Η ογκολογία ακριβείας διευρύνει το θεραπευτικό της αποτύπωμα, καθώς το selpercatinib έλαβε πλήρη έγκριση στις ΗΠΑ για ενηλίκους και παιδιά από 2 ετών με τοπικά προχωρημένους ή μεταστατικούς συμπαγείς όγκους που φέρουν σύντηξη του γονιδίου RET.
Πλήρη έγκριση στο selpercatinib, έναν εκλεκτικό αναστολέα της κινάσης RET, χορήγησε ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων για τη θεραπεία ενηλίκων και παιδιατρικών ασθενών ηλικίας 2 ετών και άνω με τοπικά προχωρημένους ή μεταστατικούς συμπαγείς όγκους που φέρουν σύντηξη του γονιδίου RET.
Η μοριακή αλλοίωση πρέπει να έχει ανιχνευθεί με διαγνωστική εξέταση εγκεκριμένη από τον FDA. Η ένδειξη αφορά ασθενείς των οποίων η νόσος εξελίχθηκε κατά τη διάρκεια ή μετά από προηγούμενη συστηματική θεραπεία, καθώς και εκείνους για τους οποίους δεν υπάρχουν ικανοποιητικές εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές.
Το selpercatinib κυκλοφορεί στις ΗΠΑ από την Eli Lilly and Company. Η απόφαση της 14ης Ιουλίου 2026 μετέτρεψε σε πλήρη, παραδοσιακή έγκριση την επιταχυνόμενη έγκριση που είχε δοθεί το 2022 για ενηλίκους και είχε επεκταθεί το 2024 σε παιδιά ηλικίας 2 ετών και άνω.
Η θεραπεία ακολουθεί τη μετάλλαξη και όχι το όργανο
Η νέα ένδειξη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της λεγόμενης tissue-agnostic θεραπευτικής προσέγγισης.
Σε αυτό το μοντέλο, η επιλογή του φαρμάκου δεν καθορίζεται κυρίως από το όργανο στο οποίο εμφανίστηκε ο καρκίνος, αλλά από την παρουσία μιας συγκεκριμένης μοριακής αλλοίωσης που λειτουργεί ως κινητήριος μηχανισμός της νόσου.
Οι συντήξεις του γονιδίου RET προκαλούν μη φυσιολογική και διαρκή ενεργοποίηση της ομώνυμης τυροσινικής κινάσης, ενεργοποιώντας κυτταρικές οδούς που ευνοούν τον πολλαπλασιασμό και την επιβίωση των καρκινικών κυττάρων.
Οι αλλοιώσεις αυτές είναι περισσότερο γνωστές στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα και στον καρκίνο του θυρεοειδούς. Μπορούν, όμως, να εντοπιστούν σε μικρότερα ποσοστά και σε πολλά άλλα συμπαγή νεοπλάσματα.
Οι ασθενείς της LIBRETTO-001
Η πλήρης έγκριση στηρίχθηκε κυρίως στα επικαιροποιημένα αποτελέσματα της διεθνούς, πολυκεντρικής, ανοικτής και πολυκοορτικής μελέτης LIBRETTO-001.
Στην ανάλυση αποτελεσματικότητας συμπεριλήφθηκαν 75 ασθενείς με RET fusion–θετικούς συμπαγείς όγκους διαφορετικούς από τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα και τον καρκίνο του θυρεοειδούς.
Οι ασθενείς είχαν παρουσιάσει εξέλιξη μετά από προηγούμενη συστηματική θεραπεία ή δεν διέθεταν άλλη ικανοποιητική θεραπευτική επιλογή. Η αξιολόγηση υποστηρίχθηκε επίσης από τα ήδη διαθέσιμα αποτελέσματα του selpercatinib στον RET fusion–θετικό καρκίνο του πνεύμονα και του θυρεοειδούς.
Ανταπόκριση στο 47% των ασθενών
Το συνολικό ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης ανήλθε στο 47%, με διάστημα εμπιστοσύνης 95% από 35% έως 59%.
Η διάμεση διάρκεια της ανταπόκρισης έφθασε τους 24,5 μήνες, με διάστημα εμπιστοσύνης από 11,2 έως 49,1 μήνες. Το εύρημα υποδηλώνει ότι, στους ασθενείς που ανταποκρίνονται, η αντικαρκινική δράση μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πρέπει, πάντως, να επισημανθεί ότι η LIBRETTO-001 δεν ήταν τυχαιοποιημένη μελέτη και δεν περιλάμβανε ομάδα άμεσης σύγκρισης με άλλη θεραπεία. Η έγκριση βασίστηκε στο μέγεθος και στη διάρκεια της ανταπόκρισης σε ασθενείς με σπάνιες μοριακές αλλοιώσεις και περιορισμένες διαθέσιμες επιλογές.
