Μειώσεις 20%–50% σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά ορισμένων καλλιεργειών αναδεικνύει έκθεση της Deep Science Ventures. Οι συντάκτες συνδέουν την εξέλιξη με την έμφαση στην παραγωγικότητα και την υποβάθμιση του εδάφους, ενώ εξετάζουν πώς η μικρότερη κατανάλωση τροφής από χρήστες GLP-1 μπορεί να εντείνει τον κίνδυνο ανεπαρκούς πρόσληψης μικροθρεπτικών συστατικών.

Η αύξηση της αγροτικής παραγωγής δεν συνοδεύεται απαραίτητα από αντίστοιχη διατήρηση της θρεπτικής αξίας των προϊόντων. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της έκθεσης «Hollow Harvests: Rebuilding the nutritional value of crops in an age of abundant calories», την οποία παρουσιάζει η Deep Science Ventures (DSV).
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Independent, η έκθεση συγκεντρώνει στοιχεία για μειώσεις σε επιμέρους θρεπτικά συστατικά τροφίμων όπως το σιτάρι, τα μήλα, τα καρότα και τα μπιζέλια, σε σύγκριση με προηγούμενες δεκαετίες.
Η διατύπωση ότι τα λαχανικά είναι σήμερα «κατά το ήμισυ λιγότερο θρεπτικά» χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή. Οι μειώσεις που περιγράφουν οι συντάκτες αφορούν συγκεκριμένα συστατικά και καλλιέργειες, όχι το σύνολο της θρεπτικής αξίας όλων των φρούτων και λαχανικών. Η DSV παρουσιάζει το υλικό ως έκθεση ανάλυσης, όχι ως μία νέα ενιαία μελέτη που μέτρησε όλα τα τρόφιμα με τον ίδιο τρόπο.
Τι σημαίνει η μείωση της θρεπτικής πυκνότητας
Οι συντάκτες αναφέρουν μειώσεις της τάξης του 20%–50% σε ορισμένα βασικά θρεπτικά συστατικά καλλιεργειών από τη δεκαετία του 1960.
Το δημοσίευμα αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο κάλιο, στο μαγνήσιο και στον χαλκό. Χρησιμοποιεί το παράδειγμα ενός καρότου με τη μισή συγκέντρωση καλίου: για την ίδια ποσότητα του συγκεκριμένου στοιχείου, θα χρειαζόταν διπλάσια ποσότητα καρότου.
Αυτός ο υπολογισμός αφορά ένα επιμέρους συστατικό. Δεν αποτελεί γενική σύσταση διπλασιασμού της κατανάλωσης ούτε σημαίνει ότι το τρόφιμο έχει χάσει τη μισή συνολική διατροφική του αξία.
Περισσότερη παραγωγή, αλλά κενά στη θρέψη
Η έκθεση υποστηρίζει ότι η πολυετής επιλογή ποικιλιών και καλλιεργητικών πρακτικών με κύριο στόχο την απόδοση έχει συμβάλει στη μείωση της συγκέντρωσης αρκετών θρεπτικών συστατικών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Independent, η απόδοση των δημητριακών ανά εκτάριο αυξήθηκε κατά 215% από τη δεκαετία του 1960, ενώ το ποσοστό υποθρεψίας στον αναπτυσσόμενο κόσμο μειώθηκε από 35% σε 12%.
Παρά αυτή την πρόοδο, οι συντάκτες αναφέρουν ότι περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να έχουν τουλάχιστον μία κλινική έλλειψη μικροθρεπτικού συστατικού. Το πρόβλημα αφορά και χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ, όπου μια διατροφή μπορεί να παρέχει πολλές θερμίδες, αλλά ανεπαρκείς ποσότητες ουσιών όπως το σελήνιο και το φυλλικό οξύ.
Το σιτάρι, ο ψευδάργυρος και το σελήνιο
Η έκθεση αναφέρει ότι λιγότερο από το ένα τρίτο των ποικιλιών αρτοποιήσιμου σιταριού που κυκλοφόρησαν από τη δεκαετία του 1960 καλύπτει τον στόχο συγκέντρωσης ψευδαργύρου που επικαλούνται οι συντάκτες.
Πρόκειται για στόχο που αφορά τη σύσταση της καλλιέργειας. Δεν σημαίνει ότι μόνο το ένα τρίτο των ψωμιών καλύπτει τις ημερήσιες ανάγκες ενός ανθρώπου σε ψευδάργυρο.
