Μια πρωτοφανής διεθνής ερευνητική προσπάθεια, που συνδύασε δεδομένα απεικόνισης εγκεφάλου και τεστ μνήμης από χιλιάδες ενήλικες, προσφέρει μια πιο καθαρή εικόνα για το πώς οι αλλαγές του εγκεφάλου με την ηλικία επηρεάζουν τη μνήμη.
Η ανάλυση βασίστηκε σε περισσότερες από 10.000 μαγνητικές τομογραφίες και πάνω από 13.000 αξιολογήσεις μνήμης από 3.700 γνωστικά υγιή άτομα, προερχόμενα από 13 διαφορετικές μακροχρόνιες μελέτες.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στη συρρίκνωση του εγκεφάλου και την απώλεια μνήμης δεν είναι απλή ούτε γραμμική. Αντίθετα, γίνεται ισχυρότερη όσο προχωρά η ηλικία και δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από γνωστούς γενετικούς παράγοντες κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ, όπως το γονίδιο APOE ε4.
Η μνήμη αντανακλά εκτεταμένες δομικές αλλαγές
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications με τίτλο «Vulnerability to memory decline in aging revealed by a mega-analysis of structural brain change», δείχνει ότι οι εγκεφαλικές αλλαγές που σχετίζονται με τη μνήμη εκτείνονται πολύ πέρα από μία μεμονωμένη περιοχή. Παρότι ο ιππόκαμπος παρουσίασε τη ισχυρότερη συσχέτιση ανάμεσα στη μείωση του όγκου του και την έκπτωση της μνήμης, σημαντικές συσχετίσεις καταγράφηκαν και σε πολλές άλλες περιοχές του εγκεφάλου.
Τanto ο φλοιός όσο και οι υποφλοιώδεις δομές εμφάνισαν ουσιαστικές σχέσεις ανάμεσα στη δομική φθορά και τη μνημονική απόδοση. Το πρότυπο που προκύπτει δεν παραπέμπει σε αποτυχία ενός μόνο «κόμβου», αλλά σε μια κατανεμημένη ευαλωτότητα σε ολόκληρο τον εγκέφαλο.
Μη γραμμική πορεία με επιταχυνόμενα αποτελέσματα
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η σχέση ανάμεσα στην εγκεφαλική ατροφία και την απώλεια μνήμης διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο και ακολουθεί μη γραμμική πορεία. Όσοι παρουσίαζαν ταχύτερη από το μέσο όρο συρρίκνωση του εγκεφάλου εμφάνιζαν πολύ πιο απότομη πτώση της μνήμης.
Αυτό υποδηλώνει ότι, όταν η δομική φθορά ξεπεράσει ένα συγκεκριμένο επίπεδο, οι επιπτώσεις στη μνήμη εντείνονται, αντί να εξελίσσονται σταθερά. Το φαινόμενο αυτό παρατηρήθηκε σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου και όχι μόνο στον ιππόκαμπο, ενισχύοντας την άποψη ότι η μνήμη εξαρτάται από εκτεταμένα νευρωνικά δίκτυα.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την κατανόηση της γήρανσης
«Συνδυάζοντας δεδομένα από δεκάδες ερευνητικές ομάδες, έχουμε πλέον την πιο λεπτομερή εικόνα για το πώς οι δομικές αλλαγές του εγκεφάλου εξελίσσονται με την ηλικία και πώς συνδέονται με τη μνήμη», δήλωσε ο Alvaro Pascual-Leone, MD, PhD, επικεφαλής ερευνητής στο Hinda and Arthur Marcus Institute for Aging Research και ιατρικός διευθυντής στο Deanna and Sidney Wolk Center for Memory Health.
Όπως εξηγεί, η γνωστική έκπτωση και η απώλεια μνήμης δεν αποτελούν απλώς αναπόφευκτες συνέπειες της ηλικίας, αλλά αντανακλούν ατομικές προδιαθέσεις και βιολογικές διεργασίες που, με την πάροδο του χρόνου, διευκολύνουν την εμφάνιση νευροεκφυλιστικών νόσων. Η κατανόηση αυτής της «συνολικής ευαλωτότητας» μπορεί να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου και στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων παρεμβάσεων για τη διατήρηση της γνωστικής υγείας σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ομίχλη του εγκεφάλου: Πώς η εμμηνόπαυση επηρεάζει τη μνήμη;
Πώς το πρόχειρο φαγητό επηρεάζει τη μνήμη σε λίγες ημέρες
