Μια νέα, πρωτοποριακή θεραπεία με γονιδιακή επεξεργασία (base editing) των Τ-κυττάρων ανοσοποιητικού φαίνεται να αναστρέφει ακόμη και ανίατες περιπτώσεις οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας Τ-τύπου (T-ALL), προσφέροντας σημαντική ελπίδα σε ασθενείς που είχαν εξαντλήσει κάθε άλλη επιλογή. Ποσοστό κοντά στο 64% κρίθηκε ελεύθερο νόσου μετά τη θεραπεία — αποτέλεσμα που μέχρι πρότινος θεωρείτο επιστημονική φαντασία.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Μια νέα, εξαιρετικά καινοτόμος θεραπεία που αξιοποιεί στοχευμένη γονιδιακή επεξεργασία δείχνει να αναστρέφει επιθετικές και θεωρητικά ανίατες μορφές καρκίνου του αίματος, σύμφωνα με Βρετανούς γιατρούς. Ερευνητές από το Great Ormond Street Hospital αναφέρουν ότι η προσέγγιση μετατρέπει τροποποιημένα Τ-κύτταρα σε «ζωντανό φάρμακο».
Η πρώτη ασθενής παραμένει χωρίς καρκίνο
Η Alyssa Tapley, σήμερα 16 ετών, είχε διαγνωστεί με επιθετική λευχαιμία Τ-κυττάρων και βρέθηκε σε συνθήκη όπου χημειοθεραπεία και μεταμόσχευση δεν είχαν αποδώσει. Η νέα θεραπεία της παρείχε ύφεση σε επίπεδο μη ανιχνεύσιμης νόσου. Τρία χρόνια μετά την αρχική αγωγή, η περίπτωση της παραμένει χωρίς σημάδια υποτροπής.
Η Alyssa νοσηλεύτηκε τέσσερις μήνες και χρειάστηκε πλήρη αντικατάσταση του ανοσοποιητικού της συστήματος πριν αναπτυχθεί νέο. Σήμερα, ζει φυσιολογικά, συνεχίζει σπουδές και στοχεύει μελλοντικά στην έρευνα του καρκίνου του αίματος.
Έως και 64% των ασθενών σε ύφεση
Η θεραπεία εφαρμόστηκε σε ακόμη οκτώ παιδιά και δύο ενήλικες με Τ-οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία. Σύμφωνα με τη μελέτη, σχεδόν δύο στους τρεις ασθενείς (64%) πέτυχαν ύφεση μετά την αγωγή. Η νόσος, ιδιαίτερα επιθετική σε αυτόν τον τύπο λευχαιμίας, εμφανίζει περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές όταν έχουν ήδη αποτύχει συμβατικές παρεμβάσεις.
Πώς λειτουργεί η θεραπεία
Τα Τ-κύτταρα στη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού δρουν ως μηχανισμός άμυνας, αναγνωρίζοντας και εξουδετερώνοντας απειλές. Σε αυτή τη μορφή καρκίνου, ωστόσο, εξελίσσονται ανεξέλεγκτα. Η νέα θεραπεία επεξεργάζεται γενετικά τα Τ-κύτταρα έτσι ώστε να στρέφονται επιλεκτικά ενάντια στη λευχαιμία.
Οι επιστήμονες από το University College London (UCL) και το Great Ormond Street Hospital χρησιμοποιούν τεχνική «base editing», η οποία μεταβάλλει με ακρίβεια τη μοριακή δομή ενός μόνο τμήματος DNA, επιτρέποντας στο κύτταρο να αποκτήσει νέα λειτουργική συμπεριφορά χωρίς εκτεταμένες μεταλλάξεις.
Τα βασικά στοιχεία του DNA — A, C, G και T — αποτελούν το «αλφάβητο» του γενετικού κώδικα. Η τεχνολογία επιτρέπει στοχευμένη αλλαγή μίας βάσης, μετατρέποντας ουσιαστικά ένα «γράμμα» σε άλλο. Μέσω αυτής της ακριβούς παρέμβασης, οι ερευνητές «προγραμματίζουν» τα κύτταρα να αναζητούν όσα φέρουν τον δείκτη CD7, χαρακτηριστικό των καρκινικών Τ-κυττάρων.
Τέσσερις γενετικές επεξεργασίες
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η διαδικασία περιλαμβάνει διαδοχικές επεμβάσεις:
-
απενεργοποίηση του μηχανισμού στόχευσης ώστε τα κύτταρα να μην επιτεθούν στον οργανισμό
-
αφαίρεση του CD7 για να αποφευχθεί «αυτοκαταστροφή»
-
προσθήκη «αόρατης» προστασίας απέναντι σε χημειοθεραπεία
-
τελική στόχευση όλων των κυττάρων με CD7
Έτσι, τα τροποποιημένα κύτταρα καταστρέφουν τα καρκινικά χωρίς να επιτίθενται μεταξύ τους.
Μετά τη θεραπεία, μεταμόσχευση
Η αγωγή χορηγείται ενδοφλεβίως και, εφόσον η νόσος δεν ανιχνεύεται μετά από τέσσερις εβδομάδες, ακολουθεί μεταμόσχευση μυελού των οστών για αναγέννηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Όπως τονίζει ο καθηγητής Waseem Qasim, «λίγα χρόνια πριν, κάτι τέτοιο θα θεωρούνταν επιστημονική φαντασία». Παρά τη δυσκολία της διαδικασίας, η ανταπόκριση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα θετική.
Προκλήσεις και κίνδυνοι
Η προσωρινή «εξαφάνιση» του ανοσοποιητικού καθιστά τους ασθενείς ευάλωτους σε λοιμώξεις. Σε δύο περιπτώσεις, ο καρκίνος «ξέφυγε» αφαιρώντας το CD7, γεγονός που επέτρεψε επανεμφάνιση της νόσου. Οι ειδικοί ωστόσο υπογραμμίζουν πως τα έως τώρα δεδομένα αποτελούν αξιοσημείωτη επιτυχία για μορφή καρκίνου με εξαιρετικά φτωχή πρόγνωση.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine και καταγράφει τα πρώτα αποτελέσματα έντεκα ασθενών από Great Ormond Street και King’s College Hospital. Επτά άτομα παραμένουν χωρίς νόσο για διάστημα από τρεις μήνες έως τρία χρόνια. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η τεχνική ενδέχεται να ανοίξει έναν νέο ορίζοντα για ανθεκτικές αιματολογικές κακοήθειες.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ανοσοθεραπεία: Επανάσταση στην αντιμετώπιση της μυελογενούς λευχαιμίας
Κορόιδευε τον κόσμο λέγοντας πως η κόρη της έχει λευχαιμία
