpinB3 επιτάχυνε την επούλωση σχεδόν όσο και ο γνωστός αυξητικός παράγοντας EGF, ο οποίος χρησιμοποιείται σε εξειδικευμένες εφαρμογές επούλωσης.
Ο ρόλος των προηγμένων επιδεσμών και των βιοϋλικών
Η έρευνα συνδέει την πρωτεΐνη με τα νέα βιοενεργά επιθέματα που χρησιμοποιεί η ομάδα του ASU για την υποστήριξη της επούλωσης. Τα βιοϋλικά φαίνεται να ενισχύουν την παραγωγή SerpinB3, ενεργοποιώντας πιο ισχυρά τα φυσικά μονοπάτια αποκατάστασης του οργανισμού.
Η συσχέτιση αυτή ανοίγει τον δρόμο για σχεδιασμό επιθεμάτων επόμενης γενιάς, τα οποία θα «συνεργάζονται» με τις ενδογενείς πρωτεΐνες του ανθρώπινου σώματος.
Μια πρωτεΐνη με διπλό πρόσωπο: θεραπεία και κίνδυνος
Η SerpinB3 ανήκει στην οικογένεια των serpins, που ρυθμίζουν κρίσιμες διεργασίες όπως η πήξη του αίματος, η λειτουργία του ανοσοποιητικού και η ισορροπία μεταξύ καταστροφής και αναγέννησης ιστών.
Η νέα αναγνώριση του ρόλου της θέτει ένα σημαντικό ερώτημα:
Μπορούμε να αξιοποιήσουμε την επουλωτική ιδιότητά της χωρίς να αυξήσουμε τον κίνδυνο καρκίνου;
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η στόχευση της SerpinB3 πρέπει να γίνει προσεκτικά, ώστε μία ενίσχυση της επούλωσης να μη διευκολύνει ανεπιθύμητους πολλαπλασιασμούς κυττάρων.
Πού μπορεί να οδηγήσει η ανακάλυψη
Η έρευνα δημιουργεί νέες προοπτικές:
• Θεραπείες για χρόνια, δύσκολα επουλώσιμα τραύματα
• Καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών μετάστασης
• Στοχευμένες παρεμβάσεις σε φλεγμονώδεις παθήσεις
• Νέα βιοϋλικά που ενισχύουν την επούλωση μέσω SerpinB3
Η ομάδα του ASU συνεχίζει ήδη τη διερεύνηση της πρωτεΐνης σε άλλα συστήματα του οργανισμού, από δερματολογικές έως αναπνευστικές παθήσεις.
Όπως τονίζει ο επικεφαλής ερευνητής Kaushal Rege: «Από ένα βιοϋλικό που επιτάχυνε την επούλωση, καταλήξαμε να ανακαλύψουμε έναν θεμελιώδη μηχανισμό. Τώρα εξετάζουμε τον ρόλο της SerpinB3 σε ακόμη περισσότερες παθολογικές καταστάσεις».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Υψηλά επίπεδα μολύβδου σε πολλές σκόνες πρωτεΐνης – Έρευνα
Συνθετική πρωτεΐνη βοηθά το σώμα να απομακρύνει επιβλαβή κύτταρα
