Ιστορικά δείγματα όγκων από τα μέσα του 20ού αιώνα ίσως φωτίσουν την ανησυχητική αύξηση του καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50 ετών, μέσα από μια πρωτοποριακή σύγκριση παρελθόντος και παρόντος.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Δεκάδες χιλιάδες ιστορικά δείγματα όγκων, αποθηκευμένα επί περισσότερα από 70 χρόνια στα υπόγεια νοσοκομείου του Λονδίνου, ενδέχεται να αποτελέσουν το «κλειδί» για την κατανόηση της ανησυχητικής αύξησης των περιστατικών καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50 ετών. Ερευνητές του The Institute of Cancer Research σε συνεργασία με το St Mark’s Hospital ξεκινούν μια πρωτοποριακή μελέτη, συγκρίνοντας δείγματα καρκίνου του εντέρου από τη δεκαετία του 1960 με σύγχρονα περιστατικά.
Η έρευνα φιλοδοξεί να φωτίσει τον ρόλο του λεγόμενου exposome – του συνόλου δηλαδή των διατροφικών, περιβαλλοντικών και συμπεριφορικών παραγόντων που επηρεάζουν τον οργανισμό σε βάθος χρόνου – στη διαμόρφωση του αυξημένου κινδύνου πρώιμης εμφάνισης της νόσου.
Καρκίνος του εντέρου στους νέους: πιο σπάνιος, αλλά πιο επιθετικός
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί τον τέταρτο συχνότερο καρκίνο στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Παρότι τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου έχουν περιορίσει τα περιστατικά στις μεγαλύτερες ηλικίες, οι διαγνώσεις σε νεότερους ενήλικες αυξάνονται σταθερά και εκτιμάται ότι θα διπλασιαστούν έως το 2030.
Σύμφωνα με διαθέσιμα δεδομένα, οι καρκίνοι πρώιμης έναρξης συχνά διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο και εμφανίζουν πιο επιθετική βιολογική συμπεριφορά, γεγονός που επιβαρύνει την πρόγνωση, ακόμη και με τη χρήση σύγχρονων θεραπειών.
Το «Boomers Project» και η αξία των ιστορικών δειγμάτων
Η νέα μελέτη, με την ονομασία Boomers Project, θα αξιοποιήσει το μοναδικό αρχείο ιστολογικών δειγμάτων του St Mark’s Hospital, ενός από τα παλαιότερα κέντρα αναφοράς για παθήσεις του εντέρου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Προκαταρκτικοί έλεγχοι έδειξαν ότι δείγματα ακόμη και από τις αρχές του 20ού αιώνα παραμένουν σε εξαιρετική κατάσταση, κατάλληλα για προηγμένες μοριακές αναλύσεις.
Οι επιστήμονες θα χαρτογραφήσουν τις γενετικές αλλοιώσεις των καρκινικών κυττάρων, αναζητώντας «μοριακά αποτυπώματα» που συνδέονται με διαφορετικές περιβαλλοντικές εκθέσεις, όπως η διατροφή, το κάπνισμα ή οι ρύποι.
Πώς αλλάζει το DNA με την πάροδο των δεκαετιών
Κάθε περιβαλλοντικός παράγοντας αφήνει το δικό του αποτύπωμα στο DNA των καρκινικών κυττάρων. Με τη χρήση σύγχρονων τεχνικών γονιδιωματικής ανάλυσης, η ερευνητική ομάδα θα συγκρίνει τις μεταλλάξεις σε δείγματα της δεκαετίας του 1950 με εκείνες των σημερινών ασθενών, ώστε να αποτυπωθεί πώς μεταβλήθηκαν οι επιδράσεις του περιβάλλοντος στο πέρασμα του χρόνου.
Όπως επισημαίνει ο Trevor Graham, καθηγητής Γονιδιωματικής και Διευθυντής του Κέντρου Εξέλιξης και Καρκίνου στο ICR, ο τρόπος ζωής της δεκαετίας του 1960 διέφερε ριζικά από τον σημερινό. «Πιστεύουμε ότι οι αλλαγές στη διατροφή, στον τρόπο ζωής και στο περιβάλλον συμβάλλουν καθοριστικά στην αύξηση των περιστατικών καρκίνου του εντέρου σε νεαρότερες ηλικίες», αναφέρει.
Πολλοί παράγοντες, μία κοινή απειλή
Ο συνδιευθυντής του έργου, Kevin Monahan, γαστρεντερολόγος και επικεφαλής του Κέντρου Κληρονομικού Καρκίνου του Εντέρου στο St Mark’s, τονίζει ότι δεν είναι ακόμη σαφές αν ευθύνεται ένας ή πολλοί παράγοντες. Μεταξύ των υπό διερεύνηση αιτιών περιλαμβάνονται οι αλλαγές στη διατροφή, η καθιστική ζωή, οι μικροπλαστικές ουσίες και οι μεταβολές του εντερικού μικροβιώματος.
Εντυπωσιακό στοιχείο παραμένει το γεγονός ότι πολλοί νέοι ασθενείς δεν παρουσιάζουν εμφανείς παράγοντες κινδύνου, παρ’ όλα αυτά διαγιγνώσκονται με επιθετικές μορφές της νόσου.
Η ανθρώπινη διάσταση της νόσου
Χαρακτηριστική είναι η εμπειρία της Holly Masters, η οποία διαγνώστηκε με καρκίνο του ορθού στα 23 της χρόνια. Παρά τα επίμονα συμπτώματα, αρχικά της αποδόθηκαν σε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, με αποτέλεσμα η διάγνωση να γίνει καθυστερημένα, μέσω επείγουσας εισαγωγής. Η ίδια υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης των συμπτωμάτων και καλύτερης προστασίας των νεότερων ηλικιών.
Τι σημαίνει η έρευνα για τη δημόσια υγεία
Εάν το Boomers Project καταφέρει να εντοπίσει συγκεκριμένους παράγοντες που ευθύνονται για την αύξηση των περιστατικών, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες στρατηγικές πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και εξατομικευμένης θεραπείας. Μέχρι τότε, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η υγιεινή διατροφή, η σωματική άσκηση και η άμεση ιατρική αξιολόγηση συμπτωμάτων όπως αιμορραγία ή αλλαγές στις κενώσεις παραμένουν κρίσιμες για τη μείωση του κινδύνου.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος τραχήλου μήτρας: Νέες οδηγίες στον προσυμπτωματικό έλεγχο
Καρκίνος παγκρέατος: νέα δεδομένα αλλάζουν τη θεραπεία
