Νέος κύκλος παραπληροφόρησης γύρω από τα εμβόλια κατά της Covid-19 και την εγκυμοσύνη εξαπλώνεται στις ΗΠΑ, με αναρτήσεις να υποστηρίζουν λανθασμένα ότι ο εμβολιασμός συνδέεται με κίνδυνο αποβολής 82%.
Ο αριθμός προκύπτει από εσφαλμένη ερμηνεία δεδομένων μιας μελέτης του 2021 και από χρήση ακατάλληλου παρονομαστή. Ειδικοί επισημαίνουν ότι τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια από εκατοντάδες χιλιάδες εγκύους δεν δείχνουν αυξημένο κίνδυνο αποβολής από τα εμβόλια Covid-19, ενώ η ίδια η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.
Ένας παλιός και επιστημονικά αβάσιμος ισχυρισμός για τα εμβόλια Covid-19 και τον κίνδυνο αποβολής επανήλθε δυναμικά στα κοινωνικά δίκτυα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ισχυρισμός ότι ο εμβολιασμός κατά της Covid-19 προκαλεί αποβολή στο 82% των εγκύων.
Ο αριθμός, όμως, δεν αποτελεί αποτέλεσμα κάποιας κλινικής μελέτης.
Προκύπτει από λανθασμένο μαθηματικό υπολογισμό και εσφαλμένη ερμηνεία στοιχείων μιας έρευνας που δημοσιεύθηκε το 2021 στο New England Journal of Medicine.
Πώς επανήλθε ο ισχυρισμός
Η νέα συζήτηση ξεκίνησε όταν οι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές Ron Johnson και Rand Paul δημοσιοποίησαν σειρά γραπτών μηνυμάτων από το παλαιότερο κυβερνητικό τηλέφωνο του Dr Anthony Fauci.
Τα μηνύματα ανακτήθηκαν στο πλαίσιο έρευνας σχετικά με τη δράση και τις αποφάσεις του πρώην κορυφαίου υγειονομικού αξιωματούχου κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Σε ένα μήνυμα του Ιανουαρίου 2021, ο Fauci συζητούσε θεωρητικά εάν η δεύτερη δόση ενός εμβολίου Covid-19 θα μπορούσε να συσχετίζεται με αποβολή στο πρώτο τρίμηνο.
Η συνομιλία αφορούσε μια πιθανότητα που εξεταζόταν σε πρώιμο στάδιο της εμβολιαστικής εκστρατείας, πριν συγκεντρωθούν τα δεδομένα που υπάρχουν σήμερα.
Η δημοσιοποίηση των μηνυμάτων χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια για να υποστηριχθούν ισχυρισμοί περί αυξημένων αποβολών.
Μεταξύ αυτών ήταν και ο αριθμός 82%, τον οποίο δημοσίευσε σε ανάρτησή του ο γερουσιαστής Ted Cruz, πριν η ανάρτηση διαγραφεί.
Από πού προέκυψε το «82%»
Για να κατανοήσει κανείς το λάθος πρέπει να επιστρέψει σε μία από τις πρώτες μεγάλες μελέτες ασφάλειας των εμβολίων Covid-19 στην εγκυμοσύνη.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine τον Απρίλιο του 2021.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δεδομένα από σύστημα παρακολούθησης ασφάλειας εμβολίων και εξέτασαν σχεδόν 4.000 γυναίκες που είχαν εμβολιαστεί κατά τους πρώτους μήνες της εμβολιαστικής εκστρατείας.
Από αυτές, οι 827 είχαν μέχρι τη στιγμή της πρώτης ανάλυσης ολοκληρωμένη εγκυμοσύνη.
Τα αποτελέσματα ήταν:
- 712 γεννήσεις ζώντων νεογνών
- 104 αυτόματες αποβολές
- 11 άλλες εκβάσεις εγκυμοσύνης
Με βάση αυτούς τους αριθμούς, η αρχική δημοσίευση ανέφερε ποσοστό αποβολών περίπου 12,6%, δηλαδή 104 αποβολές σε 827 ολοκληρωμένες εγκυμοσύνες.
Το ποσοστό βρισκόταν μέσα στο αναμενόμενο εύρος των αποβολών στον γενικό πληθυσμό, το οποίο υπολογίζεται περίπου στο 10% έως 20% των γνωστών κυήσεων.
