ΔιατροφήΜπορεί το matcha να προκαλέσει έλλειψη σιδήρου; Μελέτες

Μπορεί το matcha να προκαλέσει έλλειψη σιδήρου; Μελέτες

- Advertisement -

Το matcha μπορεί να περιορίσει προσωρινά την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου όταν καταναλώνεται μαζί με το γεύμα. Για τους περισσότερους ανθρώπους με επαρκή αποθέματα σιδήρου, μία καθημερινή μερίδα δύσκολα θα προκαλέσει μόνη της έλλειψη. Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται όσοι έχουν χαμηλή φερριτίνη, αναιμία ή ακολουθούν αυστηρά φυτική διατροφή.

Το matcha μπορεί να περιορίσει προσωρινά την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου όταν καταναλώνεται μαζί με το γεύμα.
Photo healthpharma

ΔΩΡΕΑΝ ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

Από τα ροφήματα των μεγάλων αλυσίδων έως τα βίντεο με σπιτικές συνταγές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το matcha έχει εξελιχθεί σε ένα από τα δημοφιλέστερα διατροφικά trends.

Μαζί με τη δημοτικότητά του αυξάνονται, ωστόσο, και οι αναρτήσεις που το συνδέουν με μειωμένη απορρόφηση σιδήρου και πιθανή σιδηροπενία.

Η βασική ανησυχία έχει επιστημονική βάση: οι πολυφαινόλες του τσαγιού μπορούν να δεσμεύσουν μέρος του μη αιμικού σιδήρου μέσα στο πεπτικό σύστημα, όταν το ρόφημα καταναλώνεται ταυτόχρονα με ένα γεύμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που πίνει matcha θα εμφανίσει έλλειψη σιδήρου. Η πραγματική επίδραση εξαρτάται από τα αποθέματα του οργανισμού, τη συνολική διατροφή, τη συχνότητα κατανάλωσης και κυρίως τη χρονική απόσταση από τα γεύματα.

Τι είναι το matcha

Το matcha αποτελεί μορφή πράσινου τσαγιού σε λεπτή σκόνη, η οποία παράγεται από φύλλα του φυτού Camellia sinensis που καλλιεργούνται υπό σκιά.

Σε αντίθεση με το συμβατικό τσάι, όπου τα φύλλα παραμένουν στο νερό και στη συνέχεια απομακρύνονται, στο matcha καταναλώνεται ολόκληρη η σκόνη του φύλλου. Έτσι, το ρόφημα μπορεί να παρέχει πιο συμπυκνωμένη ποσότητα καφεΐνης, θεανίνης και κατεχινών, όπως η επιγαλλοκατεχίνη-3-γαλλική ή EGCG.

Οι κατεχίνες ανήκουν στις πολυφαινόλες, φυτικές ενώσεις με αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Παρά τους συχνούς ισχυρισμούς για προστασία της καρδιάς, του μεταβολισμού ή ακόμη και έναντι του καρκίνου, τα κλινικά δεδομένα ειδικά για το matcha παραμένουν περιορισμένα και δεν επιτρέπουν οριστικά συμπεράσματα.

Μειώνει πράγματι την απορρόφηση του σιδήρου;

Ναι, μπορεί να μειώσει την απορρόφηση ενός συγκεκριμένου τύπου σιδήρου, κυρίως όταν καταναλώνεται μαζί με το φαγητό.

Οι πολυφαινόλες του τσαγιού μπορούν να συνδεθούν με τον μη αιμικό σίδηρο και να σχηματίσουν ενώσεις τις οποίες το έντερο απορροφά δυσκολότερα. Ο μη αιμικός σίδηρος βρίσκεται κυρίως στις φακές, στα φασόλια, στα ρεβίθια, στο τόφου, στους ξηρούς καρπούς, στα λαχανικά και στα εμπλουτισμένα δημητριακά.

