Η διατήρηση φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης, η αποφυγή του διαβήτη και η διακοπή του καπνίσματος στη μέση ηλικία συνδέονται με σχεδόν 13 επιπλέον χρόνια ζωής χωρίς άνοια, σύμφωνα με νέα μακροχρόνια μελέτη σε περισσότερους από 12.000 ανθρώπους.
Τρεις βασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου στη μέση ηλικία φαίνεται ότι επηρεάζουν σημαντικά το πόσα χρόνια μπορεί να ζήσει ένας άνθρωπος χωρίς άνοια.
Η φυσιολογική αρτηριακή πίεση, η απουσία διαβήτη και η αποφυγή του καπνίσματος από την ηλικία των 45 έως τα 65 έτη συνδέθηκαν με σχεδόν 13 περισσότερα χρόνια ζωής χωρίς διάγνωση άνοιας, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του NYU Langone Health στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία από 12.409 ανθρώπους, οι οποίοι δεν είχαν άνοια όταν ήταν περίπου 55 ετών, και τους παρακολούθησαν για διάστημα 26 ετών κατά μέσο όρο.
Τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι η προστασία του εγκεφάλου ξεκινά πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα προβλήματα μνήμης και ότι η υγεία της καρδιάς και των αγγείων παίζει καθοριστικό ρόλο στη γνωστική λειτουργία.
Οι τρεις παράγοντες που εξέτασαν οι ερευνητές
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε τρεις καλά τεκμηριωμένους αγγειακούς παράγοντες κινδύνου:
- την υψηλή αρτηριακή πίεση,
- τον διαβήτη,
- το κάπνισμα.
Οι συγκεκριμένοι παράγοντες εμφανίζονται συχνά στη μέση ηλικία και μπορούν να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα τα αιμοφόρα αγγεία, την αιμάτωση του εγκεφάλου και τη λειτουργία των νευρικών κυττάρων.
Η υπέρταση προκαλεί σταδιακές βλάβες στα μικρά αγγεία του εγκεφάλου, ενώ ο διαβήτης συνδέεται με αγγειακή δυσλειτουργία, φλεγμονή και μεταβολικές διαταραχές. Το κάπνισμα περιορίζει την οξυγόνωση των ιστών, αυξάνει το οξειδωτικό στρες και ενισχύει τον κίνδυνο εγκεφαλικών επεισοδίων.
Σχεδόν 13 χρόνια περισσότερα χωρίς άνοια
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε ομάδες, ανάλογα με το εάν είχαν κανέναν, έναν, δύο ή και τους τρεις παράγοντες κινδύνου.
Από την ηλικία των 55 ετών, όσοι δεν είχαν υπέρταση ή διαβήτη και δεν κάπνιζαν αναμενόταν να ζήσουν κατά μέσο όρο ακόμη 30,1 χρόνια χωρίς άνοια.
Αντίθετα:
- όσοι είχαν έναν παράγοντα κινδύνου έζησαν περίπου 26,3 χρόνια χωρίς άνοια,
- όσοι είχαν δύο περίπου 21 χρόνια,
- ενώ όσοι είχαν και τους τρεις μόλις λίγο περισσότερα από 17 χρόνια.
Η διαφορά ανάμεσα στην πρώτη και στην τελευταία ομάδα έφτασε σχεδόν τα 13 χρόνια.
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, 3.008 άνθρωποι εμφάνισαν άνοια, ενώ 5.238 πέθαναν χωρίς να έχουν λάβει σχετική διάγνωση.
Τι σημαίνουν πραγματικά τα ευρήματα
Η μελέτη δεν δείχνει ότι όποιος αποφεύγει τους συγκεκριμένους παράγοντες θα κερδίσει οπωσδήποτε 13 χρόνια χωρίς άνοια.
Πρόκειται για παρατηρητική έρευνα, η οποία εντόπισε ισχυρή συσχέτιση, αλλά δεν μπορεί να αποδείξει από μόνη της ότι οι τρεις παράγοντες προκαλούν άμεσα την εμφάνιση ή την καθυστέρηση της νόσου.
Οι άνθρωποι με καλή αγγειακή υγεία συνήθως ακολουθούν και άλλες υγιεινές συνήθειες, όπως τακτική άσκηση, ισορροπημένη διατροφή, καλύτερο ύπνο και συχνότερη επαφή με τις υπηρεσίες υγείας.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες με πολλούς παράγοντες κινδύνου είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν νωρίτερα από καρδιαγγειακές ή άλλες παθήσεις, πριν φτάσουν σε ηλικία κατά την οποία θα μπορούσε να εμφανιστεί άνοια.
Το βασικό εύρημα αφορά επομένως τον συνολικό αριθμό των ετών που οι άνθρωποι έζησαν χωρίς τη νόσο και όχι μια απόλυτη εγγύηση πρόληψης.
Γιατί η μέση ηλικία είναι κρίσιμη
Οι αλλοιώσεις που συνδέονται με τη γνωστική έκπτωση μπορεί να αρχίσουν πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.
