Μια απρόσμενη εμπειρία περιγράφουν χρήστες φαρμάκων τύπου GLP-1 καθώς μετά την έναρξη της θεραπείας, ορισμένοι δηλώνουν ότι άρχισαν να αναζητούν επίμονα αρώματα με νότες βανίλιας, κανέλας και γλυκών. Το φαινόμενο καταγράφεται προς το παρόν μέσα από προσωπικές μαρτυρίες και όχι ως τεκμηριωμένη ανεπιθύμητη ενέργεια.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Μια ασυνήθιστη και, για ορισμένους, ιδιαίτερα δαπανηρή αλλαγή στις καταναλωτικές τους συνήθειες αναφέρουν άνθρωποι που λαμβάνουν φάρμακα για την παχυσαρκία ή τον διαβήτη τα οποία δρουν στο μονοπάτι του GLP-1: η σχέση τους με τα αρώματα φαίνεται ότι άλλαξε δραστικά, με αρκετούς να δηλώνουν πως απέκτησαν έντονη επιθυμία για συλλογή αρωμάτων, κυρίως με γλυκές, «βρώσιμες» νότες.
Το φαινόμενο έχει αποκτήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την ανεπίσημη ονομασία «Ozempic smell», παρότι δεν αφορά αποκλειστικά ένα προϊόν ούτε έχει αναγνωριστεί ως κλινικά τεκμηριωμένη παρενέργεια. Οι μαρτυρίες προέρχονται κυρίως από διαδικτυακές κοινότητες χρηστών φαρμάκων, όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, αλλά και από ανθρώπους που περιγράφουν σε δημοσιογραφικά μέσα τη νέα τους σχέση με την όσφρηση και τα αρώματα.
Η συζήτηση αποκτά ενδιαφέρον επειδή τα φάρμακα αυτά επηρεάζουν την όρεξη, τον κορεσμό και την ανταπόκριση του εγκεφάλου σε ερεθίσματα που σχετίζονται με την τροφή. Ωστόσο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η σύνδεση με την αυξημένη επιθυμία αγοράς αρωμάτων παραμένει υπό διερεύνηση.
Από λίγα αρώματα σε συλλογή δεκάδων μπουκαλιών
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Katie, μιας 46χρονης εκπαιδευτικού που ζει στα προάστια της Ουάσιγκτον. Όπως ανέφερε στο The Independent, άρχισε να λαμβάνει το Zepbound της Eli Lilly τον Μάρτιο του 2024, ύστερα από πολυετείς προσπάθειες απώλειας βάρους μετά από ιατρικά αναγκαία ολική υστερεκτομή.
Η ίδια δηλώνει ότι ενδιαφερόταν ήδη σε ήπιο βαθμό για τα αρώματα, όμως μετά την έναρξη της θεραπείας η έλξη της πολλαπλασιάστηκε. Από μια μικρή συλλογή επώνυμων αρωμάτων, έφθασε να διαθέτει περισσότερα από 50 μπουκάλια, πολλά από εξειδικευμένους οίκους αρωματοποιίας.
Παράλληλα, άρχισε να παραγγέλνει δείγματα και μικρότερες ποσότητες αρωμάτων, αναζητώντας συνεχώς νέες επιλογές για καθημερινή χρήση. Υπολογίζει ότι μέσα σε δύο χρόνια δαπάνησε περίπου 3.000 δολάριαγια αρώματα, ενώ το αγαπημένο της άρωμα πωλείται έναντι περίπου 330 δολαρίων.
Οι προτιμήσεις της επικεντρώνονται σε γλυκές, αλλά όχι υπερβολικά «φαγώσιμες» μυρωδιές: ξυλώδεις ή πικάντικες βανίλιες, γλυκούς μόσχους, νότες καρύδας και λιβανιού. Η εμπειρία της δεν εμφανίζεται ως μεμονωμένη, καθώς δεκάδες χρήστες σε διαδικτυακά φόρουμ περιγράφουν παρόμοια μεταβολή μετά την έναρξη φαρμάκων τύπου GLP-1.
Η γοητεία των αρωμάτων που θυμίζουν επιδόρπιο
Στις διαδικτυακές συζητήσεις, αρκετοί χρήστες αναφέρουν ότι μετά την έναρξη της θεραπείας στράφηκαν σε αρώματα τύπου gourmand, δηλαδή συνθέσεις που θυμίζουν γλυκά, αρτοσκευάσματα ή υλικά της ζαχαροπλαστικής, όπως βανίλια, καραμέλα, κανέλα, σοκολάτα και ψημένη ζάχαρη.
