Αυξανόμενα δεδομένα δείχνουν ότι τα φάρμακα GLP-1 για την παχυσαρκία μπορεί να συνδέονται και με μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Η ιδέα ότι φάρμακα για την παχυσαρκία, όπως το Ozempic και το Wegovy, μπορεί να επηρεάζουν και τη σχέση μας με το αλκοόλ δεν ξεκίνησε από τα εργαστήρια, αλλά από τις εμπειρίες των ίδιων των ασθενών. Πολλοί αναφέρουν ότι, ενώ λαμβάνουν αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1, τους είναι πιο εύκολο να αρνηθούν ένα ακόμη ποτό ή να περιορίσουν την κατανάλωσή τους.
Το ερώτημα είναι αν αυτές οι αφηγήσεις επιβεβαιώνονται και επιστημονικά. Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, τα δεδομένα που συσσωρεύονται δείχνουν ότι τα φάρμακα GLP-1 μπορεί πράγματι να συνδέονται με μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ.
Τι δείχνουν μέχρι τώρα τα δεδομένα
Οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1, μια κατηγορία φαρμάκων που περιλαμβάνει τη σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy) και τη λιραγλουτίδη (Saxenda), μιμούνται τη δράση της ορμόνης GLP-1, η οποία συμμετέχει στη ρύθμιση της όρεξης και του κορεσμού. Ωστόσο, η δράση τους δεν περιορίζεται στο πεπτικό σύστημα, καθώς επηρεάζουν και περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και τον έλεγχο της συμπεριφοράς.
Σύμφωνα με τον Christian Hendershot, διευθυντή κλινικής έρευνας στο Ινστιτούτο Επιστημών Εξάρτησης του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, πρόκειται για έναν ερευνητικό τομέα που εξελίσσεται ραγδαία και αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, με περισσότερες από δώδεκα κλινικές δοκιμές ήδη σε εξέλιξη.
Πώς το αλκοόλ «εκπαιδεύει» τον εγκέφαλο
Η κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται παγκοσμίως με περίπου 2,6 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και καρκίνου. Σε επίπεδο εγκεφάλου, το αλκοόλ ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής, οδηγώντας σε απελευθέρωση ντοπαμίνης στον πυρήνα accumbens. Με την πάροδο του χρόνου, η κατανάλωση παύει να αποτελεί συνειδητή επιλογή και μετατρέπεται σε αυτοματοποιημένη συνήθεια.
Όπως επισημαίνει ο Maurice O’Farrell, η υπερδιέγερση του συστήματος άμεσης ανταμοιβής μπορεί να «υποδουλώσει» τις ανώτερες γνωστικές λειτουργίες, όπως ο αυτοέλεγχος και η λήψη αποφάσεων.
Τι έδειξαν οι πρώτες μελέτες σε ανθρώπους
Τα ανθρώπινα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα, ωστόσο ορισμένες μελέτες είναι ενθαρρυντικές. Σε έρευνα που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Παχυσαρκίας το 2025, η σεμαγλουτίδη συνδέθηκε με μείωση άνω του 65% στην εβδομαδιαία κατανάλωση αλκοόλ σε άτομα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία που κατανάλωναν περισσότερες από 10 μονάδες αλκοόλ την εβδομάδα. Παρότι η μελέτη δεν περιλάμβανε ομάδα placebo και βασίστηκε σε αυτοαναφορές, άνοιξε τον δρόμο για πιο αυστηρά σχεδιασμένες δοκιμές.
Σε πιο ισχυρό επίπεδο τεκμηρίωσης, τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Psychiatry έδειξε ότι άτομα με διαταραχή χρήσης αλκοόλ που έλαβαν σεμαγλουτίδη κατανάλωναν λιγότερο αλκοόλ ανά επεισόδιο και ανέφεραν μειωμένες λιγούρες, ακόμη κι αν δεν είχαν πρόθεση να περιορίσουν το ποτό τους.
Ποιος μπορεί να είναι ο μηχανισμός
Μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι οι αγωνιστές GLP-1 μπορούν να αναστείλουν την απελευθέρωση ντοπαμίνης που προκαλείται από το αλκοόλ, μειώνοντας έτσι το αίσθημα ανταμοιβής. Παράλληλα, φαίνεται ότι επηρεάζουν κυκλώματα που σχετίζονται με τον έλεγχο των παρορμήσεων. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι πολύ πιο σύνθετος και απαιτείται περαιτέρω έρευνα.
Είναι πρόωρο να μιλάμε για θεραπεία του αλκοολισμού;
Παρά τις ενδείξεις, οι ειδικοί συμφωνούν ότι είναι πρόωρο να προταθούν τα φάρμακα GLP-1 ως κύρια θεραπεία για τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ. Υπάρχουν ήδη εγκεκριμένες και αποτελεσματικές θεραπείες, όπως η ναλτρεξόνη και η ακαμπροζάτη. Η πιθανή μείωση της επιθυμίας για αλκοόλ θεωρείται, προς το παρόν, ένα παράπλευρο όφελος για όσους λαμβάνουν τα φάρμακα αυτά για εγκεκριμένες ενδείξεις, όπως η παχυσαρκία ή ο σακχαρώδης διαβήτης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Τρία ψηφιακά «φρένα» για αλκοόλ και τσιγάρα στους ανηλίκους
Παχυσαρκία: Πάνω από 3.600 πολίτες με ΔΜΣ άνω του 50 ετών