Για το σελήνιο, ο Independent αναφέρει ως διατροφικές πηγές τα προϊόντα ολικής άλεσης και τα καρύδια Βραζιλίας. Παραθέτει επίσης εκτίμηση της έκθεσης, σύμφωνα με την οποία τέσσερις φέτες ψωμιού ολικής άλεσης θα παρείχαν σε μια γυναίκα περίπου το ένα τρίτο της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης σεληνίου.
Η εκτίμηση αφορά το παράδειγμα της έκθεσης και δεν αποτελεί σταθερή τιμή για κάθε προϊόν ψωμιού.
Πώς μπαίνουν στην εξίσωση τα φάρμακα GLP-1
Οι συντάκτες εξετάζουν τον συνδυασμό πιθανής περαιτέρω μείωσης της θρεπτικής πυκνότητας με τη διάδοση φαρμάκων GLP-1, όπως εκείνα που αναφέρει το δημοσίευμα με τις εμπορικές ονομασίες Ozempic και Mounjaro.
Η συλλογιστική τους είναι ότι, όταν ένας άνθρωπος καταναλώνει λιγότερη τροφή, αποκτά μεγαλύτερη σημασία η ποσότητα θρεπτικών συστατικών που προσφέρει κάθε μερίδα.
Η DSV εκτιμά ότι οι συνδυασμένες αυτές πιέσεις θα μπορούσαν να αφήσουν περίπου 5 εκατομμύρια ενήλικες εργάσιμης ηλικίας στο Ηνωμένο Βασίλειο κάτω από τα όρια επαρκούς πρόσληψης βασικών βιταμινών και μετάλλων. Πρόκειται για προβολή σεναρίου και όχι για καταγραφή πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων με διαγνωσμένες ελλείψεις λόγω των φαρμάκων.
Οι επιπτώσεις που επισημαίνει το δημοσίευμα
Ο Independent συνδέει την ανεπαρκή πρόσληψη μικροθρεπτικών συστατικών με διαφορετικές επιβαρύνσεις της υγείας.
Αναφέρει ότι η έλλειψη σεληνίου μπορεί να επηρεάσει την ανοσολογική λειτουργία και παραθέτει ανησυχίες για την καρδιαγγειακή υγεία. Για τον ψευδάργυρο, αναφέρεται σε επιπτώσεις στο δέρμα, στα μαλλιά και στο ανοσοποιητικό, ενώ συνδέει τη σιδηροπενία με κόπωση και δυσκολία συγκέντρωσης.
Παραθέτει επίσης εκτίμηση για έως 21% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού σε σχέση με χαμηλή πρόσληψη καλίου και αναφέρει ετήσιο κόστος περίπου 26 δισ. λιρών από τα εγκεφαλικά στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι η μεταβολή της σύστασης μιας καλλιέργειας προκαλεί από μόνη της τις συγκεκριμένες παθήσεις. Η πρόσληψη ενός συστατικού εξαρτάται από το σύνολο της διατροφής.
Η ποιότητα του εδάφους και οι προτεινόμενες παρεμβάσεις
Ο Will Summers, senior associate στον τομέα του κλίματος της DSV, υποστηρίζει ότι επί δεκαετίες η επισιτιστική ασφάλεια αξιολογήθηκε κυρίως μέσα από τις θερμίδες και τους τόνους παραγωγής ανά εκτάριο. Κατά την εκτίμησή του, η ποιότητα του περιεχομένου των τροφίμων χρειάζεται πλέον συστηματικότερη μέτρηση.
Ο ίδιος αναφέρει ότι υπάρχουν εργαλεία παρέμβασης στη βελτίωση των ποικιλιών, στην υγεία του εδάφους, στις αγορές και στην πολιτική.
Από την πλευρά της, η Sian Ferguson, εκπρόσωπος του The Mark Leonard Trust, τονίζει ότι η αποκατάσταση της υγείας του εδάφους μπορεί να υποστηρίξει τη θρεπτική πυκνότητα, την απόδοση και την ανθεκτικότητα των καλλιεργειών στο κλίμα.
Η έκθεση ζητά να μετράται η θρεπτική πυκνότητα παράλληλα με την παραγωγικότητα και να ενσωματωθεί η διατροφική ποιότητα στους στόχους των προγραμμάτων βελτίωσης ποικιλιών και της αγροτικής πολιτικής. Προτείνει επίσης επικαιροποίηση των βρετανικών δεδομένων σύστασης τροφίμων, επισημαίνοντας ότι η τελευταία ολοκληρωμένη αναθεώρηση για φρούτα και λαχανικά έγινε το 1991.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Χάνουμε τα λαχανικά του κόσμου – Και μαζί τους πολύτιμα θρεπτικά συστατικά
Κυκλοσπορίαση και λαχανικά: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

