Μια νέα γενετική μελέτη από το NYU Langone Health προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ των ανεπιθύμητων ενεργειών των GLP-1. Οι ερευνητές εντόπισαν περίπου 7% αυξημένο κίνδυνο ανδρογενετικής αλωπεκίας στους άνδρες που είναι ήδη γενετικά επιρρεπείς, υποδεικνύοντας ότι η τριχόπτωση ίσως δεν οφείλεται μόνο στην ταχεία απώλεια βάρους.
Η εντυπωσιακή εξάπλωση των φαρμάκων GLP-1 για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και την παχυσαρκία συνοδεύεται τα τελευταία χρόνια από μία αυξανόμενη συζήτηση γύρω από την τριχόπτωση.
Μέχρι σήμερα, η συχνότερη εξήγηση ήταν ότι η απώλεια μαλλιών σε ορισμένους ασθενείς αποτελεί έμμεση συνέπεια της γρήγορης απώλειας βάρους και της μεταβολικής επιβάρυνσης που αυτή μπορεί να προκαλέσει στον οργανισμό.
Νέα έρευνα από το NYU Langone Health και το NYU Grossman School of Medicine, όμως, υποδεικνύει ότι ίσως υπάρχει και γενετική σύνδεση ανάμεσα στη δραστηριότητα του συστήματος GLP-1 και στην ανδρογενετική αλωπεκία στους άνδρες.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε online στις 3 Σεπτεμβρίου στο Journal of Investigative Dermatology και, σύμφωνα με τους ερευνητές, αποτελεί την πρώτη προσπάθεια να καταδειχθεί γενετικά μια σχέση που έως τώρα είχε κυρίως παρατηρηθεί μέσα από αναφορές ασθενών.
Περίπου 7% επιπλέον κίνδυνος στους ήδη γενετικά ευάλωτους άνδρες
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι άνδρες που είναι ήδη γενετικά επιρρεπείς στην ανδρογενετική αλωπεκία, τη συχνότερη μορφή ανδρικής τριχόπτωσης, παρουσίαζαν περίπου 7% επιπλέον κίνδυνο απώλειας μαλλιών σε σχέση με τη γενετικά προβλεπόμενη αυξημένη δραστηριότητα του υποδοχέα GLP-1.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν παραλλαγές του γονιδίου GLP1R ως γενετικό δείκτη αυξημένης δραστηριότητας του υποδοχέα GLP-1.
Το GLP1R κωδικοποιεί τον υποδοχέα στον οποίο δρουν τα φάρμακα της κατηγορίας.
Με απλά λόγια, οι επιστήμονες εξέτασαν εάν γενετικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με ενισχυμένη λειτουργία του συστήματος GLP-1 εμφανίζονται συχνότερα σε άνδρες με γονιδιακή προδιάθεση για ανδρογενετική αλωπεκία.
Τι σημαίνει η ανδρογενετική αλωπεκία
Η ανδρογενετική αλωπεκία είναι η πιο συχνή μορφή κληρονομικής τριχόπτωσης.
Στους άνδρες συνήθως εμφανίζεται με σταδιακή αραίωση στο μπροστινό και στο άνω τμήμα του τριχωτού της κεφαλής και μπορεί να εξελιχθεί σε χαρακτηριστικού τύπου φαλάκρα.
Η κατάσταση σχετίζεται έντονα με τη γενετική προδιάθεση και την ευαισθησία των τριχοθυλακίων στα ανδρογόνα.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στους άνδρες επειδή τα γενετικά δεδομένα για την ανδρική ανδρογενετική αλωπεκία είναι πολύ καλύτερα χαρτογραφημένα σε σχέση με τη γυναικεία τριχόπτωση.
Γιατί η τριχόπτωση είχε έως τώρα αποδοθεί κυρίως στην απώλεια βάρους
Χρήστες φαρμάκων GLP-1, τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, έχουν αναφέρει αραίωση ή αυξημένη απώλεια μαλλιών.
Μία από τις πιο συχνές εξηγήσεις είναι το λεγόμενο telogen effluvium, μια διάχυτη τριχόπτωση που μπορεί να εμφανιστεί έπειτα από σημαντική σωματική καταπόνηση, γρήγορη απώλεια βάρους, νόσο ή διατροφικές μεταβολές.
Όταν ο οργανισμός χάνει βάρος με πολύ γρήγορο ρυθμό, μεγαλύτερος αριθμός τριχών μπορεί να περάσει πρόωρα στη φάση ανάπαυσης του κύκλου ζωής τους και στη συνέχεια να αποπέσει.
