Το ξίδι στις φακές αποτελεί γνώριμη συνήθεια στο ελληνικό τραπέζι. Ωστόσο, η διαδεδομένη άποψη ότι προσφέρει βιταμίνη C και αυξάνει έτσι την απορρόφηση του σιδήρου χρειάζεται διόρθωση. Η διατροφική αξία του γεύματος εξαρτάται από τον συνολικό συνδυασμό των τροφών, ενώ τα στοιχεία για την επίδραση του ξιδιού στο σάκχαρο απαιτούν προσεκτική ερμηνεία.

Οι φακές έχουν σταθερή θέση στην ελληνική κουζίνα, με διαφορετικές συνταγές από σπίτι σε σπίτι. Άλλοι τις προτιμούν με ντομάτα και λαχανικά, άλλοι προσθέτουν λουκάνικο, ενώ πολλοί ολοκληρώνουν το πιάτο με λίγο ξίδι.
Πέρα από τη γεύση, συχνά συνοδεύουμε αυτή τη συνήθεια με έναν διατροφικό ισχυρισμό: ότι το ξίδι βοηθά τον οργανισμό να αξιοποιήσει περισσότερο σίδηρο. Εδώ, όμως, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε την οξύτητα ενός υλικού από τη βιταμίνη C που περιέχει.
Φακές και σίδηρος: Γιατί έχει σημασία ο συνδυασμός
Οι φακές περιέχουν μη αιμικό σίδηρο, τη μορφή που συναντάμε στα φυτικά τρόφιμα. Ο οργανισμός αξιοποιεί αυτή τη μορφή λιγότερο αποτελεσματικά από τον αιμικό σίδηρο των ζωικών τροφών. Παράλληλα, η σύνθεση του γεύματος επηρεάζει την απορρόφησή του.
Σύμφωνα με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ, η βιταμίνη C ενισχύει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου. Αντίθετα, το φυτικό οξύ, που υπάρχει στα όσπρια και στα δημητριακά, μπορεί να την περιορίσει. Επομένως, δεν έχει σημασία μόνο πόσο σίδηρο περιέχει ένα τρόφιμο, αλλά και με τι το συνδυάζουμε.
Το ξίδι στις φακές δεν προσφέρει βιταμίνη C
Η ξινή γεύση δεν σημαίνει ότι ένα τρόφιμο αποτελεί πηγή βιταμίνης C. Το ξίδι οφείλει την οξύτητά του κυρίως στο οξικό οξύ, ενώ δεν αποτελεί ουσιαστική πηγή της συγκεκριμένης βιταμίνης. Ενδεικτικά, ο επίσημος διατροφικός πίνακας του USDA καταγράφει μηδενική βιταμίνη C στο μηλόξιδο.
Συνεπώς, δεν είναι ακριβές να παρουσιάζουμε το ξίδι ως ισοδύναμο της πιπεριάς, της ντομάτας ή του πορτοκαλιού για την πρόσληψη βιταμίνης C. Μπορεί να παραμείνει στο πιάτο ως γευστική επιλογή. Ωστόσο, ο ισχυρισμός ότι ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου επειδή παρέχει βιταμίνη C στηρίζεται σε λανθασμένη εξήγηση.
Ποιες προσθήκες βοηθούν στην απορρόφηση του σιδήρου
Για τη βιταμίνη C, οι κατάλληλες επιλογές βρίσκονται στα φρούτα και στα λαχανικά. Οι πιπεριές, τα εσπεριδοειδή και οι ντομάτες συγκαταλέγονται στις πηγές της. Έτσι, μια σαλάτα με φρέσκια πιπεριά ή ντομάτα μπορεί να συνοδεύσει τις φακές, ενώ ένα πορτοκάλι προσφέρει μια ακόμη επιλογή στο ίδιο γεύμα.
Η διάκριση είναι πρακτική: άλλο η προσθήκη ξιδιού για τη γεύση και άλλο η επιλογή τροφών που παρέχουν βιταμίνη C. Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε μια αγαπημένη μαγειρική συνήθεια για να κάνουμε έναν πιο τεκμηριωμένο διατροφικό συνδυασμό.
Ξίδι, φυτικό οξύ και πέψη: Τι δεν μπορούμε να υποσχεθούμε
Ένας ακόμη ισχυρισμός συνδέει την προσθήκη ξιδιού με την εξουδετέρωση ουσιών όπως το φυτικό και το οξαλικό οξύ. Από εκεί προκύπτει η υπόσχεση ότι λίγες σταγόνες αρκούν για καλύτερη πέψη και μεγαλύτερη αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών.
Η τεκμηρίωση που εξετάσαμε δεν αρκεί για ένα τόσο συγκεκριμένο συμπέρασμα. Το γεγονός ότι ορισμένες ουσίες επηρεάζουν την απορρόφηση μετάλλων δεν αποδεικνύει ότι λίγο ξίδι στο έτοιμο πιάτο τις εξουδετερώνει σε βαθμό με ουσιαστικό διατροφικό όφελος. Χρειάζονται δεδομένα για τη συγκεκριμένη πρακτική, την ποσότητα και τον τρόπο παρασκευής.
Μειώνει το ξίδι στις φακές το σάκχαρο;
Η έρευνα έχει εξετάσει την επίδραση του ξιδιού στην άνοδο της γλυκόζης μετά το φαγητό. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν επιτρέπουν να αποδίδουμε το ίδιο όφελος σε κάθε γεύμα.
Σε μικρή κλινική μελέτη με 16 άτομα με διαβήτη τύπου 2, οι ερευνητές διαπίστωσαν χαμηλότερη μεταγευματική απόκριση γλυκόζης όταν πρόσθεσαν ξίδι σε γεύμα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη. Στο γεύμα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, όμως, δεν παρατήρησαν αντίστοιχη επίδραση. Η μελέτη δεν εξέτασε φακές.
Επομένως, δεν μπορούμε να συμπεράνουμε από αυτά τα ευρήματα ότι το ξίδι μειώνει ειδικά τον γλυκαιμικό δείκτη της φακής. Ούτε η χαμηλότερη άνοδος της γλυκόζης μετά από ένα συγκεκριμένο γεύμα ισοδυναμεί με αποδεδειγμένη αντιμετώπιση του διαβήτη.
Το ξίδι έχει θέση στις φακές για όσους προτιμούν τη γεύση του. Για την καλύτερη αξιοποίηση του φυτικού σιδήρου, όμως, ο συνδυασμός με τρόφιμα που περιέχουν βιταμίνη C έχει σαφέστερη επιστημονική βάση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Φακές, φασόλια, ρεβίθια: Τι συμβαίνει στο σώμα όταν τρώμε όσπρια
Οδοντίατροι: Μην επιλέγεις θεραπεία σαν ταξιδιωτική προσφορά