Ανταποκρίσεις σε πολλούς διαφορετικούς καρκίνους
Αντικειμενικές ανταποκρίσεις καταγράφηκαν σε ένα ιδιαίτερα ετερογενές φάσμα κακοηθειών, μεταξύ των οποίων:
- καρκίνος του παχέος εντέρου,
- παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα,
- καρκίνος των σιελογόνων αδένων,
- σαρκώματα μαλακών μορίων,
- χολαγγειοκαρκίνωμα,
- καρκίνωμα του δέρματος,
- καρκίνος αγνώστου πρωτοπαθούς εστίας,
- καρκίνος του μαστού,
- βρογχικό καρκινοειδές,
- καρκίνος των ωοθηκών,
- καρκίνος του λεπτού εντέρου,
- νευροενδοκρινείς όγκοι, συμπεριλαμβανομένων νευροενδοκρινών όγκων του παγκρέατος.
Η καταγραφή ανταποκρίσεων σε τόσο διαφορετικούς ιστολογικούς τύπους ενισχύει τη βιολογική υπόθεση ότι η σύντηξη του RET μπορεί να λειτουργεί ως κοινός θεραπευτικός στόχος, παρά τις μεγάλες διαφορές στην ανατομική προέλευση των όγκων.
Τα δεδομένα στα παιδιά και στους νεαρούς ενηλίκους
Η αποτελεσματικότητα στον παιδιατρικό και νεαρό ενήλικο πληθυσμό αξιολογήθηκε στη μελέτη LIBRETTO-121.
Πρόκειται για πολυκεντρική, ανοικτή και πολυκοορτική δοκιμή σε ασθενείς με τοπικά προχωρημένους, ανθεκτικούς RET fusion–θετικούς όγκους, οι οποίοι δεν ανταποκρίνονταν στις διαθέσιμες θεραπείες ή δεν είχαν πρόσβαση σε καθιερωμένη συστηματική θεραπεία με πιθανότητα ίασης.
Ανταποκρίσεις παρατηρήθηκαν, μεταξύ άλλων, σε έναν ασθενή με συγγενές βρεφικό ινοσάρκωμα, σε έναν ασθενή με ατρακτοκυτταρικό σάρκωμα και σε παιδιά με RET fusion–θετικό καρκίνο του θυρεοειδούς.
Τα παιδιατρικά δεδομένα παραμένουν αριθμητικά περιορισμένα, κάτι αναμενόμενο λόγω της εξαιρετικής σπανιότητας αυτών των όγκων και των συγκεκριμένων γενετικών αλλοιώσεων.
Πώς χορηγείται το selpercatinib
Το selpercatinib χορηγείται από το στόμα δύο φορές την ημέρα.
Για ενηλίκους και εφήβους ηλικίας 12 ετών και άνω, η συνιστώμενη δόση καθορίζεται από το σωματικό βάρος:
- 120 mg δύο φορές ημερησίως για ασθενείς κάτω των 50 κιλών,
- 160 mg δύο φορές ημερησίως για ασθενείς βάρους 50 κιλών και άνω.
Για τα παιδιά ηλικίας από 2 έως κάτω των 12 ετών, η δοσολογία υπολογίζεται με βάση την επιφάνεια σώματος και απαιτεί εφαρμογή των αναλυτικών οδηγιών της εγκεκριμένης συνταγογραφικής πληροφορίας.
Η θεραπεία συνεχίζεται συνήθως έως την εξέλιξη της νόσου ή την εμφάνιση μη αποδεκτής τοξικότητας, με προσαρμογές ή προσωρινή διακοπή της δόσης όταν απαιτείται.
Οι σημαντικότερες προειδοποιήσεις ασφαλείας
Όπως όλες οι στοχευμένες αντικαρκινικές θεραπείες, το selpercatinib απαιτεί συστηματική κλινική και εργαστηριακή παρακολούθηση.
Οι προειδοποιήσεις και προφυλάξεις της επίσημης επισήμανσης περιλαμβάνουν:
- ηπατοτοξικότητα,
- διάμεση πνευμονοπάθεια ή πνευμονίτιδα,
- αρτηριακή υπέρταση,
- παράταση του διαστήματος QT,
- αιμορραγικά επεισόδια,
- αντιδράσεις υπερευαισθησίας,
- σύνδρομο λύσης όγκου,
- διαταραχή της επούλωσης τραυμάτων,
- υποθυρεοειδισμό,
- εμβρυοτοξικότητα,
- επιφυσιολίσθηση της μηριαίας κεφαλής στον παιδιατρικό πληθυσμό.
Η παρακολούθηση περιλαμβάνει, ανάλογα με το ιστορικό και την κατάσταση του ασθενούς, έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας, της αρτηριακής πίεσης, των ηλεκτρολυτών, του ηλεκτροκαρδιογραφήματος και της θυρεοειδικής λειτουργίας.