Σε αρκετές περιπτώσεις που συνδέονται με ταχεία απώλεια βάρους, η ανάπτυξη των μαλλιών μπορεί να επανέλθει μέσα στους επόμενους μήνες, όταν το βάρος σταθεροποιηθεί.
Η νέα μελέτη υποδεικνύει ότι μπορεί να υπάρχει και δεύτερος μηχανισμός
Η νέα ανάλυση θέτει το ενδεχόμενο ότι η γρήγορη απώλεια βάρους δεν είναι η μοναδική εξήγηση.
Η ομάδα της Lynn Petukhova, επίκουρης καθηγήτριας Δερματολογίας και Population Health στο NYU Grossman School of Medicine, βρήκε ότι γενετικοί δείκτες αυξημένης δραστηριότητας του GLP1R συνδέονται με γενετικούς δείκτες που παρατηρούνται σε άνδρες με ανδρογενετική αλωπεκία.
Σύμφωνα με την ίδια, πρόκειται για την πρώτη γενετική ένδειξη ότι η φαρμακολογική οδός των GLP-1 θα μπορούσε να σχετίζεται άμεσα με τον κίνδυνο ανδρικού τύπου τριχόπτωσης.
Η σχέση παρέμεινε μετά την προσαρμογή για υπέρταση
Οι ερευνητές εξέτασαν το ενδεχόμενο η σχέση να εξηγείται από άλλους γνωστούς παράγοντες.
Ένας από αυτούς ήταν η υπέρταση, η οποία έχει συνδεθεί με διαταραχή της αιματικής ροής στο τριχωτό και θεωρείται ότι μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των τριχοθυλακίων.
Όταν η ανάλυση προσαρμόστηκε ώστε να περιοριστεί η επίδραση της υπέρτασης, το περίπου 7% αυξημένου κινδύνου παρέμεινε.
Δεν εξηγήθηκε ούτε από την αντίσταση στην ινσουλίνη
Η ομάδα εξέτασε επίσης δύο άλλους πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες: την αντίσταση στην ινσουλίνη και τα χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης.
Η αντίσταση στην ινσουλίνη αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και θα μπορούσε θεωρητικά να συνδέεται τόσο με τη χρήση των φαρμάκων όσο και με αλλαγές στην υγεία των τριχοθυλακίων.
Ωστόσο, ακόμη και μετά την προσαρμογή για αυτούς τους παράγοντες, η γενετική συσχέτιση παρέμεινε περίπου στο ίδιο επίπεδο.
Η μελέτη δεν παρακολούθησε άμεσα ανθρώπους που λάμβαναν Ozempic ή Wegovy
Αυτό είναι μία από τις σημαντικότερες διευκρινίσεις για την ορθή ερμηνεία της έρευνας.
Οι ερευνητές δεν παρακολούθησαν μια ομάδα ανδρών που λάμβανε Ozempic, Wegovy ή Zepbound και μια ομάδα που δεν λάμβανε τα φάρμακα.
Αντίθετα, αξιοποίησαν μεγάλες δημόσιες γενετικές βάσεις δεδομένων και χρησιμοποίησαν τη φυσική γενετική διαφοροποίηση στο GLP1R ως δείκτη της βιολογικής δραστηριότητας της συγκεκριμένης οδού.
Επομένως, το εύρημα ενισχύει την υπόθεση βιολογικής σύνδεσης, αλλά δεν ισοδυναμεί με άμεση κλινική μέτρηση της συχνότητας τριχόπτωσης σε χρήστες συγκεκριμένων φαρμάκων.
Δύο τεράστιες γενετικές βάσεις δεδομένων
Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από μεγάλες δημόσιες γενετικές βάσεις.
Η βάση eQTLGen περιλάμβανε στοιχεία από 31.684 άτομα, κυρίως λευκούς άνδρες και γυναίκες.
Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκε η βάση του Complex Traits Genetics group, η οποία περιείχε γενετικά δεδομένα από 205.327 άτομα, επίσης κυρίως λευκού πληθυσμού.
Το μεγάλο μέγεθος του δείγματος ενισχύει τη στατιστική ισχύ της ανάλυσης, αλλά η φυλετική και εθνοτική σύνθεση των βάσεων περιορίζει το πόσο εύκολα μπορούν τα αποτελέσματα να γενικευθούν σε όλους τους πληθυσμούς.
Γιατί το αποτέλεσμα αφορά προς το παρόν μόνο άνδρες
Η ερευνητική ομάδα δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει αντίστοιχη ανάλυση για τις γυναίκες με τον ίδιο βαθμό βεβαιότητας.
Ο λόγος δεν είναι ότι οι γυναίκες δεν παρουσιάζουν τριχόπτωση από GLP-1 ή ότι δεν μπορεί να υπάρχει αντίστοιχος μηχανισμός.