Γιατί διορθώθηκε αργότερα η μελέτη
Τον Σεπτέμβριο του 2021 δημοσιεύθηκε διόρθωση.
Οι συγγραφείς εξήγησαν ότι τα αρχικά δεδομένα δεν επέτρεπαν στην πραγματικότητα να υπολογιστεί με ακρίβεια ο κίνδυνος αυτόματης αποβολής.
Ο λόγος ήταν ότι η περίοδος παρακολούθησης ήταν ακόμη μικρή.
Για τις περισσότερες από τις σχεδόν 4.000 εγκύους δεν ήταν ακόμη γνωστή η τελική έκβαση της εγκυμοσύνης.
Επομένως, οι 827 ολοκληρωμένες εγκυμοσύνες δεν αποτελούσαν κατάλληλο παρονομαστή για τον ακριβή υπολογισμό του συνολικού κινδύνου αποβολής.
Η διόρθωση αυτή, όμως, χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια με λανθασμένο τρόπο από επικριτές των εμβολίων.
Το μαθηματικό λάθος που δημιούργησε το 82%
Από τις 827 ολοκληρωμένες εγκυμοσύνες, περίπου 700 γυναίκες είχαν εμβολιαστεί στο τρίτο τρίμηνο.
Σε αυτή τη φάση της κύησης, όμως, μια πρώιμη αποβολή δεν είναι πλέον πιθανή.
Οι ίδιοι οι ερευνητές είχαν τονίσει ότι οποιαδήποτε εκτίμηση του κινδύνου αποβολής πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εβδομάδα κύησης κατά τον εμβολιασμό.
Για αυτό κατέληξαν ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν διέθετε τον κατάλληλο παρονομαστή ώστε να υπολογιστεί αξιόπιστο ποσοστό.
Οι επικριτές, όμως, αφαίρεσαν τις περίπου 700 γυναίκες που είχαν εμβολιαστεί αργότερα στην εγκυμοσύνη και κράτησαν μόνο 127 εγκυμοσύνες πρώτου ή δεύτερου τριμήνου.
Στη συνέχεια διαίρεσαν:
104 αποβολές / 127 εγκυμοσύνες = περίπου 82%.
Αυτός ο υπολογισμός είναι λανθασμένος, διότι οι 127 γυναίκες δεν αποτελούσαν το σύνολο των εγκύων που κινδύνευαν να εμφανίσουν αποβολή και είχαν παρακολουθηθεί επαρκώς.
Με άλλα λόγια, χρησιμοποιήθηκε ένας τεχνητά μικρός και ακατάλληλος παρονομαστής, με αποτέλεσμα να διογκωθεί δραματικά το ποσοστό.
Ειδικοί: Θα ήταν αδύνατο να είχε περάσει απαρατήρητη οκταπλάσια αύξηση
Ο Dr Kevin Ault, μαιευτήρας-γυναικολόγος και εκλεγμένος πρόεδρος του National Foundation for Infectious Diseases, υπογράμμισε ότι το ζήτημα έχει μελετηθεί εκτενώς.
Όπως ανέφερε, ήδη από το 2021 τα διαθέσιμα δεδομένα δεν έδειχναν αυξημένο κίνδυνο αποβολής, ενώ έκτοτε έχουν προστεθεί ακόμη πέντε χρόνια μελετών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μια πραγματική αύξηση του κινδύνου κατά οκτώ φορές θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να μην είχε εντοπιστεί σε τόσο μεγάλο όγκο δεδομένων.
Εκατοντάδες χιλιάδες εγκυμοσύνες έχουν πλέον μελετηθεί
Η Dr Brenna Hughes, πρόεδρος της Επιτροπής Λοιμωδών Νοσημάτων και Αναδυόμενων Απειλών της Society for Maternal-Fetal Medicine, τόνισε ότι η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία περιλαμβάνει πλέον στοιχεία από εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες.
Κατά την ίδια, τα συνολικά δεδομένα δείχνουν ότι τα οφέλη του εμβολιασμού για τη μητέρα και το έμβρυο υπερτερούν σαφώς των γνωστών κινδύνων.