Γιατί ο μοριακός έλεγχος είναι καθοριστικός
Η κλινική αξιοποίηση του selpercatinib προϋποθέτει τον εντοπισμό της σύντηξης του RET.
Στην αρχική tissue-agnostic αξιολόγηση που είχε οδηγήσει στην επιταχυνόμενη έγκριση, η μοριακή αλλοίωση είχε ανιχνευθεί σχεδόν στο σύνολο των ασθενών μέσω αλληλούχησης νέας γενιάς, ενώ σε μικρότερο ποσοστό είχε χρησιμοποιηθεί η μέθοδος FISH.
Η εξέλιξη ενισχύει τη σημασία του εκτεταμένου μοριακού προφίλ, ιδιαίτερα σε ασθενείς με προχωρημένη νόσο, σπάνιους όγκους ή καρκίνο αγνώστου πρωτοπαθούς εστίας.
Η ανάλυση με NGS μπορεί να ανιχνεύσει ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό γενετικών μεταβολών και να αποκαλύψει σπάνιους αλλά δυνητικά θεραπεύσιμους ογκογόνους οδηγούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να παραμείνουν άγνωστοι με πιο περιορισμένους ελέγχους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανάλυση RNA μπορεί να προσφέρει συμπληρωματική αξία, επειδή συγκεκριμένες DNA-based δοκιμασίες ενδέχεται να μην ανιχνεύουν όλες τις λειτουργικές συντήξεις RET. Πρόσφατα δεδομένα του FDA από μελέτη μετά την έγκριση έδειξαν ότι υπήρχαν ασθενείς με θετική σύντηξη σε άλλες δοκιμασίες αλλά αρνητικό αποτέλεσμα σε συγκεκριμένο DNA-based companion diagnostic.
Τι σημαίνει η πλήρης έγκριση
Η επιταχυνόμενη έγκριση επιτρέπει την ταχύτερη διάθεση θεραπειών για σοβαρές παθήσεις με ανεκπλήρωτη ιατρική ανάγκη, βάσει ενδιάμεσων δεικτών που θεωρείται πιθανό ότι προβλέπουν κλινικό όφελος.
Η μετατροπή της σε πλήρη έγκριση σημαίνει ότι ο FDA έκρινε πως τα συμπληρωματικά δεδομένα επαλήθευσαν το κλινικό όφελος για τη συγκεκριμένη ένδειξη. Η tissue-agnostic ένδειξη του selpercatinib είχε λάβει επιταχυνόμενη έγκριση τον Σεπτέμβριο του 2022 και μετατράπηκε σε παραδοσιακή έγκριση στις 14 Ιουλίου 2026.
Η απόφαση αφορά την αμερικανική ρυθμιστική αρχή και δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη άδεια κυκλοφορίας ή διεύρυνση της ένδειξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα.
Η συνολική αξιολόγηση
Η πλήρης έγκριση του selpercatinib αποτελεί σημαντικό βήμα για την ογκολογία ακριβείας, επειδή εδραιώνει μία θεραπευτική επιλογή που εφαρμόζεται ανεξάρτητα από την ιστολογική προέλευση του όγκου.
Το ποσοστό ανταπόκρισης 47% και η διάμεση διάρκειά της στους 24,5 μήνες είναι ιδιαίτερα σημαντικά για έναν προθεραπευμένο πληθυσμό με σπάνιες μεταλλάξεις και περιορισμένες εναλλακτικές.
Τα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι όλοι οι ασθενείς με σύντηξη RET θα ανταποκριθούν ούτε ότι η θεραπεία στερείται σημαντικών κινδύνων. Επιβεβαιώνουν, όμως, ότι η μοριακή βιολογία μπορεί να αναδείξει αποτελεσματικούς θεραπευτικούς στόχους ακόμη και σε καρκίνους για τους οποίους οι καθιερωμένες επιλογές είναι ελάχιστες.
Όπως επισημαίνουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», Δρ Μαρία Καπαρέλου και Θάνος Δημόπουλος, η εξέλιξη υπογραμμίζει την ανάγκη ευρύτερης πρόσβασης σε ολοκληρωμένο μοριακό έλεγχο.
Το μέλλον της ογκολογίας δεν καθορίζεται πλέον αποκλειστικά από το σημείο στο οποίο εμφανίζεται ένας όγκος. Καθορίζεται όλο και περισσότερο από τις γενετικές μεταβολές που τον τροφοδοτούν και από τη δυνατότητα να ανασταλεί στοχευμένα ο βιολογικός μηχανισμός της νόσου.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΕΣΥ: Ογκολογικοί και παιδιατρικοί ασθενείς αξιολογούν πλέον τη νοσηλεία τους
Καρκίνος: Νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης, αποζημίωση βιοδεικτών και Καρδιο-Ογκολογική Σύμπραξη