Μια χρήστρια περιέγραψε ότι μέσα σε λίγους μήνες πέρασε από δύο αρώματα σε 24, χωρίς να υπολογίζει τις μικρότερες συσκευασίες και τα δείγματα. Άλλοι αναφέρουν ότι αισθάνονται διαρκή ανάγκη να μυρίζουν αρωματισμένα προϊόντα, από σαπούνια έως προϊόντα περιποίησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά χρηστών ότι μπορούν πλέον να απολαμβάνουν την οσμή ενός γλυκού αρώματος χωρίς να συνοδεύεται από έντονη πείνα ή παρόρμηση για κατανάλωση φαγητού. Για ορισμένους, τα αρώματα που θυμίζουν τρόφιμα φαίνεται να λειτουργούν ως αισθητηριακή εμπειρία ικανοποίησης, χωρίς το αντίστοιχο διατροφικό ερέθισμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα αρώματα υποκαθιστούν βιολογικά την τροφή ή ότι πρόκειται για προβλεπόμενη επίδραση των φαρμάκων. Αντίθετα, πρόκειται για προσωπικές περιγραφές, οι οποίες αναδεικνύουν μια πιθανή σχέση ανάμεσα στον κορεσμό, στην όσφρηση και στα κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου.
Τι είναι τα φάρμακα τύπου GLP-1
Τα φάρμακα τύπου GLP-1 χρησιμοποιούνται για τη ρύθμιση του σακχάρου και, σε συγκεκριμένες ενδείξεις, για τη διαχείριση της παχυσαρκίας. Μιμούνται ή ενισχύουν τη δράση ορμονικών μηχανισμών που συμμετέχουν στην αίσθηση κορεσμού, στη γαστρική κένωση και στον μεταβολισμό.
Στην περίπτωση της Katie, το Zepbound περιέχει τιρζεπατίδη, η οποία δρα ως αγωνιστής τόσο του υποδοχέα GIP όσο και του υποδοχέα GLP-1. Σύμφωνα με τις επίσημες αμερικανικές πληροφορίες συνταγογράφησης, το φάρμακο χορηγείται μαζί με υποθερμιδική διατροφή και αυξημένη σωματική δραστηριότητα για τη μακροχρόνια μείωση και διατήρηση του σωματικού βάρους σε ενήλικες με παχυσαρκία ή υπέρβαρους ενήλικες με τουλάχιστον μία σχετιζόμενη συννοσηρότητα.
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρονται επίσημα για το Zepbound είναι γαστρεντερικές, όπως ναυτία, διάρροια, έμετος, δυσκοιλιότητα, κοιλιακό άλγος και δυσπεψία. Στις πληροφορίες συνταγογράφησης, οι οποίες αναθεωρήθηκαν τον Απρίλιο του 2026, δεν περιλαμβάνεται η αλλαγή στην όσφρηση ή η έντονη έλξη προς τα αρώματα μεταξύ των συχνών ανεπιθύμητων ενεργειών.
Πιθανή σύνδεση με την όσφρηση και το σύστημα ανταμοιβής
Αν και δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής κλινικές δοκιμές που να αποδεικνύουν ότι τα GLP-1 φάρμακα οδηγούν σε «εμμονή» με τα αρώματα, επιστήμονες θεωρούν ότι υπάρχουν βιολογικοί μηχανισμοί που θα μπορούσαν να εξηγήσουν αλλαγές στην αντίληψη των οσμών.
Η Leslie Kay, καθηγήτρια Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, ανέφερε στο The Independent ότι τα φάρμακα ενδέχεται να ενισχύουν την ευαισθησία σε οσμές που σχετίζονται με τρόφιμα. Κατά την εκτίμησή της, τα κυκλώματα οσφρητικής ευχαρίστησης και ικανοποίησης θα μπορούσαν να ενεργοποιούνται από μη πραγματικές μυρωδιές τροφής, όπως εκείνες που συναντώνται στα γλυκά αρώματα.
Η Paule Joseph, ερευνήτρια στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ, σημείωσε ότι υποδοχείς GLP-1 εντοπίζονται σε κύτταρα του οσφρητικού βολβού, δηλαδή της περιοχής που μεταφέρει τα σήματα των οσμών προς τον εγκέφαλο. Με αυτή τη λογική, ένα φάρμακο που μεταβάλλει την όρεξη ενδέχεται να επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται ορισμένα αρωματικά ερεθίσματα.
Ο Hiroaki Matsunami, καθηγητής Μοριακής Γενετικής και Μικροβιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Duke, εκτιμά ότι το φαινόμενο πιθανόν να αφορά περισσότερο τον εγκέφαλο παρά τη μύτη. Τα GLP-1 φάρμακα επηρεάζουν νευρικά κυκλώματα που σχετίζονται με την όρεξη, τον κορεσμό και τη ναυτία, επομένως δεν θα ήταν απροσδόκητο να επηρεάζουν και τις συναισθηματικές ή συμπεριφορικές αντιδράσεις απέναντι σε μια οσμή.
Άλλοι χρήστες περιγράφουν το ακριβώς αντίθετο
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ενιαία. Σε προηγούμενο δημοσίευμα για τη σχέση των GLP-1 φαρμάκων με την όσφρηση, χρήστες είχαν περιγράψει το αντίθετο αποτέλεσμα: αρώματα που προηγουμένως αγαπούσαν έγιναν ξαφνικά δυσάρεστα ή ακόμη και ναυτιώδη.
