Ένα από του στόματος φάρμακο, ήδη εγκεκριμένο για τη θρομβοπενία σε ασθενείς με ηπατική νόσο, έδειξε ισχυρή αποτελεσματικότητα σε ασθενείς με γαστρεντερικούς καρκίνους που εμφάνιζαν επίμονη θρομβοπενία λόγω χημειοθεραπείας.
Τα αποτελέσματα με το avatrombopag παρουσιάζονται στο ASCO 2026 και ανοίγουν προοπτική για μια νέα υποστηρικτική θεραπευτική επιλογή σε ένα συχνό πρόβλημα της ογκολογικής φροντίδας.
Το πρόβλημα των χαμηλών αιμοπεταλίων στη χημειοθεραπεία
Η θρομβοπενία από χημειοθεραπεία, γνωστή διεθνώς ως chemotherapy-induced thrombocytopenia ή CIT, αποτελεί μία από τις επιπλοκές που μπορούν να ανατρέψουν τον θεραπευτικό σχεδιασμό ενός ασθενούς με καρκίνο. Τα αιμοπετάλια συμβάλλουν στην πήξη του αίματος και όταν πέφτουν σε χαμηλά επίπεδα αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας, ακόμη και μετά από μικρούς τραυματισμούς.
Στους περισσότερους ασθενείς, τα αιμοπετάλια μειώνονται μετά τη χημειοθεραπεία και στη συνέχεια ανακάμπτουν πριν από τον επόμενο κύκλο. Ωστόσο, σε μια υποομάδα ασθενών η θρομβοπενία επιμένει. Τότε ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί να καθυστερήσει, να μειώσει ή να τροποποιήσει τη δόση της χημειοθεραπείας, με πιθανό αντίκτυπο στην ένταση και στη συνέχεια της αντικαρκινικής αγωγής.
Τι έδειξε η μελέτη Φάσης 2
Η μελέτη Φάσης 2 αξιολόγησε το avatrombopag σε ασθενείς με γαστρεντερικούς καρκίνους και επίμονη θρομβοπενία από χημειοθεραπεία. Τη δοκιμή οδήγησαν ερευνητές του Sylvester Comprehensive Cancer Center, του University of Miami Miller School of Medicine, και του Mass General Hospital.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 65% των ασθενών που έλαβαν avatrombopag πέτυχε τους βασικούς θεραπευτικούς στόχους, έναντι 17% στην ομάδα του placebo. Οι στόχοι αυτοί αφορούσαν δύο κρίσιμες προϋποθέσεις: την αποκατάσταση των αιμοπεταλίων εντός δύο εβδομάδων και τη διατήρησή τους σε επαρκή επίπεδα κατά τον επόμενο κύκλο χημειοθεραπείας.
Η δοκιμή είχε αρχικό στόχο να εντάξει 40 ασθενείς. Ωστόσο, ο Gerald A. Soff, επικεφαλής της κλασικής αιματολογίας στο Sylvester, και οι συνεργάτες του σταμάτησαν τη μελέτη στην ενδιάμεση ανάλυση των 23 ασθενών, καθώς το φάρμακο έδειξε έντονο σήμα αποτελεσματικότητας.
Γιατί έχει σημασία η από του στόματος χορήγηση
Το avatrombopag ανήκει στους αγωνιστές του υποδοχέα θρομβοποιητίνης. Με απλά λόγια, στοχεύει έναν μηχανισμό που ενισχύει την παραγωγή αιμοπεταλίων μέσω των μεγακαρυοκυττάρων στον μυελό των οστών. Το National Cancer Institute περιγράφει ότι το φάρμακο μπορεί να αυξήσει ή να διεγείρει τα μεγακαρυοκύτταρα, τα οποία συμβάλλουν στην παραγωγή αιμοπεταλίων.
Η πρακτική διαφορά είναι σημαντική. Άλλος αγωνιστής του ίδιου θεραπευτικού άξονα, το romiplostim, έχει επίσης δείξει αποτελεσματικότητα στη θρομβοπενία από χημειοθεραπεία, αλλά χορηγείται με ένεση. Το avatrombopag, ως χάπι, μπορεί να μειώσει την ανάγκη για πρόσθετες επισκέψεις σε κέντρο έγχυσης, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για ασθενείς με μεταστατική νόσο ή για όσους ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις για τη θεραπεία τους.