Αντίθετα, ο αιμικός σίδηρος του κρέατος και των θαλασσινών απορροφάται αποτελεσματικότερα και επηρεάζεται λιγότερο από τα υπόλοιπα συστατικά ενός γεύματος.

Οι περισσότερες ελεγχόμενες μελέτες έχουν εξετάσει το μαύρο ή το συμβατικό πράσινο τσάι και όχι αποκλειστικά το matcha. Επομένως, γνωρίζουμε ότι οι πολυφαινόλες του τσαγιού μπορούν να μειώσουν άμεσα την απορρόφηση, αλλά δεν διαθέτουμε επαρκή στοιχεία για να υπολογίσουμε με ακρίβεια την επίδραση κάθε φλιτζανιού matcha.

Άλλο η απορρόφηση ενός γεύματος και άλλο η αναιμία

Η μείωση της απορρόφησης σιδήρου από ένα συγκεκριμένο γεύμα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένας άνθρωπος θα εμφανίσει σιδηροπενία ή αναιμία.

Ανασκόπηση των διαθέσιμων μελετών έδειξε ότι η κατανάλωση τσαγιού συνήθως δεν επηρέαζε τα επίπεδα φερριτίνης και αιμοσφαιρίνης σε πληθυσμούς με επαρκή αποθέματα σιδήρου. Αρνητική συσχέτιση καταγραφόταν κυρίως σε ανθρώπους που βρίσκονταν ήδη κοντά στα όρια της έλλειψης.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, μία καθημερινή μερίδα matcha είναι απίθανο να προκαλέσει από μόνη της αναιμία σε έναν υγιή ενήλικα με ισορροπημένη διατροφή. Πρόκειται, ωστόσο, για εύλογη εκτίμηση από τις έρευνες για το τσάι γενικότερα, καθώς οι μακροχρόνιες κλινικές μελέτες ειδικά για το matcha παραμένουν ελάχιστες.

Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή

Η χρονική στιγμή και η ποσότητα κατανάλωσης αποκτούν μεγαλύτερη σημασία για ανθρώπους που έχουν ήδη χαμηλά αποθέματα ή αυξημένες ανάγκες σε σίδηρο.

Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται όσοι έχουν διαγνωστεί με σιδηροπενία ή σιδηροπενική αναιμία, γυναίκες με έντονη έμμηνο ρύση, έγκυες, συχνοί αιμοδότες και άνθρωποι με παθήσεις ή θεραπείες που επηρεάζουν την απορρόφηση ή προκαλούν απώλεια αίματος.

Προσοχή χρειάζονται επίσης οι χορτοφάγοι και οι vegan, επειδή βασίζονται κυρίως στον μη αιμικό σίδηρο. Οι επίσημες αμερικανικές διατροφικές συστάσεις εκτιμούν ότι οι ανάγκες όσων ακολουθούν χορτοφαγική διατροφή είναι περίπου 1,8 φορές υψηλότερες, λόγω της χαμηλότερης βιοδιαθεσιμότητας του φυτικού σιδήρου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια φυτική διατροφή οδηγεί αναπόφευκτα σε έλλειψη. Χρειάζεται, όμως, μεγαλύτερη προσοχή στους συνδυασμούς τροφών και στις συνήθειες κατανάλωσης τσαγιού και καφέ.

Η χρονική απόσταση από το γεύμα κάνει τη διαφορά

Ο πιο πρακτικός τρόπος περιορισμού της αλληλεπίδρασης είναι να μην καταναλώνεται matcha ταυτόχρονα με ένα γεύμα πλούσιο σε φυτικό σίδηρο.

Σε ελεγχόμενη μελέτη, η κατανάλωση τσαγιού μαζί με το γεύμα μείωσε την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου. Όταν μεσολάβησε μία ώρα μεταξύ του γεύματος και του τσαγιού, η ανασταλτική επίδραση περιορίστηκε περίπου κατά το ήμισυ.