Στην περίπτωση αυτή, οι γλυκές μυρωδιές και τα αρώματα τύπου gourmand προκαλούσαν αποστροφή, πιθανόν επειδή συνδέθηκαν με περιόδους ναυτίας μετά τη χορήγηση του φαρμάκου. Ειδικοί είχαν υπογραμμίσει ότι δεν υπάρχει ακόμη κλινική μελέτη που να καθορίζει με σαφήνεια εάν και πώς οι θεραπείες GLP-1 μεταβάλλουν την όσφρηση.
Η αντίφαση ανάμεσα σε χρήστες που αναπτύσσουν έντονη έλξη για τα αρώματα και σε άλλους που τα αποφεύγουν δείχνει ότι, ακόμη και εάν υπάρχει πραγματικός βιολογικός μηχανισμός, πιθανόν να επηρεάζεται από ατομικούς παράγοντες: την αρχική ευαισθησία στην όσφρηση, την εμπειρία ναυτίας, τις προϋπάρχουσες προτιμήσεις και τη σύνδεση συγκεκριμένων μυρωδιών με την τροφή ή την απόλαυση.
Τα κοινωνικά δίκτυα ως πρώιμος ανιχνευτής συμπτωμάτων
Οι διαδικτυακές αναφορές δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη αιτιώδους σχέσης. Μπορούν, ωστόσο, να λειτουργήσουν ως πρώιμη ένδειξη εμπειριών που δεν έχουν αποτυπωθεί επαρκώς στις κλινικές δοκιμές ή στις επίσημες πληροφορίες προϊόντος.
Πρόσφατη προδημοσίευση, η οποία ανέλυσε περισσότερες από 410.000 αναρτήσεις στο Reddit σχετικά με σεμαγλουτίδη ή τιρζεπατίδη, διαπίστωσε ότι οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις κυριαρχούν στις αναφορές των χρηστών. Παράλληλα, οι ερευνητές υποστήριξαν ότι οι μεγάλες διαδικτυακές κοινότητες μπορούν να αναδείξουν πιθανά σήματα ασφάλειας ή νέες εμπειρίες ασθενών που απαιτούν περαιτέρω μελέτη. Η συγκεκριμένη εργασία δεν τεκμηριώνει τη σχέση των GLP-1 με την αγορά αρωμάτων, αλλά φωτίζει τον ρόλο της ψηφιακής φαρμακοεπαγρύπνησης σε νέα και ασυνήθιστα συμπτώματα.
Δεν αποτελεί αναγνωρισμένη παρενέργεια
Μέχρι σήμερα, η έντονη προσκόλληση στα αρώματα ή η αλλαγή στην αισθητηριακή εμπειρία των αρωμάτων δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ανεπιθύμητη ενέργεια στις βασικές επίσημες πληροφορίες προϊόντος για το Zepbound. Αντίστοιχα, δεν υπάρχουν δημοσιευμένες κλινικές μελέτες που να επιβεβαιώνουν ότι η θεραπεία προκαλεί συγκεκριμένη καταναλωτική συμπεριφορά γύρω από τα αρώματα.
Για τους ασθενείς, το εύρημα έχει περισσότερο χαρακτήρα ενδιαφέρουσας προσωπικής εμπειρίας παρά ιατρικής προειδοποίησης. Ωστόσο, οποιαδήποτε νέα ή έντονη αλλαγή στην όσφρηση, στη γεύση, στη συμπεριφορά ή στη διάθεση κατά τη διάρκεια μιας θεραπείας καλό είναι να συζητείται με τον θεράποντα γιατρό, ιδίως όταν προκαλεί δυσφορία ή επηρεάζει την καθημερινότητα.
Για την Katie, η αλλαγή αυτή δεν αποτέλεσε αρνητική εμπειρία. Όπως ανέφερε, ακόμη και όταν διέκοψε το Zepbound για έξι μήνες λόγω χειρουργικής επέμβασης, το ενδιαφέρον της για τα αρώματα παρέμεινε. Η ίδια δηλώνει ότι μέσα από τη νέα της ενασχόληση γνώρισε βαθύτερα τη δημιουργική πλευρά της αρωματοποιίας, τις πρώτες ύλες και την επιστήμη των αρωματικών μορίων.
Το φαινόμενο ενδέχεται να αποδειχθεί απλώς μια σύμπτωση που ενισχύεται από τις διαδικτυακές κοινότητες. Μπορεί όμως και να αποτελεί μια μικρή ένδειξη ότι η επανάσταση των GLP-1 θεραπειών δεν επηρεάζει μόνο το βάρος και το σάκχαρο, αλλά αγγίζει πιο σύνθετες περιοχές της ανθρώπινης εμπειρίας, όπως την επιθυμία, την απόλαυση και την όσφρηση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
GLP-1 και αρθρίτιδα: Η ορμόνη που ανοίγει νέο δρόμο στη φλεγμονή
FDA: «Μπλόκο» σε εταιρεία GLP-1 μετά από άρνηση ελέγχου