Η ανάγκη να μη διακόπτεται το θεραπευτικό πλάνο
Η αξία της μελέτης δεν περιορίζεται στην αύξηση ενός αιματολογικού δείκτη. Στην πράξη, τα χαμηλά αιμοπετάλια μπορούν να εμποδίσουν τη συνέχιση της χημειοθεραπείας στην προγραμματισμένη δόση και στον σωστό χρόνο. Σε γαστρεντερικούς καρκίνους, όπου οι ασθενείς συχνά λαμβάνουν σύνθετα σχήματα, η διατήρηση της θεραπευτικής έντασης μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ο Soff σημειώνει ότι υπάρχουν σαφή στοιχεία πως η μείωση ή η καθυστέρηση της δόσης επηρεάζει τα ογκολογικά αποτελέσματα και ότι η CIT αποτελεί συχνό λόγο τέτοιων καθυστερήσεων ή μειώσεων. «Στόχος μας είναι να αποφύγουμε τον συμβιβασμό της αντικαρκινικής θεραπείας», ανέφερε.
Ποιοι ασθενείς μπήκαν στη δοκιμή
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε ασθενείς με γαστρεντερικές κακοήθειες και επίμονη θρομβοπενία, δηλαδή σε εκείνους που ήταν απίθανο να ανακάμψουν μόνοι τους στο διάστημα ανάμεσα στους κύκλους χημειοθεραπείας. Το National Cancer Institute αναφέρει ότι η δοκιμή αφορούσε ενήλικες με επίμονη θρομβοπενία από χημειοθεραπεία, με αιμοπετάλια κάτω από 85.000/μL την πρώτη ημέρα κύκλου χημειοθεραπείας.
Οι γαστρεντερικοί καρκίνοι που μπορούσαν να ενταχθούν στη μελέτη περιλάμβαναν κακοήθειες του οισοφάγου, του στομάχου, του λεπτού εντέρου, του ήπατος και των χοληφόρων, του παγκρέατος και του παχέος εντέρου. Οι ασθενείς έπρεπε να λαμβάνουν κυτταροτοξική χημειοθεραπεία και να υπάρχει σχέδιο συνέχισης του ίδιου σχήματος, εφόσον τα αιμοπετάλια επανέρχονταν σε επαρκές επίπεδο.
Ένα πεδίο όπου δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένη θεραπεία για CIT
Παρά τη συχνότητα του προβλήματος, μέχρι σήμερα κανένας αγωνιστής του υποδοχέα θρομβοποιητίνης δεν έχει εγκριθεί ειδικά για τη θρομβοπενία από χημειοθεραπεία. Η ανάγκη για νέα εργαλεία είναι μεγάλη, καθώς οι διαθέσιμες επιλογές συχνά περιορίζονται σε υποστηρικτική αντιμετώπιση, μεταγγίσεις αιμοπεταλίων σε επιλεγμένες περιπτώσεις ή τροποποίηση της αντικαρκινικής αγωγής.
Παλαιότερη μελέτη Φάσης 3 του avatrombopag σε μη αιματολογικές κακοήθειες δεν είχε πετύχει το σύνθετο κύριο καταληκτικό σημείο της, παρότι το φάρμακο αύξησε τα αιμοπετάλια. Αυτό εξηγεί γιατί η νέα δοκιμή έχει ενδιαφέρον: εστίασε σε πιο συγκεκριμένο πληθυσμό, δηλαδή σε ασθενείς με γαστρεντερικούς καρκίνους και επίμονη CIT, όπου η ανάγκη για παρέμβαση είναι πιο καθαρή.
Η σύγκριση με το romiplostim
Το πλαίσιο γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον επειδή ο Soff συμμετείχε πρόσφατα και σε μελέτη Φάσης 3 για το romiplostim σε ασθενείς με γαστρεντερικούς καρκίνους και επίμονη CIT. Στη διεθνή μελέτη RECITE, το romiplostim μείωσε σημαντικά τις καθυστερήσεις και μειώσεις δόσεων χημειοθεραπείας. Το 84% των ασθενών που έλαβαν romiplostim ολοκλήρωσε χημειοθεραπεία χωρίς τροποποίηση δόσης, έναντι 36% στην ομάδα placebo.
Ωστόσο, το romiplostim απαιτεί ενέσιμη χορήγηση. Το avatrombopag, εφόσον επιβεβαιώσει τα αποτελέσματά του σε μεγαλύτερες δοκιμές, μπορεί να προσφέρει μια πιο απλή επιλογή για ασθενείς που ήδη επιβαρύνονται από συχνές επισκέψεις, εξετάσεις και κύκλους θεραπείας.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
CAR-T: Η «ζωντανή θεραπεία» που αλλάζει τη μάχη κατά του καρκίνου
Ένας ξεχασμένος καρκίνος αυξάνεται στους νέους – Οι ειδικοί απορρούν