Η συζήτηση γύρω από τις αποβολές είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη επειδή η απώλεια κύησης αποτελεί συχνό φόβο των εγκύων, ανεξάρτητα από τον εμβολιασμό.
Τι έδειξαν οι μελέτες για τον κίνδυνο αποβολής
Μεγάλες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν μετά το 2021 δεν έδειξαν ότι ο εμβολιασμός κατά της Covid-19 αυξάνει τον κίνδυνο:
αυτόματης αποβολής,
πρόωρου τοκετού
ή άλλων σοβαρών προβλημάτων κύησης λόγω του εμβολίου.
Το CDC επικαλείται σειρά μελετών που καταλήγουν ότι ο εμβολιασμός πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν αύξησε τους κινδύνους για τις εγκύους ή τα βρέφη τους.
Παράλληλα, ο εμβολιασμός κατά τη διάρκεια της κύησης μπορεί να προσφέρει προστασία τόσο στη μητέρα όσο και στο νεογνό.
Η λοίμωξη Covid-19 είναι μεγαλύτερος κίνδυνος για την εγκυμοσύνη
Οι ειδικοί τονίζουν ότι στη δημόσια συζήτηση συχνά παραλείπεται το άλλο μισό της εξίσωσης:
ο ίδιος ο κορωνοϊός μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κίνδυνο κατά την εγκυμοσύνη.
Στη διάρκεια της πανδημίας καταγράφηκαν σοβαρές περιπτώσεις Covid-19 μεταξύ εγκύων, με αυξημένο κίνδυνο για:
νοσηλεία,
εισαγωγή σε ΜΕΘ,
σοβαρή αναπνευστική νόσο,
πρόωρο τοκετό,
θνησιγένεια
και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μητρικό θάνατο.
Ο Ault σημείωσε ότι μόνο το 2021 καταγράφηκαν εκατοντάδες μητρικοί θάνατοι στις ΗΠΑ που σχετίζονταν με την Covid-19.
Ο εμβολιασμός μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο εμβολιασμός κατά την εγκυμοσύνη μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από Covid-19.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η εγκυμοσύνη συνοδεύεται από φυσιολογικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό, το αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα, οι οποίες μπορούν να αυξήσουν την ευπάθεια σε ορισμένες σοβαρές λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Η προστασία από σοβαρή Covid-19 αποτελεί επομένως μέρος της προστασίας τόσο της μητέρας όσο και της εγκυμοσύνης.
Ποιες ανεπιθύμητες ενέργειες συζητούν συνήθως οι γιατροί
Σύμφωνα με τη Hughes, όταν συζητά με εγκύους για τα εμβόλια Covid-19, οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρει είναι αντίστοιχες με εκείνες στον γενικό πληθυσμό.
Περιλαμβάνουν κυρίως:
πόνο στο σημείο της ένεσης,
κόπωση
και άλλες προσωρινές αντιδράσεις μετά τον εμβολιασμό.
Οι σοβαρές επιπλοκές είναι πολύ σπανιότερες και αξιολογούνται πάντοτε σε σχέση με τον κίνδυνο της ίδιας της λοίμωξης.
Γιατί η παραπληροφόρηση μπορεί να έχει πραγματικές συνέπειες
Το ζήτημα δεν είναι απλώς μια διαφωνία γύρω από στατιστικά δεδομένα.
Η διάδοση εσφαλμένων πληροφοριών μπορεί να επηρεάσει πραγματικές αποφάσεις εγκύων σχετικά με την υγεία τους.
Ο Ault προειδοποιεί ότι αν μια γυναίκα αποφασίσει με βάση λανθασμένα δεδομένα να αποφύγει μια προστατευτική παρέμβαση, αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στην υγεία της ίδιας και της εγκυμοσύνης της.
Η χρήση ενός εντυπωσιακού αριθμού όπως το 82%, ακόμη και όταν είναι μαθηματικά λανθασμένος, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επειδή προκαλεί φόβο και διαδίδεται γρήγορα.
Η διόρθωση μιας μελέτης δεν σημαίνει ότι το αρχικό συμπέρασμα ανατράπηκε
Ένα σημαντικό στοιχείο της συγκεκριμένης υπόθεσης είναι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε η διόρθωση του New England Journal of Medicine.
Η διόρθωση δεν ανέφερε ότι ανακαλύφθηκε αυξημένος κίνδυνος αποβολής.