Η ηλικιακή περίοδος μεταξύ 45 και 65 ετών θεωρείται κρίσιμη, επειδή τότε συχνά εγκαθίστανται η υπέρταση, ο διαβήτης τύπου 2, η υψηλή χοληστερόλη και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την καρδιά και τον εγκέφαλο.
Ο επικεφαλής ερευνητής δρ Τζόζεφ Κόρες, διευθυντής του Optimal Aging Institute στο NYU Langone, τόνισε ότι οι άνθρωποι πρέπει να αντιμετωπίζουν ενεργά αυτούς τους παράγοντες στη μέση ηλικία, ώστε να προστατεύουν την υγεία του εγκεφάλου τους για περισσότερο από μία δεκαετία.
Οι γυναίκες έζησαν περισσότερα χρόνια χωρίς άνοια
Η ανάλυση έδειξε ότι οι γυναίκες έζησαν περισσότερα χρόνια χωρίς άνοια από τους άνδρες, ανεξάρτητα από το πόσους παράγοντες κινδύνου είχαν.
Παράλληλα, οι λευκοί συμμετέχοντες κατέγραψαν περισσότερα χρόνια ζωής χωρίς άνοια σε σύγκριση με τους μαύρους συμμετέχοντες.
Οι διαφορές αυτές δεν αποδίδονται μόνο σε βιολογικούς παράγοντες. Η πρόσβαση στην περίθαλψη, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, το χρόνιο στρες και η έγκαιρη διάγνωση της υπέρτασης και του διαβήτη επηρεάζουν σημαντικά την πορεία της υγείας.
Η υγεία της καρδιάς προστατεύει και τον εγκέφαλο
Η δρ Τζάκι Χάνλεϊ, επικεφαλής χρηματοδότησης έρευνας στο Alzheimer’s Research UK, σημείωσε ότι η μελέτη θέτει ένα ιδιαίτερα πρακτικό ερώτημα: όχι μόνο εάν ένας άνθρωπος θα εμφανίσει άνοια, αλλά για πόσα χρόνια μπορεί να ζήσει χωρίς τη νόσο.
Όπως υπογράμμισε, η υπέρταση, ο διαβήτης και το κάπνισμα συνδέονται τόσο με αυξημένο κίνδυνο άνοιας όσο και με πρόωρο θάνατο από άλλες παθήσεις.
Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η φροντίδα της καρδιάς αποτελεί ταυτόχρονα φροντίδα του εγκεφάλου.
Τι μπορεί να κάνει κάποιος στην πράξη
Η πρώτη κίνηση αφορά τον τακτικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα και μπορεί να παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια.
Εξίσου σημαντικός είναι ο έλεγχος του σακχάρου, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με αυξημένο βάρος, οικογενειακό ιστορικό διαβήτη ή καθιστική ζωή.
Η διακοπή του καπνίσματος προσφέρει οφέλη σε κάθε ηλικία. Βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος, μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού και μπορεί να περιορίσει σταδιακά τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Η τακτική σωματική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή, η επαρκής ποιότητα ύπνου και η κοινωνική δραστηριότητα συμπληρώνουν την προστασία.
Δεν υπάρχουν μόνο τρεις παράγοντες
Η νέα μελέτη εξέτασε την υπέρταση, τον διαβήτη και το κάπνισμα, αλλά αυτοί δεν αποτελούν τους μοναδικούς τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για την άνοια.
Η μειωμένη σωματική δραστηριότητα, η παχυσαρκία, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η απώλεια ακοής, η κοινωνική απομόνωση, η κατάθλιψη και η ατμοσφαιρική ρύπανση έχουν επίσης συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει σήμερα εγγυημένος τρόπος πλήρους πρόληψης της άνοιας. Η ηλικία, τα γονίδια και άλλοι μη τροποποιήσιμοι παράγοντες εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο.
Ωστόσο, η αντιμετώπιση των αγγειακών παραγόντων στη μέση ηλικία μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο, να καθυστερήσει την εμφάνιση της νόσου και να προσφέρει περισσότερα χρόνια ζωής με καλή λειτουργικότητα.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης
Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και το κάπνισμα δεν επηρεάζουν μόνο την καρδιά. Μπορούν να καθορίσουν και την υγεία του εγκεφάλου δεκαετίες αργότερα.
Η πρόληψη δεν ξεκινά όταν εμφανίζονται τα πρώτα προβλήματα μνήμης. Ξεκινά στη μέση ηλικία, με έλεγχο της πίεσης και του σακχάρου, αποφυγή του καπνίσματος και υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής που προστατεύει τα αγγεία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ιατρική κάνναβη και άνοια: Μείωση της διέγερσης σε σχεδόν 9 στους 10 ασθενείς
Άνοια και νοσηλεία: Υψηλότερο κόστος χωρίς σαφή επίδραση στη θνησιμότητα