Αντίθετα, η γυναικεία τριχόπτωση είναι γενετικά και κλινικά λιγότερο καλά χαρακτηρισμένη, γεγονός που δυσκολεύει την εφαρμογή του ίδιου μοντέλου.
Η Petukhova έχει ήδη ανακοινώσει ότι σχεδιάζει περαιτέρω έρευνα για να εξετάσει εάν η σχέση που παρατηρήθηκε στους άνδρες ισχύει και στις γυναίκες.
Η τριχόπτωση αφορά μεγάλο ποσοστό του ανδρικού πληθυσμού
Η ανδρογενετική αλωπεκία είναι εξαιρετικά συχνή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι ερευνητές, εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου τους μισούς λευκούς Αμερικανούς άνδρες ηλικίας άνω των 50 ετών.
Παρόμοια υψηλή συχνότητα αναφέρεται και στις λευκές γυναίκες μετά την ηλικία των 50 ετών, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια σχετικά μικρή μεταβολή του κινδύνου μπορεί να έχει πρακτική σημασία όταν αφορά μια τόσο μεγάλη ομάδα πληθυσμού.
Τι σημαίνει πραγματικά το «7%»
Το 7% χρειάζεται να διαβαστεί με προσοχή.
Δεν σημαίνει ότι 7 στους 100 άνδρες που παίρνουν GLP-1 θα χάσουν τα μαλλιά τους.
Ούτε σημαίνει ότι ένας άνδρας χωρίς γενετική προδιάθεση θα εμφανίσει αναγκαστικά ανδρογενετική αλωπεκία επειδή ξεκίνησε θεραπεία.
Το εύρημα περιγράφει μια σχετική αύξηση κινδύνου στη γενετική ανάλυση, κυρίως σε άνδρες που ήδη έχουν προδιάθεση για την κατάσταση.
Ο απόλυτος ατομικός κίνδυνος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ηλικία, οικογενειακό ιστορικό, ορμονικό προφίλ και άλλες μεταβολικές ή δερματολογικές παραμέτρους.
Θα μπορούσε στο μέλλον να γίνεται γενετικός έλεγχος πριν από τη θεραπεία;
Η Petukhova θεωρεί ότι, εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν πειραματικά και κλινικά, η γνώση αυτή θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει σε πιο εξατομικευμένη διαχείριση.
Ένα πιθανό σενάριο θα ήταν να εντοπίζονται οι ασθενείς με αυξημένη γενετική προδιάθεση για αλωπεκία πριν από την έναρξη GLP-1 θεραπείας.
Δεν πρόκειται για πρακτική που εφαρμόζεται σήμερα.
Η ερευνήτρια μιλά για μια μελλοντική δυνατότητα, η οποία απαιτεί πολύ περισσότερα δεδομένα πριν μπορέσει να γίνει μέρος της κλινικής πράξης.
Minoxidil μαζί με GLP-1; Ένα ακόμη υποθετικό σενάριο
Οι ερευνητές αναφέρουν επίσης την πιθανότητα προληπτικής ή συνδυαστικής αντιμετώπισης της τριχόπτωσης.
Εάν επιβεβαιωθεί ότι ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο, στο μέλλον θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξεταστούν θεραπείες όπως η minoxidil ή άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αλωπεκία.
Και εδώ, όμως, πρόκειται για ερευνητική υπόθεση και όχι για σημερινή θεραπευτική σύσταση.
Δεν υπάρχουν ακόμη δεδομένα που να δικαιολογούν προληπτική χορήγηση minoxidil σε όλους όσοι ξεκινούν GLP-1.
Γιατί χρειάζεται να βρεθεί ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός
Το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι πώς ακριβώς η ενεργοποίηση της οδού GLP-1 θα μπορούσε να επηρεάζει τον θύλακο της τρίχας.
Η νέα μελέτη δείχνει γενετική συσχέτιση, όχι τον τελικό κυτταρικό μηχανισμό.
Οι ερευνητές θα πρέπει να εξετάσουν εάν η επίδραση αφορά άμεσα τα κύτταρα των τριχοθυλακίων, την αιμάτωση του δέρματος, ορμονικά μονοπάτια, μεταβολικές αλλαγές ή έναν συνδυασμό αυτών.
Χωρίς αυτή τη γνώση, δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε ποιοι ασθενείς έχουν πραγματικά μεγαλύτερο κίνδυνο και ποια παρέμβαση θα μπορούσε να τον περιορίσει.
Η χρήση των GLP-1 συνεχίζει να αυξάνεται
Η σημασία της μελέτης συνδέεται και με την τεράστια αύξηση της χρήσης των συγκεκριμένων φαρμάκων.
