Νέα μελέτη φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον Sahelanthropus ως πιθανότερο αρχαιότερο μέλος της ανθρώπινης γενεαλογίας.
-
Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Στα πιο σκοτεινά και αμφιλεγόμενα κεφάλαια της ανθρώπινης εξέλιξης βρίσκεται το κρίσιμο πέρασμα από την τετραποδία στη δίποδη βάδιση, μια μετάβαση που διαμόρφωσε οριστικά το ανθρώπινο είδος. Η ανεύρεση απολιθωμάτων που να τεκμηριώνουν αυτό το εξελικτικό άλμα θεωρείται εξαιρετικά σπάνια. Ωστόσο, νέα επιστημονική μελέτη επαναφέρει στο προσκήνιο έναν παλιό «ύποπτο» ως τον πιθανότερο μέχρι σήμερα υποψήφιο.
Ερευνητές υποστηρίζουν ότι ένα πιθηκόμορφο είδος που έζησε στην Αφρική πριν από περίπου επτά εκατομμύρια χρόνια, ο Sahelanthropus tchadensis, παρουσιάζει σαφή ανατομικά χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε όρθια βάδιση. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για το αρχαιότερο γνωστό μέλος της ανθρώπινης εξελικτικής γραμμής μετά τον διαχωρισμό από τους χιμπαντζήδες.
Ένα «δίποδος πίθηκος» στο μεταίχμιο της εξέλιξης
Η νέα ανάλυση βασίστηκε σε εκτενή επανεξέταση οστών του μηρού και του αντιβραχίου του Sahelanthropus, τα οποία είχαν βρεθεί μετά την αρχική ανακάλυψη του κρανίου του το 2001 στην έρημο Ντζουράμπ, στο Τσαντ. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, τον δρ Scott Williams από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, το είδος έμοιαζε μορφολογικά με πίθηκο, αλλά έφερε προσαρμογές που ευνοούν την όρθια στάση.
Όπως εξηγεί, ο Sahelanthropus πιθανότατα θύμιζε χιμπαντζή ή μπονόμπο, είδη που μπορούν να περπατήσουν όρθια μόνο για μικρά διαστήματα, καθώς κυρίως κινούνται με τις αρθρώσεις των δακτύλων. Στην περίπτωσή του, όμως, τα οστά υποδεικνύουν πιο συστηματική χρήση της δίποδης βάδισης.
Fresh bone analysis makes case for earliest ‘ancestor of humankind’, but doubts remain
Scientists argue ape-like Sahelanthropus tchadensis that lived in Africa 7m years ago is best contender but more fossils are neededhttps://t.co/iuUhEfJKSG— Tim Howles (@AimeTim) January 3, 2026
Το «κλειδί» στον μηρό και οι ενδείξεις δίποδης κίνησης
Το στοιχείο που ξεχώρισε τους ερευνητές ήταν ένα μικρό εξόγκωμα στον μηριαίο οστό, γνωστό ως μηριαίο φύμα. Πρόκειται για σημείο πρόσφυσης ενός από τους ισχυρότερους συνδέσμους του ανθρώπινου σώματος, ο οποίος σταθεροποιεί τον κορμό όταν στεκόμαστε και περπατάμε όρθιοι.
Σύμφωνα με τον Williams, το χαρακτηριστικό αυτό έχει μέχρι σήμερα εντοπιστεί μόνο σε δίποδα ανθρωποειδή. Επιπλέον, η ανάλυση έδειξε και άλλα γνωστά γνωρίσματα όρθιας βάδισης, όπως η φυσική συστροφή του μηρού που επιτρέπει στο πόδι να κατευθύνεται προς τα εμπρός και η διάταξη των γλουτιαίων μυών που σταθεροποιούν τη λεκάνη.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances.
Μια διαμάχη που κρατά πάνω από δύο δεκαετίες
Η θέση του Sahelanthropus στην ανθρώπινη γενεαλογία αποτελεί αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης από την πρώτη στιγμή της ανακάλυψής του. Ο επικεφαλής της αρχικής αποστολής, ο καθηγητής Michel Brunet από το Πανεπιστήμιο του Πουατιέ, είχε υποστηρίξει ότι το είδος περπατούσε όρθιο και το είχε χαρακτηρίσει «πρόγονο όλης της ανθρωπότητας».
Άλλοι επιστήμονες, ωστόσο, παρέμεναν επιφυλακτικοί, επισημαίνοντας ότι χωρίς περισσότερα οστά από το κάτω μέρος του σώματος ήταν αδύνατο να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Ακόμη και μετά την εμφάνιση του μηριαίου και των οστών του αντιβραχίου, η διαφωνία δεν έπαψε.
Οι αντιρρήσεις της επιστημονικής κοινότητας
Παρά τα νέα δεδομένα, η υπόθεση απέχει από το να θεωρηθεί λήξασα. Η δρ Marine Cazenave από το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για την Εξελικτική Ανθρωπολογία υποστηρίζει ότι τα περισσότερα ευρήματα μοιάζουν περισσότερο με εκείνα σύγχρονων ή εξαφανισμένων μεγάλων πιθήκων και χαρακτηρίζει τις ενδείξεις για όρθια βάδιση «ασθενείς».
Ακόμη και επιστήμονες που βρίσκουν μέρος των στοιχείων πειστικό, όπως η δρ Rhianna Drummond-Clarke, τονίζουν ότι παραμένει ασαφές αν η δίποδη κίνηση χρησιμοποιούνταν κυρίως στο έδαφος ή στα δέντρα – μια διάκριση καθοριστική για τον ορισμό της ανθρώπινης εξελικτικής γραμμής.
Το κοινό σημείο: χρειάζονται περισσότερα απολιθώματα
Ερευνητές που εδώ και χρόνια στηρίζουν τη δίποδη φύση του Sahelanthropus, όπως οι δρ Guillaume Daver και Franck Guy, χαιρετίζουν τη νέα μελέτη, αλλά συμφωνούν ότι μόνο νέα απολιθώματα μπορούν να κλείσουν οριστικά τη συζήτηση. Η γαλλο-τσαντιανή αποστολή αναμένεται να επιστρέψει στην περιοχή μέσα στο έτος, αναζητώντας περισσότερα ευρήματα.
Όπως συνοψίζει ο Williams, «το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν πολλές ερμηνείες, αλλά ότι έχουμε πολύ λίγα απολιθώματα και πάρα πολλούς ερευνητές».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Επιστημονική αποκάλυψη: Η σύνδεση ανθρώπων και χιμπατζήδων
Νεάντερταλ και Homo Sapiens έκαναν παιδιά 100.000 χρόνια νωρίτερα