Για όσους έχουν χαμηλή φερριτίνη ή αναιμία, μια πρακτική επιλογή είναι να αφήνουν απόσταση μίας έως δύο ωρών πριν ή μετά το κύριο γεύμα. Το matcha μπορεί, για παράδειγμα, να καταναλώνεται στα μέσα του πρωινού ή το απόγευμα και όχι αμέσως μετά το μεσημεριανό.

Όσοι λαμβάνουν συμπλήρωμα σιδήρου χρειάζεται να ακολουθούν τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού τους και να αποφεύγουν να το συνδυάζουν με τσάι, καφέ ή matcha.

Ο ρόλος της βιταμίνης C

Η βιταμίνη C ενισχύει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου και μπορεί να περιορίσει την επίδραση ανασταλτικών παραγόντων ενός γεύματος.

Πηγές βιταμίνης C είναι οι πιπεριές, τα εσπεριδοειδή, το ακτινίδιο, οι φράουλες, το μπρόκολο και η ντομάτα. Ένα πιάτο με φακές, για παράδειγμα, μπορεί να συνδυαστεί με πιπεριά, ντομάτα ή λίγο λεμόνι.

Η προσθήκη βιταμίνης C δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταναλώνεται αυθαίρετα κάποιο συμπλήρωμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κάλυψη μέσω μιας ισορροπημένης διατροφής επαρκεί, εκτός αν υπάρχει διαφορετική ιατρική σύσταση.

Είναι πιο επιβαρυντικό από το απλό τσάι;

Το matcha αποτελεί συμπυκνωμένη πηγή κατεχινών, επειδή καταναλώνεται ολόκληρο το αλεσμένο φύλλο. Η ποσότητα των πολυφαινολών, όμως, μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με την ποιότητα, την ποσότητα της σκόνης και τον τρόπο παρασκευής.

Δεν υπάρχουν ισχυρές κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι μία τυπική μερίδα matcha μειώνει την απορρόφηση σιδήρου περισσότερο από κάθε άλλο είδος τσαγιού.

Επομένως, ο ισχυρισμός ότι το matcha αποτελεί από μόνο του ιδιαίτερα επικίνδυνο παράγοντα για αναιμία υπερβαίνει τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα.

Χρειάζεται να σταματήσουμε το matcha;

Για τους περισσότερους ανθρώπους, όχι. Όσοι έχουν φυσιολογική φερριτίνη, ακολουθούν ποικίλη διατροφή και πίνουν μία μέτρια μερίδα την ημέρα δεν χρειάζεται να ανησυχούν υπερβολικά.

Χρήσιμο είναι να αποφεύγεται η κατανάλωσή του μαζί με τα κυριότερα γεύματα, ιδιαίτερα όταν αυτά βασίζονται σε φυτικές πηγές σιδήρου.

Αν υπάρχουν συμπτώματα όπως επίμονη κόπωση, δύσπνοια, ταχυκαρδία, ζάλη, ωχρότητα, πονοκέφαλοι ή τριχόπτωση, απαιτείται ιατρική αξιολόγηση και αιματολογικός έλεγχος. Η αύξηση του σιδήρου ή η λήψη συμπληρωμάτων χωρίς διάγνωση δεν αποτελεί ασφαλή λύση.

Το matcha δεν είναι ούτε «θαυματουργό» ρόφημα ούτε απαγορευμένη επιλογή. Η ποσότητα, η συνολική διατροφή και η χρονική στιγμή κατανάλωσης καθορίζουν αν η επίδρασή του στον σίδηρο έχει πραγματική κλινική σημασία.

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα

Διαβάστε επίσης 

Διατροφολόγος εξηγεί πώς τρώει 100 γραμμάρια πρωτεΐνης καθημερινά

Πώς η κατανάλωση καφεΐνης επηρεάζει τη γυμναστική;

- Advertisement -

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