Αντίθετα, διευκρίνισε ότι με τα τότε διαθέσιμα δεδομένα δεν μπορούσε να υπολογιστεί αξιόπιστα το συγκεκριμένο ποσοστό.
Αυτό είναι φυσιολογικό μέρος της επιστημονικής διαδικασίας.
Καθώς συγκεντρώνονται περισσότερα δεδομένα, δημοσιεύσεις διορθώνονται, διευκρινίζονται ή επικαιροποιούνται.
Η διόρθωση μιας μεθοδολογικής αδυναμίας δεν αποτελεί απόδειξη του αντίθετου αποτελέσματος.
Πώς πρέπει να διαβάζονται τέτοια ποσοστά
Η υπόθεση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο σημαντικός είναι ο παρονομαστής σε μια στατιστική.
Το «104 αποβολές» από μόνο του δεν μας λέει ποιος είναι ο κίνδυνος.
Πρέπει να γνωρίζουμε:
πόσες γυναίκες βρίσκονταν πράγματι σε περίοδο της κύησης όπου μπορούσε να συμβεί η συγκεκριμένη έκβαση,
για πόσο χρόνο παρακολουθήθηκαν,
ποια ήταν η εβδομάδα κύησης όταν εμβολιάστηκαν,
και εάν γνωρίζουμε την τελική έκβαση όλων των κυήσεων.
Η επιλογή λάθος παρονομαστή μπορεί να μετατρέψει ένα πραγματικό dataset σε έναν εντελώς παραπλανητικό αριθμό.
Ανησυχία για τη γενικότερη εμπιστοσύνη στις συστάσεις Υγείας
Η Hughes εκφράζει και μία ευρύτερη ανησυχία.
Η επανεμφάνιση παλαιών ισχυρισμών για τα εμβόλια Covid-19 μπορεί να οδηγήσει ορισμένες εγκύους να αμφισβητήσουν όχι μόνο το συγκεκριμένο εμβόλιο αλλά και άλλες τεκμηριωμένες παρεμβάσεις κατά την εγκυμοσύνη.
Όπως επισημαίνει, πολλές γυναίκες πλέον δυσκολεύονται να γνωρίζουν ποια πηγή πρέπει να εμπιστευθούν.
Οι επιστημονικές εταιρείες αξιολογούν συνολικά τα δεδομένα
Η ίδια υπογραμμίζει ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες των επιστημονικών εταιρειών δεν βασίζονται σε μία μεμονωμένη μελέτη ή στην απόφαση ενός ανθρώπου.
Οι επιτροπές εξετάζουν:
την ποιότητα κάθε μελέτης,
το μέγεθος των δεδομένων,
τη συνέπεια των αποτελεσμάτων,
τις πιθανές μεροληψίες
και το συνολικό ισοζύγιο οφέλους και κινδύνου.
Οι συστάσεις διαμορφώνονται από ομάδες επιστημόνων και κλινικών γιατρών με πολυετή εμπειρία στο συγκεκριμένο πεδίο.
Τι δείχνει τελικά η υπόθεση του «82%»
Ο ισχυρισμός ότι τα εμβόλια Covid-19 προκαλούν 82% αποβολές δεν αποτελεί επιστημονικό εύρημα.
Προέκυψε επειδή 104 αποβολές διαιρέθηκαν λανθασμένα με ένα υποσύνολο μόλις 127 εγκυμοσυνών, το οποίο δεν ήταν ο σωστός πληθυσμός αναφοράς για τον υπολογισμό του κινδύνου.
Τα δεδομένα που συσσωρεύτηκαν από το 2021 και μετά δεν επιβεβαιώνουν αυξημένο κίνδυνο αποβολής από τον εμβολιασμό.
Αντίθετα, οι ειδικοί εξακολουθούν να επισημαίνουν ότι η σοβαρή λοίμωξη Covid-19 αποτελεί σαφώς τεκμηριωμένο κίνδυνο για την υγεία της εγκύου και την έκβαση της κύησης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
COVID-19: Θερινή έξαρση στις ΗΠΑ – Αυξάνονται οι λοιμώξεις
Έμπολα: Υπάρχοντα εμβόλια ενεργοποίησαν αντισώματα σε εργαστηριακές δοκιμές