Σύμφωνα με έρευνες που επικαλούνται οι συγγραφείς, περίπου 12% των Αμερικανών έχει χρησιμοποιήσει GLP-1 αποκλειστικά για απώλεια βάρους.
Στις γυναίκες ηλικίας 50 έως 64 ετών, η χρήση εκτιμάται ότι φθάνει περίπου τη μία στις πέντε.
Η διείσδυση αυτής της κατηγορίας στον γενικό πληθυσμό σημαίνει ότι ακόμη και ανεπιθύμητες ενέργειες που είναι μέτριες ή σχετικά σπάνιες μπορεί να αφορούν τελικά μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
Ozempic, Wegovy και Zepbound: Δεν είναι όλα το ίδιο φάρμακο
Στη δημόσια συζήτηση, ο όρος «GLP-1» χρησιμοποιείται συχνά ως γενική ονομασία για διαφορετικά φάρμακα.
Το Ozempic και το Wegovy περιέχουν semaglutide και δρουν ως αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1.
Το Zepbound, με δραστική ουσία tirzepatide, δρα τόσο στον υποδοχέα GIP όσο και στον GLP-1.
Επομένως, παρά το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα αναφέρονται συχνά μαζί, δεν είναι φαρμακολογικά ταυτόσημα.
Η γενετική ανάλυση της νέας μελέτης επικεντρώνεται ειδικά στη βιολογική οδό του GLP-1R και δεν αποτελεί άμεση σύγκριση μεταξύ συγκεκριμένων εμπορικών σκευασμάτων.
Δεν είναι λόγος για αυθαίρετη διακοπή της θεραπείας
Η πιθανότητα τριχόπτωσης δεν πρέπει να οδηγήσει σε αυθαίρετη διακοπή ενός GLP-1.
Τα συγκεκριμένα φάρμακα χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία χρόνιων παθήσεων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η παχυσαρκία και μπορούν να προσφέρουν σημαντικά μεταβολικά και καρδιομεταβολικά οφέλη.
Η νέα μελέτη δεν αλλάζει τις εγκεκριμένες ενδείξεις τους και δεν αποδεικνύει ότι όλοι οι χρήστες διατρέχουν σημαντικό κίνδυνο αλωπεκίας.
Ένας ασθενής που παρατηρεί αυξημένη τριχόπτωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ώστε να διερευνηθεί η πραγματική αιτία και όχι να θεωρηθεί αυτόματα ότι ευθύνεται το φάρμακο.
Η τριχόπτωση μπορεί να έχει πολλές αιτίες
Στην πράξη, ένας χρήστης GLP-1 μπορεί να χάνει μαλλιά για πολλούς διαφορετικούς λόγους.
Η γρήγορη απώλεια βάρους, μειωμένη πρόσληψη πρωτεΐνης ή άλλων θρεπτικών συστατικών, έλλειψη σιδήρου, θυρεοειδικές διαταραχές, στρες, άλλες φαρμακευτικές αγωγές ή προϋπάρχουσα ανδρογενετική αλωπεκία μπορούν να συνυπάρχουν.
Γι’ αυτό η διάγνωση είναι σημαντικό να βασίζεται σε συνολική κλινική εικόνα.
Το βασικό νέο μήνυμα της μελέτης
Μέχρι τώρα, η τριχόπτωση που αναφέρεται σε ορισμένους χρήστες GLP-1 αντιμετωπιζόταν κυρίως ως έμμεση συνέπεια της απότομης μείωσης του βάρους.
Η νέα έρευνα προσθέτει μια δεύτερη πιθανή εξήγηση: η ίδια η βιολογική οδός του GLP-1 μπορεί να αλληλεπιδρά με γενετικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με την ανδρογενετική αλωπεκία.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα «προκαλούν φαλάκρα».
Δείχνει ότι για ορισμένους ήδη ευάλωτους άνδρες μπορεί να υπάρχει ένας πρόσθετος βιολογικός παράγοντας κινδύνου που μέχρι σήμερα δεν είχε τεκμηριωθεί γενετικά.
Και καθώς εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν πλέον αυτή την κατηγορία φαρμάκων, η καλύτερη κατανόηση ακόμη και τέτοιων δευτερευουσών επιδράσεων γίνεται όλο και πιο σημαντική για την εξατομίκευση της θεραπείας και την ενημέρωση των ασθενών.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Deuruxolitinib: Έγκριση νέου χαπιού για τη γυροειδή αλωπεκία
GLP-1 κάτω των 12: Γιατί οι γιατροί στις ΗΠΑ συνταγογραφούν off-label
