Νέα μελέτη από το UCLA Health δείχνει ότι η μακροχρόνια οικιακή έκθεση στο φυτοφάρμακο χλωρπυριφός (chlorpyrifos) σχετίζεται με περισσότερο από 2,5 φορές αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Molecular Neurodegeneration, συνδυάζει επιδημιολογικά δεδομένα ανθρώπινου πληθυσμού με εργαστηριακά πειράματα, προσφέροντας για πρώτη φορά ισχυρές βιολογικές ενδείξεις αιτιώδους σχέσης.
Σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι στις ΗΠΑ ζουν με τη νόσο Πάρκινσον, μια προοδευτική νευροεκφυλιστική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από τρόμο, δυσκαμψία και δυσκολία στην κίνηση. Αν και η γενετική προδιάθεση παίζει ρόλο, περιβαλλοντικοί παράγοντες –και ιδιαίτερα η έκθεση σε φυτοφάρμακα– αναγνωρίζονται όλο και περισσότερο ως κρίσιμοι συντελεστές κινδύνου. Η χλωρπυριφός χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα στη γεωργία επί δεκαετίες. Παρότι η οικιακή χρήση της απαγορεύθηκε το 2001 και η αγροτική χρήση περιορίστηκε το 2021 στις ΗΠΑ, εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε πολλές καλλιέργειες και παραμένει διαδεδομένη σε άλλες χώρες.
Η ακριβής αναγνώριση συγκεκριμένων φυτοφαρμάκων που αυξάνουν τον κίνδυνο Πάρκινσον μπορεί να καθοδηγήσει στρατηγικές πρόληψης και να βοηθήσει στον εντοπισμό ατόμων που θα ωφεληθούν από έγκαιρη παρακολούθηση ή μελλοντικές προστατευτικές παρεμβάσεις.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 829 άτομα με νόσο Πάρκινσον και 824 άτομα χωρίς τη νόσο, συμμετέχοντες στη μακροχρόνια μελέτη Parkinson’s Environment and Genes του UCLA. Χρησιμοποιήθηκαν αναφορές χρήσης φυτοφαρμάκων της Καλιφόρνιας σε συνδυασμό με τις διευθύνσεις κατοικίας και εργασίας των συμμετεχόντων, ώστε να εκτιμηθεί με ακρίβεια η ατομική έκθεση στη χλωρπυριφός με την πάροδο του χρόνου.
Για να διερευνηθεί ο μηχανισμός νευροτοξικότητας, ποντίκια εκτέθηκαν σε αεροζόλ χλωρπυριφός επί 11 εβδομάδες με μεθόδους εισπνοής που προσομοιώνουν ρεαλιστικά την ανθρώπινη έκθεση. Παράλληλα, πειράματα σε ζεβρόψαρα επέτρεψαν τον εντοπισμό των κυτταρικών διεργασιών που οδηγούν στη βλάβη των νευρώνων.
Κύρια ευρήματα και επιπτώσεις
Τα άτομα με μακροχρόνια οικιακή έκθεση στη χλωρπυριφός εμφάνιζαν πάνω από 2,5 φορές αυξημένο κίνδυνο Πάρκινσον σε σύγκριση με όσους δεν είχαν τέτοια έκθεση. Στα πειραματόζωα, η έκθεση οδήγησε σε κινητικά προβλήματα και απώλεια των νευρώνων που παράγουν ντοπαμίνη – ακριβώς των κυττάρων που εκφυλίζονται στη νόσο Πάρκινσον.
Επιπλέον, παρατηρήθηκε φλεγμονή στον εγκέφαλο και παθολογική συσσώρευση της πρωτεΐνης α-συνουκλεΐνης, χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου. Τα πειράματα σε ζεβρόψαρα αποκάλυψαν ότι η χλωρπυριφός διαταράσσει την αυτοφαγία, τη βασική κυτταρική διαδικασία «καθαρισμού» κατεστραμμένων πρωτεϊνών. Όταν οι ερευνητές αποκατέστησαν αυτή τη διαδικασία ή αφαίρεσαν τη συνουκλεΐνη, οι νευρώνες προστατεύθηκαν από τη βλάβη.
Δυσλειτουργία της αυτοφαγίας
Τα δεδομένα αναδεικνύουν τη δυσλειτουργία της αυτοφαγίας ως πιθανό θεραπευτικό στόχο για την ανάπτυξη παρεμβάσεων που θα μπορούσαν να προστατεύσουν τον εγκέφαλο από τη νευροτοξικότητα φυτοφαρμάκων. Παρότι η χρήση της χλωρπυριφός έχει μειωθεί στις ΗΠΑ, πολλοί άνθρωποι εκτέθηκαν στο παρελθόν, ενώ συγγενή χημικά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται διεθνώς.
Μελλοντικές μελέτες αναμένεται να εξετάσουν αν και άλλα ευρέως χρησιμοποιούμενα φυτοφάρμακα προκαλούν παρόμοιες βλάβες και αν ενισχυτικές παρεμβάσεις της αυτοφαγίας μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο Πάρκινσον σε εκτεθειμένους πληθυσμούς. Παράλληλα, τα ευρήματα υποστηρίζουν ότι άτομα με γνωστό ιστορικό έκθεσης στη χλωρπυριφός ίσως ωφεληθούν από στενότερη νευρολογική παρακολούθηση.
Όπως σημειώνει ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Jeff Bronstein, καθηγητής Νευρολογίας στο UCLA Health, «η έρευνα αυτή καθιερώνει τη χλωρπυριφός ως συγκεκριμένο περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο Πάρκινσον και όχι απλώς τα φυτοφάρμακα ως γενική κατηγορία. Η ανάδειξη του βιολογικού μηχανισμού στα ζωικά μοντέλα δείχνει ότι η συσχέτιση είναι πιθανότατα αιτιώδης και ανοίγει τον δρόμο για στοχευμένες προστατευτικές θεραπείες».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Τα 12 τρόφιμα με αυξημένα επίπεδα φυτοφαρμάκων – Η επίδραση στην υγεία
Ποδόσφαιρο και εγκέφαλος: γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον
